Nguyễn Quyết – Hà Nội trong những ngày Tháng Tám
Có những người, dẫu đã ra đi nhưng những cống hiến to lớn của họ vẫn được lưu mãi trên trang giấy của lịch sử. Bí thư tuổi 23 - Nguyễn Quyết - hay Đại tướng Nguyễn Quyết. Ông là người đã để lại dấu ấn không thể phai nhòa trên trang giấy của lịch sử Việt Nam bởi những công lao ông đã để lại cho đất Việt. Nổi bật nhất phải kể đến là vai trò của người Bí thư Thành ủy trẻ tuổi đã cùng Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố, là người nhạy bén, sáng tạo, phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, có tác dụng cổ vũ, thúc đẩy các địa phương giành chính quyền, góp phần to lớn vào thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Nguyễn Quyết, tên thật là Nguyễn Tiến Văn, sinh ngày 20 tháng 8 năm 1922 tại xã Chính Nghĩa, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Cậu thiếu niên chỉ vừa mới 15 tuổi đã rời quê lên Hà Nội, bắt đầu những tháng ngày cống hiến hết mình cho đất nước.
Bắt đầu với công việc là một Thư ký kiêm phát hành cho Báo Đuốc Tuệ, ông đã có nhiều cơ hội được tiếp xúc với nhân dân cũng như là báo chí cách mạng. Nhờ vậy, ông sớm giác ngộ, tham gia tích cực các hoạt động của cách mạng tại Hà Nội, trở thành người Cộng sản và bị mật thám theo dõi.
Năm 1940, Nguyễn Quyết được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) sau bao thử thách.
Hè 1944, tham gia lớp huấn luyện quân sự tại Thái Nguyên; sau đó về Hà Nội phụ trách công tác quân sự và được chỉ định làm Bí thư Thành ủy Hà Nội (thay đồng chí Lê Quang Đạo).
Đáp lại lời kêu gọi của Lãnh tụ Hồ Chí Minh “Đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”. Đồng bào cả nước đồng loạt đứng dậy tiến hành Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở khắp các địa phương.
Dưới sự lãnh đạo của Bí thư Nguyễn Quyết và Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố (khi đó chỉ có khoảng 50 đảng viên), nhiều quyết sách táo bạo, chủ động đã được đưa ra:
Ngày 15-8-1945, Nguyễn Quyết đã triệu tập Hội nghị Quân sự bất thường tại chùa Hà (nay thuộc phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy) để thống nhất lực lượng tự vệ, chuẩn bị tổng khởi nghĩa và tổ chức các đợt hoạt động mạnh nhằm tập hợp nhân dân, thăm dò thái độ của phát xít Nhật.
Đêm 17-8-1945, trước tình hình kẻ địch rơi vào khủng hoảng sâu sắc, Bí thư Nguyễn Quyết triệu tập hội nghị khẩn cấp, nhận định thời cơ đã chín muồi và quyết định phát động Tổng khởi nghĩa vào sáng 19-8-1945.
Sáng 19-8-1945, hàng vạn quần chúng cùng các đơn vị tự vệ chiến đấu chia làm các khối lớn tiến vào nội thành, làm chủ các cơ quan trọng yếu như Phủ Khâm Sai, Trại Bảo an…
5 giờ chiều ngày 19-8-1945, bằng sự kết hợp giữa sức mạnh nhân dân và sách lược đấu tranh vừa kiên quyết vừa mềm dẻo, lực lượng khởi nghĩa quân Nhật buộc phải rút quân. Cuộc khởi nghĩa ở Hà Nội giành thắng lợi, có tác động lớn đến tiến trình tổng khởi nghĩa trên phạm vi cả nước.
Chính nhờ sự chủ động cũng như là những quyết sách táo bạo nhưng thấu đáo, nhiều cuộc khởi nghĩa trên khắp nước Việt đã nổ ra và đem lại nhiều thắng lợi.
Khi lãnh đạo Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, ông mới 23 tuổi đời và 5 năm tuổi Đảng. Dù tuổi đời còn rất trẻ, ông đã thể hiện bản lĩnh, tư chất xuất sắc và sự phán đoán thời cuộc đầy sắc bén.
Ngọn lửa nhiệt huyết từ “Thời Hoa Lửa” của Nguyễn Quyết đã dạy cho thế hệ mai sau nhiều bài học về việc thể hiện tính độc lập không ỷ lại, chờ đợi, dám quyết đoán, dám chịu trách nhiệm về hành động của bản thân.
