Chúng tôi dành buổi sinh hoạt cuối năm của Hội Sử học Việt Nam cho nội dung tưởng niệm một vị tướng, người có nhiều đóng góp trong việc xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam, đó là Tướng Nguyễn Sơn. Buổi sinh hoạt này cũng là buổi sinh hoạt hướng tới kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và ngày Quốc phòng toàn dân cho nên càng có ý nghĩa hơn.
Chúng ta đều biết tên tuổi Nguyễn Sơn gắn liền với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, gắn liền với một thời kỳ trường chinh của quân đội nhân dân Việt Nam.
Những chiến công của ông và những đồng đội cùng thời ông chúng ta không thể nào quên. Tướng Nguyễn Sơn là một vị tướng huyền thoại. ở đây có nhiều vị lão thành, những người đồng chí, đồng ngũ của ông, tuy rằng chúng tôi là những người làm sử nhưng không có may mắn được trực tiếp ở sát bên ông để chứng kiến những hoạt động của ông, vì thế rất mong các vị lão thành, đồng chí của Tướng Nguyễn Sơn thường xuyên dự sinh hoạt với chúng tôi, để chúng ta cùng nhau ghi lại một thời kỳ lịch sử hào hùng của một con người đã đi vào huyền thoại.
Có lẽ cuộc đời của Tướng Nguyễn Sơn còn phong phú hơn nhiều những điều ngắn ngủi mà chúng ta đã biết tới. Ông là một con người có thể nói là hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và còn là một chiến sĩ quốc tế xuất sắc. Ông là người tham gia đào tạo thế hệ những chiến sĩ cụ Hồ, những con người đã tạo nên chiến thắng thần kỳ Điện Biên Phủ mà sang năm (1994), chúng ta sẽ kỷ niệm như một ngày lễ lớn của dân tộc. Chúng tôi nhắc lại một lần nữa là buổi lễ tưởng niệm Tướng Nguyễn Sơn hôm nay cũng là buổi tưởng niệm tất cả các tướng lĩnh, tất cả những người lính đã chiến đấu và ngã xuống cho sự nghiệp của dân tộc ta.
Chúng tôi rất vui mừng trong buổi sinh hoạt cuối năm này có mặt đông đủ các hội viên Câu lạc bộ Sử học và nhiều người lần đầu tiên đến dự. Cho phép tôi thay mặt Ban tổ chức trân trọng giới thiệu đến dự buổi sinh hoạt hôm nay có Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Chủ tịch danh dự Hội Sử học Việt Nam, có chị Nguyễn Thanh Hà là con gái của Tướng Nguyễn Sơn và nhiều người trong gia đình, dòng tộc của Tướng Nguyễn Sơn. Chúng tôi xin lỗi không giới thiệu được hết những người đồng chí của Nguyễn Sơn hôm nay có mặt tại đây và cả những người ngưỡng mộ Nguyễn Sơn. Chúng tôi rất vui mừng giới thiệu đến dự buổi lễ này không chỉ có những quân nhân đồng chí của Nguyễn Sơn, mà còn có cả nhiều văn nghệ sĩ, những người đã có dịp gắn bó, gần gũi với ông và nhiều cán bộ nghiên cứu lịch sử, ngoài ra còn có nhiều phóng viên, các đài truyền hình, báo chí đã đến đây để nhân lên tình cảm của chúng ta với Tướng Nguyễn Sơn trong buổi sinh hoạt này.
Một năm đã kết thúc, trong buổi lễ tưởng niệm một người đã khuất, tôi đề nghị tất cả chúng ta dành một phút mặc niệm cho tất cả các chiến sĩ đã ngã xuống vì sự nghiệp của đất nước ta.
Trước khi vào phần nội dung, chúng tôi xin được chuyển đến các vị có mặt ngày hôm nay, một số ý kiến, lời chào mừng của một số người vắng mặt.
Chúng tôi đã nhận được thư của Thượng tướng Trần Văn Quang - Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam gửi cho chị Thanh Hà, con gái của Nguyễn Sơn.
Ban tổ chức chúng tôi cũng nhận được điện của Bộ Tư lệnh Quân khu IV là địa bàn Tướng Nguyễn Sơn hoạt động trong thời gian kháng chiến chống Pháp. Chúng tôi cũng nhận được hai bức thư do gia đình chị Hà gửi, qua Đại sứ quán Trung Quốc gửi tới. Đó là những bức thư của hai người con trai của Tướng Nguyễn Sơn hiện đang sống ở Trung Quốc.
Cho phép tôi được thay mặt một người đã khuất, một nghệ sĩ quen thuộc của chúng ta, đó là ông Bửu Tiến, một soạn giả sân khấu, người Huế, có thời gian sống và làm việc trên địa bàn hoạt động của Tướng Nguyễn Sơn (tức Quân khu IV). Ông đã ghi lại những kỷ niệm về những ngày sống bên Tướng Nguyễn Sơn. Rất tiếc là ông đã mất trước khi những dòng chữ của ông được chúng ta hôm nay biết đến(1).
Chúng tôi biết là nhiều đồng chí có mặt ở đây hôm nay muốn nói về Nguyễn Sơn, người bạn, người đồng chí của mình. Chúng tôi xin ưu tiên những nhà sử học, là những người đứng ở một vị trí khách quan hơn nhìn về Tướng Nguyễn Sơn. Và sau đó chúng tôi sẽ mời một số các vị, các đồng chí đương thời với Nguyễn Sơn phát biểu.
-------------------------------------
1. Xin xem bài của Bửu Tiến trong tập sách này (B.T). | |
 Logged
|
Duyên ấy kiếp sau tình chưa nhạt, thà phụ trời xanh chẳng phụ nàng! |
|
|
dongadoan Administrator  Bài viết: 7256  Cái thời hoa gạo cháy...  | 
| Re: Nguyễn Sơn - Lưỡng quốc tướng quân« Trả lời #2 vào lúc: 05 Tháng Mười, 2008, 01:46:15 pm » |
... Một chiến sỹ cộng sản kiên định,
một vị tướng có tài năng(*)
Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Thưa đồng chí Chủ tịch Hội khoa học lịch sử,
Thưa toàn thể gia quyến của Tướng Nguyễn Sơn,
Tôi rất xúc động hôm nay được đến dự buổi lễ tưởng niệm anh Sơn, nhân ngày sinh lần thứ 85 năm của anh. Tôi và anh Sơn có nhiều kỷ niệm trong những ngày cách mạng mới thành công, rồi trong những ngày cuối đời anh về nước.
Cũng như anh Phùng Chí Kiên, anh Nguyễn Sơn đã sớm tham gia phong trào thanh niên và đã có may mắn được theo học ở Trường Hoàng Phố. Về thân thế và sự nghiệp của anh thì trong buổi họp mặt hôm nay không có thời gian trình bày, nhưng chắc chắn lịch sử sẽ không quên. Hôm nay, tôi chỉ muốn nhắc lại một số kỷ niệm giữa tôi và anh trong những ngày chúng tôi cùng làm việc.
Lúc anh Sơn về nước thì quân Pháp đã gây ra chiến tranh xâm lược ở miền Nam, nước ta đã bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ. Trong Thường vụ, Bác, anh Trường Chinh và tôi đều muốn anh Sơn vào phía Nam là nơi chiến sự đang diễn ra quyết liệt. Cuối năm 1946, tôi đi vào mặt trận Khánh Hòa gặp anh Phạm Kiệt, trao đổi ý kiến càng thấy cần tăng cường cán bộ chủ trì, nhất là về quân sự. Không lâu sau, anh Sơn được cử làm Chủ tịch Uỷ ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam, trong khi tôi giữ chức vụ Chủ tịch Quân sự uỷ viên hội toàn quốc (về sau đổi ra Uỷ ban Kháng chiến toàn quốc). Đó là một trọng trách rất lớn nói lên sự tín nhiệm của Đảng và Chính phủ đối với anh.
Anh Nguyễn Sơn là một chiến sĩ cách mạng ưu tú của Đảng, một tướng có công của quân đội ta. Đặc biệt, anh là vị tướng nước ngoài duy nhất của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, đã từng tham gia cách mạng và kháng chiến ở Trung Quốc trong nhiều năm. Do vậy các đồng chí bạn thường nhắc đến anh với tình cảm sâu sắc và trân trọng. Năm ngoái, trong dịp thăm Trung Quốc, tôi có gặp chị Sơn và các cháu, rất mừng thấy tinh thần rất tốt, các cháu ở bên đó cũng như các cháu ở nhà trong gia đình, đều cố gắng học tập và làm việc để xứng đáng với sự mong mỏi của bố.
Như vậy, có thể nói Nguyễn Sơn là một chiến sĩ quốc tế đã để lại tấm gương tốt đẹp về tình hữu nghị giữa Cách mạng Việt Nam và Cách mạng Trung Quốc.
Nguyễn Sơn là một chiến sĩ cộng sản kiên định, một con người có khí phách, có chút ngang tàng (như có đồng chí vừa nói); nhưng phải nói anh là một vị tướng có tài năng. Anh Sơn chẳng những có tài về quân sự mà còn có khả năng về chính trị, về tuyên huấn, về văn nghệ. Anh lại có phong cách riêng - rất là Nguyễn Sơn. Ví dụ: làm chủ hôn mà bắt cô dâu và chú rể phải làm thơ thì chỉ có anh Sơn thôi!
Anh luôn chú trọng đào tạo cán bộ, ở Trường Lục quân Quảng Ngãi, rồi Trường Quân chính Khu IV. Trong phong trào luyện quân lập công, anh đã tổ chức thành công "Đại hội tập", một hình thức huấn luyện lôi cuốn cả quân đội và nhân dân.
Anh coi trọng bạn bè, coi trọng con người, coi trọng bồi dưỡng đội ngũ kế cận.
Có thể nói thời bấy giờ - Cách mạng Tháng Tám mới thành công, cách mạng Trung Quốc chưa thắng lợi - là thời kỳ tiêu biểu cho chí khí tự lực tự cường, độc lập sáng tạo của Đảng ta, của nhân dân, kiên quyết giữ vững chính quyền non trẻ, chiến đấu trong vòng vây trong điều kiện cực kỳ khó khăn phức tạp. Dưới sự lãnh đạo của Bác Hồ và của Đảng, toàn dân ta đã đoàn kết chiến đấu, xây dựng lực lượng chính trị và vũ trang, từ dân quân đến những đại đoàn chủ lực đầu tiên. Chúng ta đã đứng vững và trưởng thành, đã xây dựng nền tảng vững chắc để sau này tiếp thu và sử dụng có hiệu quả sự giúp đỡ hết lòng của các nước anh em, nhất là của nước Trung Hoa mới. Tôi muốn nhắc đến một tư liệu cuối năm 1949 của Pháp mới công bố gần đây, trong đó phía Pháp đã phải thừa nhận rằng "không có khả năng thắng Việt Minh bằng quân sự" được.
Chính vào những ngày khó khăn ấy, anh Sơn đã về nước. Trong các cuộc họp bàn về quân sự, về kháng chiến, anh đã tham gia tích cực, có nhiều ý kiến sâu sắc về đào tạo cán bộ cũng như về tác chiến, về xây dựng chủ lực cũng như về xây dựng lực lượng dân quân - một vấn đề mà anh hết sức coi trọng. Trong các buổi họp, trên diễn đàn, anh nói chuyện sôi nổi, hấp dẫn. Trong quan hệ giao tiếp với bạn bè, anh quý trọng đồng chí, đồng đội, nhiều khi trò chuyện thâu đêm, say sưa, cởi mở.
Thời gian về nước tuy không lâu lắm, nhưng anh đã cống hiến hết sức mình. Sau chiến dịch Giải phóng biên giới Việt - Trung năm 1950, do phân công công tác, anh đã trở sang Bắc Kinh. Đã nhiều năm bôn ba hoạt động cách mạng xa quê hương, bao gờ anh cũng luôn hướng về Tổ quốc. Cho đến khi lâm bệnh hiểm nghèo, mặc dù bạn đã hết lòng cứu chữa, kể cả gửi bệnh án sang Liên Xô, cũng không thể qua khỏi; theo đề nghị của anh, Đảng đã cho đón anh về nước, và anh đã từ trần nơi đất mẹ, trong niềm thương tiếc vô hạn của gia đình và các bạn chiến đấu của anh.
Nếu còn sống đến nay, anh đã 85 tuổi. Tiếc rằng anh ra đi quá sớm. Nhưng, trong lịch sử cách mạng Việt Nam cũng như trong lòng mỗi người chúng ta, anh vẫn còn sống mãi với hình ảnh của một người cộng sản kiên định, một người bạn, người đồng chí, một người chiến hữu thân thiết và rất mực chân thành, suốt đời phục vụ sự nghiệp cách mạng của nước ta và nước bạn.
---------------------------------------
(*) Lời phát biểu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại buổi sinh hoạt tưởng niệm 85 năm ngày sinh của Tướng Nguyễn Sơn, ngày 31-12-1993, tại Hà Nội. Đề bài do chúng tôi đặt (B.T). | |
Logged |
Duyên ấy kiếp sau tình chưa nhạt, thà phụ trời xanh chẳng phụ nàng! |
|
|
dongadoan Administrator Bài viết: 7256 Cái thời hoa gạo cháy... |
| Re: Nguyễn Sơn - Lưỡng quốc tướng quân« Trả lời #3 vào lúc: 05 Tháng Mười, 2008, 01:59:02 pm » |
Về tấm danh thiếp của Bác Hồ tặng Nguyễn Sơn
Nguyễn Thạch Kim
Đến năm 1947-1948 quân đội ta đã có nhiều đơn vị chủ lực và địa phương quân lớn mạnh vững vàng. Vấn đề phong quân hàm được đặt ra để tăng cường kỷ cương, đồng thời đề cao thanh thế quân đội của một quốc gia. Các đồng chí lãnh đạo Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh và các quân khu đã lần lượt được vinh dự nhận quân hàm tướng các cấp. Riêng đồng chí Nguyễn Sơn, Khu trưởng Quân khu IV mãi chưa thấy được tấn phong.
Đồng chí Nguyễn Sơn là một cán bộ lãnh đạo chỉ huy tương đối nổi tiếng thao lược ở Việt Nam hồi bấy giờ. Tên thật là Vũ Nguyên Bác, quê quán làng Kiêu Kỵ (huyện Gia Lâm - Hà Nội), đồng chí giác ngộ cách mạng và xuất dương rất sớm từ một sinh viên cao đẳng sư phạm. Sang Trung Quốc đồng chí được đưa vào học Trường võ bị Hoàng Phố với tên mới Lý Hồng Thuỷ(1)(hồi ấy Bác Hồ lấy tên là Lý Thuỵ nên một số thanh niên cách mạng Việt Nam ở Quảng Đông đổi tên mới lấy họ Lý theo Bác, như Lý Tự Trọng...). Đồng chí đã tham gia suốt cuộc Vạn lý trường chinh của Hồng quân công nông Trung Quốc, và đã trở thành một tư lệnh, một chính uỷ phân khu trong khu giải phóng Thiểm - Cam - Ninh (Thiểm Tây - Cam Túc - Ninh Hạ), đã nhiều lần lăn lộn tác chiến, luyện quân và trải qua chỉ đạo, lãnh đạo công tác văn nghệ trong quân đội. Trình độ lý luận chính trị, quân sự và năng lực tổ chức vận động quần chúng của đồng chí được nhiều nhân sĩ trí thức và cán bộ, sĩ quan xa gần khâm phục mến mộ. Bởi thế nhiều cán bộ đã từng công tác với đồng chí cũng như bản thân đồng chí đã đánh giá đồng chí cao hơn một số tướng lĩnh hồi bấy giờ. Đối với quân hàm Thiếu tướng đồng chí chưa bằng lòng lắm. Chưa ai biết việc phong quân hàm cho đồng chí sẽ tiến hành như thế nào, thời gian nào...
Thế rồi một buổi đầu thu năm 1948, tôi được gọi lên quân khu bộ gặp đồng chí Tư lệnh. Đồng chí nói với tôi: "Hồ Chủ tịch đã phái Thứ trưởng Phạm Ngọc Thạch vào chủ trì lễ phong quân hàm cho mình. Phòng tham mưu đã đề nghị cử đồng chí và đồng chí Nguyễn Văn Nghĩa trợ lý, làm "bồi lễ" với mình. Phải chuẩn bị quân phục chỉnh tề đấy nhé!". Thấy tôi có vẻ sửng sốt ngạc nhiên, đồng chí liền giải thích: "Cậu tưởng không bao giờ có việc này sao? Trước đây mình có ý định không muốn nhận cấp Thiếu tướng. Vả lại có tướng hoặc không có cũng vẫn phải đánh giặc, phải rèn cán luyện quân. Nhưng suy cho cùng, nhất là với thái độ xử sự của ông Cụ thì mình không thể từ chối được!".
Tôi vội hỏi lại:
- Cách đặt vấn đề của Hồ Chủ tịch thế nào, anh?
Đồng chí giở cặp hồ sơ trước mặt, rút ra một phong bì bên ngoài đề Tặng Sơn đệ (Gửi chú Sơn) trao cho tôi. Tôi mở ngay ra xem: một tấm danh thiếp xinh xắn giản dị như mọi cái khác, mặt trước in rõ ba chữ Hồ Chí Minh, mặt sau có 4 dòng chữ viết nắn nót, ngay ngắn:
- Đảm dục đại
- Tâm dục tế
- Trí dục viên
- Hành dục phương.
Thấy tôi im lặng suy nghĩ, đồng chí Tư lệnh trưởng thường ngày là một người sôi nổi hùng biện, song lần này có đổi khác, chậm rãi giảng bài cho tôi: "Chính mười hai chữ ông Cụ gửi mình đó khiến mình tỉnh ra nhiều, và có nhiều điều suy nghĩ khác trước. Chỉ có mấy chữ ấy thôi mà sao nó lay động tâm tư mình thế, và sao mà Bác ân cần cặn kẽ thế! Thật là uyên thâm, thật là chí tình!
Đảm dục đại là gan phải cho to. Chữ nói ít mà bảo ban nhiều đức dũng cảm lớn, không phải chỉ đòi hỏi chiến đấu gan dạ, mà còn phải biết táo bạo dám nghĩ dám làm những việc lớn!
Tâm dục tế là tấm lòng, tâm hồn phải trong sáng, tinh tế, kín đáo, thanh nhã, không thô lậu, lỗ mãng. Tâm dục tế, một lời khuyên nhủ sâu lắng đậm đà tình cảm chân thành, vừa nghiêm lệ chặt chẽ, vừa dịu dàng thấm thía. Đó là lời người anh cả nói với chú em thân quý của mình!
Trí dục viên là suy nghĩ phải trọn vẹn toàn diện, đầy đủ chu đáo... Chữ "viên" đi sau chữ "trí" bao hàm được nhiều ý tứ dặn dò tinh thần trách nhiệm, nhắc nhở sự chín chắn, coi trọng những kinh nghiệm, những từng trải đã gửi cho một tướng lĩnh dưới quyền, vừa từ tốn, vừa đĩnh đạc, xuyên đọng.
Hành dục phương là hành động phải ngay thẳng, đúng đắn, chân chính, phân minh đàng hoàng, không méo mó cong queo. Từ ngữ đi với nhau chặt chẽ gắn bó, ăn ý một cách hoàn chỉnh, tuyệt diệu!
Mình rất quen với văn học Trung Quốc nhưng thấy ít người viết ngữ văn Trung Quốc xúc tích như ông Cụ.
Từ xa gần ngàn dặm, với mấy chữ ngắn gọn, ông Cụ đã gửi cho mình một bài học sâu sắc, một món quà hiếm quý, khiến mình suy nghĩ lại được nhiều điều. Những cái mình đã có song chưa vững chưa mạnh thì phải tu dưỡng bồi luyện thêm, những gì còn thiếu sót, phải bổ sung sửa chữa. Mình sáng ra, thấy ra nhiều điều trước đây nói và làm chưa đúng, chưa chín chắn, thận trọng. Rút cuộc, cái việc thụ phong quân hàm mình cũng phải thay đổi quan điểm, không như trước đây chỉ nghĩ một mặt một chiều, chỉ nghĩ nặng về mình".
Sau đó ít hôm, trên một chuyến thuyền cùng đồng chí Phạm Ngọc Thạch xuôi dòng sông Mã xuống thăm bộ đội và công việc bố phòng bãi biển Sầm Sơn, chúng tôi nhắc lại việc phong tướng vừa rồi, đồng chí Thạch nói rõ thêm:
- Quà tặng nhân dịp phong tướng của Bác cho anh Nguyễn Sơn tuy chỉ là tấm danh thiếp và mấy câu chữ vắn tắt, nhưng đầy ý nghĩa và tác dụng. Sau khi nhận tấm danh thiếp, anh Sơn tỏ ra cảm động. Riêng tôi, còn thấy Bác là người chu đáo kỹ lưỡng ít ai có, không phải chỉ trong nội dung giấy tờ, mà còn chu đáo kỹ lưỡng trong cách làm, cách ứng xử. Bác dặn tôi khi vào tới nơi đề cập việc tấn phong thì đưa ngay danh thiếp. Đúng với ý Bác đã sớm lường, xem xong danh thiếp, qua suy nghĩ, thái độ anh Sơn vui vẻ nhuần nhã hẳn lên và tiếp thu một cách thoải mái nhẹ nhàng, tôi không phải thuyết phục nhiều lời gì nữa như đã chuẩn bị trên đường đi.
Về sau cứ mỗi lần lên gặp Thiếu tướng Tư lệnh quân khu là mỗi lần tôi được thấy lại các hàng chữ đầy ý nghĩa và ấn tượng ấy trong tấm danh thiếp mà đồng chí Nguyễn Sơn găm ngay ngắn ở cái giá gác bút đặt trước bàn làm việc.
Tôi nghĩ đó cũng chính là những lời dạy bảo chí tình của Bác đối với mọi tướng lĩnh và cán bộ quân đội nhân dân ta.
------------------------------------
1. Có tư liệu cho rằng Lý Đức Lan (B.T). | |
Logged |
|
|
|
