Nguyễn Quốc Trị: Một đời đi qua lửa đạn
Nguyễn Quốc Trị (1921 - 1967) là một sĩ quan của Quân đội Nhân dân Việt Nam, hàm Thượng tá, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thủ Đô, Hiệu trưởng trường Quân chính Quân khu 4. Ông là một trong 4 anh hùng quân đội đầu tiên của Việt Nam.
Nguyễn Quốc Trị sinh năm 1921 tại làng Phượng Kỷ, xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An (nay thuộc xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An). Trước Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia đấu tranh chống chính sách bắt dân làm phu nên bị quân đội Pháp bắt giam. Năm 1944, khi Nhật thay chân Pháp ở Việt Nam, ông cùng các đồng đội phá ngục, xung phong vào đội tự vệ tiên phong chống Nhật. Trong trận đánh Nhật đầu tiên, ông cùng tiểu đội tiêu diệt 10 lính Nhật và đốt 5 xe.
Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ông tham gia bộ đội chủ lực. Cuối năm 1946, đầu năm 1947, ông xung phong tham gia nhiều trận đánh tại Vinh, Huế, Đông Hà, cùng đồng đội tiêu diệt hàng trăm và bắt sống nhiều quân Pháp và Nhật.
Trong Chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950, Nguyễn Quốc Trị chỉ huy một trung đội đánh hai trung đội thuộc Trung đoàn Lơ-pa-giơ, tiêu diệt và bắt 22 quân địch. Trận đánh góp phần phá vỡ kế hoạch hợp quân của quân Pháp, khiến lực lượng đối phương bị chia cắt, mất thế cân bằng, hàng ngũ hoang mang và từng bước tan rã.
Ngày 19 tháng 5 năm 1952, Nguyễn Quốc Trị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là một trong bốn Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày 12 tháng 6 cùng năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh, dưới bút danh C.B, đã viết bài về Nguyễn Quốc Trị đăng trên Báo Nhân Dân.
Ngày 10 tháng 10 năm 1954, trong ngày Hà Nội được giải phóng, Nguyễn Quốc Trị khi đó là Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thủ đô thuộc Đại đoàn Quân Tiên Phong, trực tiếp tham gia tiếp quản Thủ đô. Ông được vinh dự đề cử kéo Quốc kỳ tại lễ mừng giải phóng Hà Nội.
Ngày 16 tháng 8 năm 1967, khi đang giữ chức Hiệu trưởng Trường Quân chính Quân khu 4, Nguyễn Quốc Trị hy sinh do bom nổ tại làng Phượng Kỷ, quê hương ông, trong một lần về thăm quê.
Ngày nay, tên Nguyễn Quốc Trị được đặt cho một tuyến phố ở Hà Nội, nối từ phố Nguyễn Chánh đến tuyến đường trong khu đô thị Nam Trung Yên.
