Nguyễn Quyền, chí sĩ yêu nước đồng hành cùng phong trào Đông Kinh nghĩa thục

Nguyễn Quyền, hiệu Đông Đường, sinh năm 1869 tại làng Thượng Trì, vùng Thượng Mão thuộc tỉnh Bắc Ninh. Ông đỗ Tú tài khoa Tân Mão năm 1891 và được bổ làm Huấn đạo tỉnh Lạng Sơn, nên người đương thời quen gọi ông là Huấn Quyền.

Năm 1907, ông từ bỏ quan trường, cùng Lương Văn Can thành lập trường Đông Kinh nghĩa thục tại Hà Nội. Trường cổ động tinh thần canh tân và khuyến khích học chữ Quốc ngữ; Lương Văn Can đứng tên hiệu trưởng, còn ông giữ vai trò Giám học. Trường hoạt động được chín tháng thì bị đóng cửa.

Bên cạnh việc giáo dục, Nguyễn Quyền còn lập hãng Hồng Tân Hưng chuyên bán hàng công nghệ nội hóa. Mục đích của ông là tự cường về kinh tế và cạnh tranh với các hãng buôn của người nước ngoài.

Năm 1908, nhân vụ đầu độc binh lính Pháp tại Hà Nội, thực dân Pháp lấy cớ đó để đóng cửa Đông Kinh nghĩa thục và bắt ông giam tại Hỏa Lò. Ông bị kết án khổ sai chung thân rồi đày ra Côn Đảo.

Sau hai năm bị giam giữ nơi đày ải, năm 1910 ông được trả tự do nhưng buộc phải sống trong sự quản thúc tại Bến Tre cùng một số chí sĩ khác. Đến năm 1920, ông di chuyển qua Rạch Giá, Sa Đéc rồi trở về Bến Tre sinh sống cùng gia đình, làm nghề bốc thuốc.

Nguyễn Quyền qua đời năm 1941 tại Bến Tre, hưởng thọ 72 tuổi. Nhiều con đường và phố mang tên ông ở Hà Nội, Hạ Long và Bắc Ninh ghi nhớ công lao của ông.

Cuộc đời Nguyễn Quyền cho thấy tinh thần dấn thân vì dân tộc qua giáo dục, kinh tế và cả những năm tháng gian khổ. Với thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay, tấm gương ấy nhắc nhở về lòng yêu nước, ý chí tự lực và trách nhiệm đối với vận mệnh đất nước.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Nguyễn Quyền" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%81n), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.

Ảnh: Unknown photographer, giấy phép Public domain (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait_of_Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%81n,_founder_of_%C4%90%C3%B4ng_Kinh_ngh%C4%A9a_th%E1%BB%A5c_(cropped).jpg).