NGUYỄN QUYỀN (1869–1941) “NGƯỜI KHỞI XƯỚNG ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC”

Nguyễn Quyền, hiệu Đông Đường, sinh năm 1869 tại vùng Thượng Trì, Bắc Ninh.

Ông từng đỗ Tú tài và được bổ làm Huấn đạo tỉnh Lạng Sơn, vì vậy thường được gọi là Huấn Quyền. Nhưng con đường quan trường không phải là mục tiêu cuối cùng của ông.

Đầu thế kỷ XX, trước tình cảnh đất nước mất chủ quyền và nền giáo dục lạc hậu, Nguyễn Quyền nhận thấy cần phải có một cuộc đổi mới sâu rộng về nhận thức.

Năm 1907, ông từ quan, cùng Lương Văn Can thành lập Đông Kinh Nghĩa Thục ở Hà Nội.

Tại Đông Kinh Nghĩa Thục, các nhà giáo và sĩ phu tổ chức giảng dạy nhiều nội dung mới, khuyến khích học chữ Quốc ngữ, phổ biến kiến thức khoa học, lịch sử, địa lý và tư tưởng tiến bộ.

Nguyễn Quyền đặc biệt coi trọng việc đưa kiến thức đến với đông đảo nhân dân thay vì chỉ phục vụ tầng lớp sĩ tử.

Phong trào nhanh chóng lan rộng, tạo nên một không khí học tập và thức tỉnh xã hội mạnh mẽ ở Bắc Kỳ.

Nhưng chính quyền thực dân nhận thấy Đông Kinh Nghĩa Thục có khả năng trở thành trung tâm truyền bá tư tưởng yêu nước nên tìm cách đàn áp.

Nguyễn Quyền phải rời Hà Nội, tiếp tục cuộc đời hoạt động trong hoàn cảnh khó khăn.

Điều đáng nhớ ở ông không chỉ là vai trò trong việc xây dựng Đông Kinh Nghĩa Thục, mà còn là quan niệm: giáo dục phải hướng đến việc làm cho con người biết suy nghĩ, biết tự trọng và có trách nhiệm với đất nước.