Nguyễn Quốc Trị – người chiến sĩ “nhanh như sóc, mạnh như hổ”

Sinh năm 1921 tại Đà Sơn, Đô Lương, Nghệ An, Nguyễn Quốc Trị lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Trước Cách mạng tháng Tám, ông đã tham gia hoạt động chống bắt phu, bị thực dân Pháp bắt và kết án tù khổ sai. Khi Nhật đảo chính Pháp, ông cùng các bạn tù phá ngục trở về quê hương, rồi xung phong vào đội tự vệ. Ngay trận đầu đánh Nhật, ông cùng tiểu đội đã diệt 10 tên và đốt cháy 5 xe địch.

Sau Cách mạng tháng Tám, Nguyễn Quốc Trị gia nhập bộ đội chủ lực và nhanh chóng trưởng thành từ một người lính đến cán bộ đại đội. Trên nhiều chiến trường từ Bình Trị Thiên đến Việt Bắc, ông luôn nổi bật bởi cách đánh nhanh, táo bạo và khả năng chỉ huy linh hoạt.

Trong trận đánh trên Đường số 4 năm 1948, ông sử dụng khẩu Bazooka và bắn cháy một xe, tiêu diệt 30 tên địch. Đến trận An Châu, dù tiểu đội bị lộ khi vừa tiếp cận mục tiêu, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy bộ đội đánh chiếm ụ súng, rồi phát triển thế tiến công sang hai bên và rút quân an toàn.

Đặc biệt, trong Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950, Nguyễn Quốc Trị chỉ huy một trung đội vượt núi, tìm đường đánh chặn hai cánh quân của Pháp. Đơn vị của ông đánh tan hai trung đội địch, diệt và bắt 22 tên, góp phần phá vỡ kế hoạch hợp quân của đối phương.

Tại Chiến dịch Hà Nam Ninh, đại đội do Nguyễn Quốc Trị chỉ huy được giao nhiệm vụ tiêu diệt vị trí Gối Hạc. Khi quân Pháp phản kích dữ dội, ông không chỉ bình tĩnh tổ chức đánh trả mà còn bí mật vòng ra phía sau đội hình địch để tiến công. Đến khi trời sáng, dù máy bay địch oanh tạc, ông vẫn trực tiếp dẫn bộ đội tiến lên, làm chủ trận địa. Trận đánh kết thúc với 160 tên địch bị diệt và bắt.

Những chiến công ấy đã đưa Nguyễn Quốc Trị trở thành Anh hùng Quân đội tại Đại hội toàn quốc Chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu năm 1952. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhắc đến ông như một chiến sĩ đã tham gia 95 trận, tự mình diệt hơn 200 tên giặc, năm lần bị thương nặng nhưng vẫn không rời bộ đội.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sau này nhắc đến ông bằng hình ảnh rất đặc biệt: người chiến sĩ “nhanh như sóc, mạnh như hổ”. Đằng sau sự gan góc nơi chiến trường còn là một người cán bộ thương yêu đồng đội, khiêm tốn và luôn nhận công lao về Đảng, Chính phủ, nhân dân và những người cùng chiến đấu.

Năm 1967, khi đang là Hiệu trưởng Trường Quân sự Quân khu 4, Nguyễn Quốc Trị đến thăm và động viên bộ đội pháo cao xạ. Biết khu vực có bom nổ chậm nhưng ông vẫn quyết định đi vì không muốn để đồng đội phải chờ đợi sự động viên. Ông đã hy sinh sau khi trúng bom trên chính quê hương mình.

Một đời người đi qua chiến tranh bằng những bước chân không ngừng tiến về phía trước. Nguyễn Quốc Trị để lại hình ảnh một người lính vừa gan góc trên chiến trường, vừa tận tụy với đồng đội – một tấm gương mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp gọi là “tấm gương sáng cho các cán bộ và chiến sĩ Lực lượng vũ trang ta”.