NGUYỄN QUỐC TRỊ – NGƯỜI CHIẾN SĨ “NHANH NHƯ SÓC, MẠNH NHƯ HỔ”

1. Người thanh niên tham gia cách mạng từ tuổi mười sáu

Nguyễn Quốc Trị là một trong những chiến sĩ tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông tham gia cách mạng từ khi còn rất trẻ và trưởng thành qua hàng loạt chiến dịch, trận đánh lớn từ Bình – Trị – Thiên đến Việt Bắc. Trong các tư liệu viết về ông, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng giới thiệu Nguyễn Quốc Trị là một Anh hùng thi đua diệt giặc lập công, người đã chiến đấu qua 95 trận, nhiều lần bị thương nhưng vẫn không rời đơn vị.

Theo bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đăng trên Báo Nhân Dân ngày 12/6/1952, Nguyễn Quốc Trị tham gia cách mạng khi mới 16 tuổi. Một năm sau, ông bị quân Pháp bắt và đày sang Lào. Sau đó, ông trở về tham gia lực lượng vũ trang từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến. Những năm tháng đầu tiên ấy đã tôi luyện một người thanh niên thành chiến sĩ có bản lĩnh và kinh nghiệm chiến đấu đặc biệt.

2. Người lính bazooka trên Đường số 4

Năm 1947, Nguyễn Quốc Trị chuyển sang học và phụ trách khẩu đội bazooka, một loại vũ khí chống tăng được quân đội Việt Nam sử dụng trong kháng chiến. Đối với một lực lượng còn thiếu thốn về trang bị, việc sử dụng hiệu quả loại vũ khí này đòi hỏi người lính phải dũng cảm, bình tĩnh và có kỹ thuật tốt.

Trong trận đánh trên Đường số 4 tháng 2/1948, Nguyễn Quốc Trị đã sử dụng bazooka bắn cháy một xe của quân Pháp và theo các tư liệu về thành tích chiến đấu của ông, gây thiệt hại lớn cho lực lượng đối phương. Đây là một trong những trận đánh giúp ông được chú ý và tiếp tục được giao những nhiệm vụ khó khăn hơn.

Không lâu sau đó, ông chuyển sang đảm nhiệm vai trò chiến đấu trực tiếp ở những đơn vị xung kích. Khả năng quan sát, sự nhanh nhẹn và cách xử trí linh hoạt trong chiến đấu dần trở thành những phẩm chất nổi bật của người chiến sĩ này.

3. Trận An Châu – đánh nhanh, rút gọn

Tháng 10/1948, trong trận An Châu, Nguyễn Quốc Trị chỉ huy một tiểu đội mũi nhọn làm nhiệm vụ đột kích. Khi tiến sát mục tiêu, lực lượng của ông bị đối phương phát hiện và lập tức bị hỏa lực chống trả.

Trong tình huống đó, thay vì dừng lại chờ đợi, Nguyễn Quốc Trị nhanh chóng cho tiểu đội xung phong đánh chiếm ụ súng số một rồi phát triển sang hai bên. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, đơn vị rút ra an toàn. Cách xử trí nhanh chóng ấy cho thấy khả năng chỉ huy ở cấp nhỏ của ông đã khá vững vàng.

Cũng trong tháng 10/1948, tại Đồng Khuy, Nguyễn Quốc Trị tiếp tục chỉ huy tiểu đội xung kích của đại đội chủ công đánh vào một lô cốt cố thủ. Trận đánh kết thúc với việc lô cốt bị đánh sập, 13 quân đối phương bị tiêu diệt và vũ khí được thu giữ.

4. Hai ngày nhịn đói trong Chiến dịch Biên giới

Năm 1950, cuộc kháng chiến bước vào một bước phát triển quan trọng với Chiến dịch Biên giới Thu – Đông. Nguyễn Quốc Trị cùng đơn vị được giao nhiệm vụ ngăn chặn lực lượng Pháp đang tìm cách phối hợp giữa hai cánh quân do Lơ-pa-giơ và Sác-tông chỉ huy.

Đây là một nhiệm vụ rất khó khăn. Đơn vị phải hành quân qua địa hình núi rừng, vừa tránh sự phát hiện của quân Pháp vừa phải nhanh chóng tiếp cận vị trí chiến đấu. Theo tư liệu của Báo Nhân Dân, bộ đội của Nguyễn Quốc Trị từng phải nhịn đói và chịu ướt hai ngày trong quá trình truy kích quân Pháp.

Nguyễn Quốc Trị đã chỉ huy một trung đội tận dụng địa hình, đi đường tắt để chặn đối phương. Đơn vị của ông đánh tan hai trung đội thuộc lực lượng của Lơ-pa-giơ, tiêu diệt và bắt sống nhiều quân Pháp, góp phần phá vỡ kế hoạch hợp quân của đối phương.

5. Người chỉ huy không bỏ đồng đội

Điều làm nên hình ảnh Nguyễn Quốc Trị không chỉ là những con số về trận đánh. Trong bài viết năm 1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt nhắc đến những phẩm chất của ông: nhanh nhẹn, gan góc, kiên quyết thi hành mệnh lệnh và thương yêu chiến sĩ như anh em ruột thịt.

Đây là điểm rất đáng chú ý. Trong chiến tranh, một người chỉ huy giỏi không chỉ cần biết cách đánh mà còn phải biết giữ gìn và chăm lo cho những người cùng chiến đấu với mình. Nguyễn Quốc Trị được đồng đội tin tưởng không chỉ vì sự gan dạ mà còn bởi ông luôn đặt mình trong tập thể.

Theo tư liệu được Chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng, Nguyễn Quốc Trị đã bị thương nặng 5 lần nhưng vẫn không rời bộ đội. Điều đó cho thấy sự gắn bó của ông với đơn vị và tinh thần chịu đựng phi thường của một người lính đã trải qua nhiều năm chiến đấu.

6. Sáu người bắt sống chín mươi quân địch

Một trong những câu chuyện đặc biệt được Chủ tịch Hồ Chí Minh kể về Nguyễn Quốc Trị là trận đánh tại Ninh Bình.

Trong trận này, Nguyễn Quốc Trị cùng chỉ huy 6 đội viên sử dụng mưu mẹo để đánh lừa đối phương và cuối cùng bắt sống tới 90 quân địch, trong đó có một sĩ quan cấp đại úy được xác định là con của tướng Pháp Đờ Tátxinhi.

Câu chuyện cho thấy cách đánh của bộ đội Việt Nam thời kỳ đó không chỉ dựa vào sức mạnh hỏa lực. Khi trang bị còn hạn chế, việc nắm địa hình, hiểu tâm lý đối phương và sử dụng chiến thuật bất ngờ có thể tạo ra hiệu quả rất lớn.

Đó cũng là một trong những lý do Nguyễn Quốc Trị được đồng đội đánh giá cao về sự nhanh trí và khả năng chỉ huy.

7. Từ người lính trẻ đến Anh hùng Quân đội

Đến năm 1952, những thành tích của Nguyễn Quốc Trị đã được ghi nhận ở cấp toàn quốc. Tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, ông được bầu làm Anh hùng Quân đội. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng có bài viết riêng giới thiệu về người chiến sĩ này trên Báo Nhân Dân.

Điều đáng nhớ là khi được ghi nhận, Nguyễn Quốc Trị không coi thành tích là công lao riêng của mình. Theo lời được Bác Hồ dẫn lại, ông cho rằng những thành tích có được là nhờ Đảng, Chính phủ, nhân dân và sự đoàn kết của đồng đội.

Tinh thần khiêm tốn ấy cũng phù hợp với hình ảnh một người chỉ huy luôn coi trọng tập thể. Với Nguyễn Quốc Trị, mỗi chiến thắng đều là kết quả của nhiều người cùng chiến đấu.

8. Bài học từ một người lính xung kích

Nguyễn Quốc Trị đã đi qua một chặng đường đặc biệt: từ một thanh niên tham gia cách mạng khi mới 16 tuổi, từng bị bắt và đày sang Lào, trở thành người lính bazooka, rồi cán bộ xung kích và Anh hùng Quân đội.

Điều làm nên giá trị của câu chuyện không chỉ là 95 trận đánh hay những con số về chiến công. Đó còn là hình ảnh một người lính bị thương nhiều lần nhưng không rời đơn vị, biết dựa vào đồng đội và luôn đặt nhiệm vụ chung lên trên bản thân.

Câu chuyện Nguyễn Quốc Trị vì thế phản ánh một phẩm chất quan trọng của người chiến sĩ cách mạng: dũng cảm nhưng không liều lĩnh, nhanh trí nhưng không chủ quan, có chiến công nhưng luôn biết mình là một phần của tập thể.