Nguyễn Sơn

Ngày 21/10 - Ngày mất của “Lưỡng quốc tướng quân” Nguyễn Sơn

Có một người lính Việt từng “Nam chinh Bắc chiến” tại Trung Quốc, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng hai dân tộc.

Cũng chính người lính ấy đã ba lần vượt núi tuyết và thảo nguyên, trở thành vị tướng nước ngoài duy nhất của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc.

Không ai khác, đó chính là Thiếu tướng Nguyễn Sơn, người còn được gọi với cái tên đầy kính trọng “Lưỡng quốc tướng quân”.

Nguyễn Sơn tên thật là Vũ Nguyên Bác, sinh năm 1908 tại Hà Nội trong một gia đình có truyền thống hiếu học.

Sớm giác ngộ cách mạng, năm 1925, chàng trai 17 tuổi được Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên lựa chọn và bí mật đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc).

Tại đây, ông đổi tên thành Lý Anh Tự, trực tiếp tham dự khóa học chính trị do Bác tổ chức và đào tạo.

Tốt nghiệp năm 1927, nhà cách mạng trẻ tuổi tiếp tục theo học tại Trường Quân sự Hoàng Phố rồi bí mật gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Từng có thời gian phải sang Thái Lan lánh nạn sau thất bại của khởi nghĩa Quảng Châu, năm 1929, ông trở về Trung Quốc, tham gia Hồng quân với tên gọi mới Hồng Thủy.

Liên tiếp tỏa sáng trong các chiến dịch lớn, tháng 1/1934, ông được bầu làm Ủy viên BCH TW nước Cộng hòa Xô viết Trung Hoa, trở thành người Việt Nam duy nhất tham gia cuộc Vạn lý Trường chinh lịch sử.

Dù sau đó từng bị khai trừ khỏi Đảng và suýt bị ám sát do nghi là “gián điệp quốc tế”, người chiến sĩ ấy vẫn vượt qua tất cả để tiếp tục công cuộc kháng Nhật tại Sơn Tây.

Cách mạng tháng Tám thành công, người con ưu tú ấy vui mừng trở về Tổ quốc sau nhiều năm xa cách.

Với tên gọi mới Nguyễn Sơn, ông lập tức được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp giao trọng trách lãnh đạo chiến trường Nam Trung Bộ (1946).

Năm 1947, trên các cương vị Khu trưởng Liên khu 4, nhà quân sự tài ba đã biến nơi đây thành hậu phương vững chắc kiêm trung tâm văn hóa lớn khi thu hút được nhiều văn nghệ sĩ tên tuổi như Đặng Thai Mai, Trần Hữu Thung, hay Hoàng Trung Thông,...

Với những đóng góp to lớn ấy, ông vinh dự được phong hàm Thiếu tướng trong đợt sắc phong đầu tiên của QĐND Việt Nam năm 1948.

Mùa hè 1950, theo thỏa thuận giữa hai chính phủ Việt Nam và Trung Quốc, tướng Nguyễn Sơn trở lại Bắc Kinh, tiếp tục đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng.

Năm 1955, ông một lần nữa được phong hàm Thiếu tướng tại Trung Quốc, trở thành người đầu tiên và duy nhất trong lịch sử mang cấp tướng của cả hai quốc gia.

“Trong lịch sử nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc, phong quân hàm và tặng thưởng Huân chương cho một người nước ngoài, việc này chỉ có một lần.”

“Đây cũng là lòng biết ơn và kính trọng hướng về một chiến sĩ quốc tế đã đổ máu hy sinh, vô tư cống hiến cho sự nghiệp giải phóng của nhân dân Trung Quốc.”

Sau khi lâm trọng bệnh năm 1956, tướng Nguyễn Sơn được Chủ tịch Mao Trạch Đông và Thủ tướng Chu Ân Lai trực tiếp thăm hỏi, đồng thời thu xếp đưa ông trở về Việt Nam theo nguyện vọng.

Ngày 21/10/1956 (tức ngày này cách đây tròn 70 năm), “Lưỡng quốc tướng quân” Nguyễn Sơn đã trút hơi thở cuối cùng tại Hà Nội, hưởng thọ 48 tuổi.

Ngày nay, tên của ông cũng được trân trọng đặt cho hai tuyến đường sầm uất tại Hà Nội và TP. HCM, như lời tri ân sâu sắc gửi tới vị anh hùng đã sống, chiến đấu và cống hiến hết mình cho cả hai dân tộc.