NGUYỄN SỸ HUYNH - NGƯỜI GIỮ NHỮNG BÍ MẬT CỦA THỜI HOA LỬA

NGUYỄN SỸ HUYNH - NGƯỜI GIỮ NHỮNG BÍ MẬT CỦA THỜI HOA LỬA

Bài viết tham gia đề án “Câu chuyện thời hoa lửa”

I. Nguyễn Sỹ Huynh và những chiến công thầm lặng trên mặt trận phản gián

Có những chiến công được ghi dấu bằng những trận đánh vang dội, bằng hình ảnh lá cờ chiến thắng tung bay trong thời khắc lịch sử. Nhưng cũng có những chiến công diễn ra trong thầm lặng, nơi mỗi thông tin được thu thập đều có thể ảnh hưởng đến vận mệnh đất nước, mỗi quyết định đều đòi hỏi sự tỉnh táo, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm cao nhất. Dù không được nhiều người biết đến, những con người ấy vẫn âm thầm cống hiến, góp phần bảo vệ và thúc đẩy từng bước phát triển của cách mạng Việt Nam.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đấu tranh phản gián là một mặt trận đặc biệt. Ở đó, trí tuệ, khả năng phân tích, sự kiên trì và những phương án nghiệp vụ được bảo mật nghiêm ngặt giữ vai trò quan trọng. Tìm hiểu về mặt trận ấy, tôi biết đến đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Bộ Công an. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về hai chữ hy sinh. Đó là sự dấn thân trong những thời khắc sinh tử, đồng thời là quá trình tận hiến bền bỉ, âm thầm vì độc lập, tự do và bình yên của Tổ quốc.

II. Từ người thanh niên sớm giác ngộ cách mạng đến người chiến sĩ kiên trung

Đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh sinh năm 1924 tại Hội An, Quảng Nam. Từ năm 14 tuổi, đồng chí đã tham gia phong trào học sinh Đà Nẵng. Năm 17 tuổi, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và từng được bầu làm Tỉnh ủy viên Tỉnh ủy lâm thời Quảng Nam - Đà Nẵng.[1]

Những dấu mốc ấy cho thấy con đường cách mạng của đồng chí bắt đầu từ khi tuổi đời còn rất trẻ. Trong bối cảnh đất nước chịu ách thống trị của thực dân, việc lựa chọn tham gia phong trào cách mạng đồng nghĩa với dấn thân vào một cuộc đấu tranh đầy gian khó, nơi người thanh niên phải đối diện với sự đàn áp, tù đày và những thử thách khắc nghiệt.

Năm 1943, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giam tại nhà tù Hỏa Lò, cùng các đồng chí Trần Đăng Ninh, Đỗ Mười và Chu Đình Xương. Trong hoàn cảnh bị giam cầm, tra tấn, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản. Sau khi vượt ngục, đồng chí tiếp tục hoạt động cách mạng, góp phần vào sự nghiệp giành và bảo vệ chính quyền cách mạng.[1]

Đọc về chặng đường này, tôi nhận ra rằng sự kiên định của đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh đã được thể hiện từ những năm tháng tuổi trẻ, qua việc giữ vững lý tưởng trong hoàn cảnh tù đày và tiếp tục dấn thân vì cách mạng. Đó là nền tảng để đồng chí đảm nhận những nhiệm vụ ngày càng quan trọng trong suốt quá trình hoạt động sau này.

Khi được phân công về hoạt động tại Liên khu V, một địa bàn chiến lược có tình hình tranh chấp ác liệt, đồng chí đảm nhiệm nhiều trọng trách, từ sĩ quan tham mưu Ty Liên kiểm Việt - Pháp, Trưởng phòng liên lạc Liên khu V đến Chánh Văn phòng Sở Công an Nam Trung Bộ và Trưởng ban Bảo vệ chiến dịch Tây Nguyên.[1]

Năm 1947, khi mở tuyến đường thủy bộ từ liên khu V (Bình Định) ta Trung ương, đồng chí trực tiếp khảo sát, xây dựng và chỉ đạo vận chuyển hơn hàng chục tấn hàng chiến lược vào Liên khu và phân khu Bình Trị Thiên. Đồng chí còn tổ chức đấu tranh bắt gián điệp Nguyễn Ban do Phòng Nhì Pháp phái vào nhằm ám sát một đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, đồng thời truy bắt Nguyễn Nên, nguyên cán bộ Quân khu V phản bội.[1]

Những nhiệm vụ ấy gắn chặt với yêu cầu bảo vệ lực lượng, bảo đảm vận chuyển hàng chiến lược và ngăn chặn các âm mưu phá hoại. Từ thực tiễn hoạt động, có thể thấy công tác an ninh là một bộ phận quan trọng của cuộc kháng chiến, góp phần giữ vững thế chủ động và tạo điều kiện cho sự nghiệp đấu tranh lâu dài của dân tộc.

III. B12, MM – cuộc chiến của trí tuệ và những thông tin chiến lược

Bước vào đầu những năm 1960, trước những thắng lợi liên tiếp của phong trào cách mạng ở miền Nam, Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa tăng cường đưa các toán gián điệp, biệt kích ra miền Bắc nhằm tiến hành phá hoại và kích động lực lượng chống đối. Trong bối cảnh đó, công tác bảo vệ an ninh đặt ra yêu cầu phát hiện, ngăn chặn hoạt động xâm nhập, đồng thời nắm bắt ý đồ, phương thức hoạt động và những tính toán chiến lược của đối phương.

Đầu năm 1961, Bộ Công an triển khai kế hoạch phản gián B12, MM nhằm thu thập thông tin tình báo có giá trị, phục vụ cuộc đấu tranh trên chiến trường và mặt trận ngoại giao. Đây là một kế hoạch lớn, đòi hỏi tính bí mật và an toàn nghiêm ngặt, bởi những sơ suất trong quá trình thực hiện có thể ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao của đất nước. Đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh được Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo đơn vị trinh sát chuyên trách.[1] [2]

Với vai trò vừa chỉ đạo, vừa trực tiếp tham gia đấu tranh, đồng chí cùng các cộng sự xây dựng những phương án cụ thể để triển khai kế hoạch. Kết quả nổi bật của B12, MM nằm ở khả năng chuyển hóa những thông tin thu thập được thành cơ sở phục vụ việc hoạch định đường lối, chính sách.

Sau hơn mười năm đấu tranh, lực lượng tham gia kế hoạch đã thu thập được hàng chục nghìn tài liệu tình báo có giá trị. Những tài liệu này cung cấp thông tin về quan điểm, chính sách và ý đồ của một số nước đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam. Chúng được chuyển đến Trung ương Đảng, phục vụ công tác đối ngoại, đánh giá tình hình và lãnh đạo cuộc kháng chiến.[1] [2]

Đáng chú ý, nguồn tin thu thập được còn phục vụ trực tiếp công tác đấu tranh chính trị tại Hội nghị Paris.[1] [2] Trong cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập dân tộc, những quyết định trên bàn đàm phán gắn chặt với tình hình chiến trường và việc đánh giá chính xác tương quan, ý đồ của các bên. Vì thế, những thông tin tình báo đáng tin cậy có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hoạch định chiến lược của đất nước.

Trong quá trình thực hiện kế hoạch, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh trực tiếp tuyển lựa, xây dựng một cơ sở là người nước ngoài đang làm việc tại mục tiêu.[2] Dưới sự chỉ đạo của đồng chí, cơ sở này hoàn thành nhiệm vụ, tạo bước đột phá cho việc thực hiện kế hoạch.

Chi tiết ấy cho thấy tính chất phức tạp của công tác phản gián. Đằng sau một kết quả có giá trị là quá trình lựa chọn phương án, đánh giá con người và tổ chức thực hiện trong những điều kiện đặc biệt nghiêm ngặt. Một quyết định thiếu thận trọng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ kế hoạch; một phương án phù hợp lại có thể mở ra khả năng tiếp cận những nguồn tin mang ý nghĩa chiến lược.

Trong quá trình chỉ đạo B12, MM, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh nhiều lần lên gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh để báo cáo tình hình và được Người khen ngợi. Có những tài liệu được Chủ tịch Hồ Chí Minh tự dịch để phục vụ ngay yêu cầu lãnh đạo đất nước. Điều đó cho thấy thông tin thu được từ mặt trận phản gián đã trở thành một nguồn tư liệu quan trọng trong hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương.[1] [2]

Qua câu chuyện này, tôi hiểu rằng trí tuệ trong chiến đấu thể hiện ở khả năng phân tích thông tin, đưa ra nhận định có căn cứ và xây dựng phương án hành động phù hợp. Đó là một quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn, chính xác và trách nhiệm đối với từng quyết định. Những chiến công của B12, MM vì thế không chỉ có giá trị trong phạm vi nghiệp vụ, mà còn góp phần phục vụ những nhiệm vụ chiến lược của đất nước.

IV. P86 – nhìn thấy nguy cơ từ bên trong

Nếu B12, MM cho thấy tầm quan trọng của thông tin tình báo đối với những quyết sách chiến lược, thì chuyên án P86 làm nổi bật khả năng phát hiện phương thức hoạt động mới của đối phương và năng lực tham mưu từ thực tiễn.

Ngày 20/3/1971, Công an tỉnh Hòa Bình được Cục Bảo vệ Quân đội bàn giao Nguyễn Văn Quýnh cùng hồ sơ vụ việc do có dấu hiệu nghi vấn làm tay sai cho địch. Trong quá trình đấu tranh, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh, khi đó là Cục trưởng Cục Phản gián, đã chỉ đạo tập trung lực lượng, phương tiện để khẩn trương làm rõ vụ việc.[1] [2]

Qua khai thác, đồng chí phát hiện một phương thức hoạt động mới của đối phương: sử dụng những quân nhân, cán bộ đầu hàng, phản bội, huấn luyện rồi đưa trở lại đơn vị cũ để phá hoại từ bên trong. Đây là thủ đoạn nguy hiểm bởi nó khai thác chính những vị trí, mối quan hệ và hiểu biết nội bộ để gây tổn hại cho lực lượng cách mạng.[1] [2]

Từ phát hiện đó, đồng chí báo cáo Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn. Sau khi được Bộ trưởng đồng ý, nội dung được báo cáo Ban Bí thư để ban hành chỉ thị đấu tranh với phương thức hoạt động mới, lấy bí số P86. Đồng chí tiếp tục tham mưu và được giao chủ trì tổ chức hội nghị chuyên đề về công tác đấu tranh với phương thức này.[1] [2]

Điều đáng chú ý là hội nghị hướng đến hai yêu cầu song hành: nâng cao tinh thần cảnh giác để bảo vệ nội bộ, đồng thời khắc phục tình trạng quá cảnh giác dẫn đến nghi ngờ thiếu căn cứ và làm suy yếu nội bộ.

Theo tôi, đây là một bài học đáng suy ngẫm. Cảnh giác là cần thiết, song cảnh giác phải dựa trên căn cứ và sự tỉnh táo. Muốn bảo vệ một tập thể, người làm công tác tổ chức cần phân biệt dấu hiệu thực tế với suy đoán thiếu cơ sở, từ đó lựa chọn biện pháp phù hợp.

Từ một vụ việc cụ thể, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh đã nhận diện phương thức hoạt động mới của đối phương, báo cáo cấp có thẩm quyền và tham gia xây dựng giải pháp đấu tranh ở phạm vi rộng hơn. Câu chuyện P86 giúp tôi hiểu rằng năng lực chuyên môn còn thể hiện ở khả năng phát hiện vấn đề từ thực tiễn, đánh giá đúng bản chất sự việc và chủ động đề xuất phương án giải quyết.

V. Những chiến công nối dài qua năm tháng

Bên cạnh B12, MM và P86, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh còn trực tiếp chỉ đạo, tham gia nhiều chuyên án khác trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Năm 1962, đồng chí tham gia đấu tranh khám phá vụ án Nguyễn Châu Thanh, một gián điệp Mỹ - ngụy được đưa ra miền Bắc, hoạt động tại Nghệ An. Năm 1963, đồng chí chỉ đạo bắt các toán đặc vụ Tưởng xâm nhập bằng đường biển vào Việt Nam. Năm 1964, đồng chí tổ chức đấu tranh khám phá vụ gián điệp Nguyễn Văn Thông, Trần Thị Đông hoạt động tại Hà Nội.[1] [2]

Năm 1965, đồng chí chỉ đạo khám phá vụ án gián điệp GM65 tại Hải Phòng và một số địa phương lân cận. Qua chuyên án, lực lượng đấu tranh phát hiện nơi chôn giấu vũ khí, điện đài và làm rõ tổ chức gián điệp do Mỹ - ngụy cài lại miền Bắc. Năm 1968, đồng chí chỉ đạo chuyên án ED69 nhằm đấu tranh với mạng lưới gián điệp do cơ quan tình báo của một nước phương Tây chỉ đạo, hoạt động thu thập thông tin liên quan đến cảng Hải Phòng.[1] [2]

Mỗi chuyên án có đối tượng và phương thức hoạt động riêng, đòi hỏi những biện pháp đấu tranh phù hợp. Nhìn từ những sự kiện này, tôi nhận thấy công tác phản gián đặt ra yêu cầu cao về năng lực phân tích, khả năng tổ chức và sự kiên trì trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Những kết quả đạt được góp phần ngăn chặn hoạt động phá hoại, bảo vệ an ninh và giữ vững thế chủ động của cách mạng.

Tháng 3/1975, đồng chí được lãnh đạo Bộ Công an giao phụ trách, chỉ đạo bộ phận công tác đặc biệt. Sáng ngày 1/5/1975, đồng chí có mặt tại Tổng nha Cảnh sát ngụy Sài Gòn cùng các lực lượng an ninh Trung ương Cục để thực hiện kế hoạch quản lý hồ sơ của cảnh sát chính quyền Việt Nam Cộng hòa, tổ chức khai thác những hồ sơ có giá trị phục vụ công tác phản gián và bảo vệ nội bộ sau ngày miền Nam giải phóng.[1] [2]

Sau đó, đồng chí tiếp tục tham gia giới thiệu kinh nghiệm công tác phản gián và quân quản vùng mới giải phóng, tổ chức trinh sát phát hiện các cơ sở gián điệp Mỹ cài lại, đặc biệt là nội gián. Những nhiệm vụ này cho thấy công tác bảo vệ an ninh vẫn giữ vai trò quan trọng khi đất nước chuyển sang giai đoạn mới.[1] [2]

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận của Nhà nước đối với những đóng góp nổi bật của đồng chí trên mặt trận bảo vệ an ninh Tổ quốc.[1]

VI. Khi chiến công thầm lặng trở thành bài học cho người trẻ

Điều khiến tôi trân trọng ở đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh là tinh thần làm việc bền bỉ, trách nhiệm và sự gắn bó với công tác giáo dục truyền thống. Đồng chí từng tham gia giảng dạy nghiệp vụ cơ bản tại Trường Đại học An ninh, đồng thời góp phần tổng kết thực tiễn đấu tranh thành lý luận nghiệp vụ phục vụ công tác đào tạo trong lực lượng An ninh.[2]

Từ một người trực tiếp hoạt động cách mạng, đồng chí tiếp tục đóng góp bằng tri thức và kinh nghiệm. Điều đó giúp tôi hiểu rằng giá trị của một đời người còn thể hiện ở khả năng truyền lại những kinh nghiệm quý báu, bồi dưỡng thế hệ sau và tiếp tục cống hiến cho đất nước.

Là sinh viên năm thứ hai ngành Sư phạm Vật lý, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, tôi nhận thấy những bài học từ cuộc đời đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình học tập và rèn luyện của mình. Dù hoàn cảnh và nhiệm vụ của người chiến sĩ cách mạng khác với công việc của một người giáo viên tương lai, tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và thái độ làm việc nghiêm túc vẫn là những giá trị tôi cần học hỏi.

Trước hết, tôi cần nghiêm túc với tri thức và công việc của mình. Trong công tác phản gián, một thông tin thiếu chính xác có thể ảnh hưởng đến cả kế hoạch. Trong dạy học, kiến thức sai lệch, cách giải thích thiếu căn cứ hoặc sự đánh giá học sinh vội vàng cũng có thể gây ra những hệ quả không nhỏ. Vì vậy, tôi cần rèn luyện thói quen kiểm chứng thông tin, phân tích vấn đề từ nhiều góc độ và chịu trách nhiệm về những điều mình truyền đạt. Đối với một sinh viên Sư phạm Vật lý, điều này bắt đầu từ việc nắm vững kiến thức chuyên môn, hiểu rõ bản chất các hiện tượng vật lý và tìm cách giải thích chúng một cách chính xác, dễ hiểu.

Thứ hai, tôi cần học cách kiên trì trước khó khăn. Con đường học tập và rèn luyện nghiệp vụ sư phạm đòi hỏi sự tích lũy kiến thức chuyên môn, khả năng tự học, kỹ năng giao tiếp và kinh nghiệm xử lý các tình huống giáo dục. Tinh thần tận tụy của đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh nhắc tôi không xem nhẹ những công việc nhỏ. Mỗi giờ học được chuẩn bị chu đáo, mỗi bài tập được giải quyết cẩn thận và mỗi lần nghiêm túc nhìn nhận thiếu sót đều góp phần hình thành năng lực của người giáo viên tương lai.

Thứ ba, tôi cần có trách nhiệm với tập thể và biết đánh giá vấn đề một cách công bằng. Bài học từ chuyên án P86 cho thấy sự cảnh giác phải đi đôi với căn cứ, sự kiên quyết phải gắn liền với tỉnh táo. Trong môi trường giáo dục, điều đó có nghĩa là không vội vàng quy kết học sinh khi chưa tìm hiểu đầy đủ nguyên nhân, không đánh giá một người chỉ qua một biểu hiện đơn lẻ và không để định kiến chi phối cách ứng xử. Một người giáo viên có trách nhiệm cần biết lắng nghe, tìm hiểu hoàn cảnh và lựa chọn biện pháp giáo dục phù hợp với từng học sinh.

Cuối cùng, tôi nhận thức rõ rằng nghề giáo góp phần xây dựng tương lai đất nước thông qua việc trang bị tri thức, bồi dưỡng nhân cách và nuôi dưỡng ý thức công dân cho thế hệ trẻ. Với tư cách một sinh viên sư phạm, tôi cần bắt đầu từ việc học tập nghiêm túc, tu dưỡng đạo đức, rèn luyện tác phong chuẩn mực và hình thành tinh thần trách nhiệm với người học. Đó là những việc làm thiết thực để tôi từng bước chuẩn bị cho nhiệm vụ giáo dục thế hệ tương lai.

VII. Ngọn lửa không tắt trong ký ức hôm nay

Những trang sử dân tộc được viết nên qua các trận đánh, những quyết sách quan trọng và cả sự cống hiến âm thầm của những con người ít được biết đến. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về một phương diện đặc biệt của thời hoa lửa: cuộc chiến đấu bằng trí tuệ, sự tỉnh táo và khả năng biến những thông tin có giá trị thành đóng góp thiết thực cho sự nghiệp chung.

Từ kế hoạch B12, MM đến chuyên án P86 và nhiều hoạt động đấu tranh phản gián khác, những chiến công của đồng chí góp phần bảo vệ an ninh đất nước, phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và công cuộc bảo vệ Tổ quốc sau ngày thống nhất. Qua đó, tôi càng trân trọng những phẩm chất của một người chiến sĩ: lòng trung thành với lý tưởng, sự kiên định trước thử thách, tinh thần sáng tạo và ý thức chịu trách nhiệm về nhiệm vụ được giao.

Tìm hiểu câu chuyện về đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh cũng là một cách để tôi học lịch sử bằng sự tôn trọng và lòng biết ơn. Những sự kiện đã qua cần được nhìn nhận bằng tư liệu xác thực, kể lại bằng thái độ nghiêm túc và tiếp nối bằng những hành động có ý nghĩa trong cuộc sống hôm nay.

Thời hoa lửa đã lùi xa, song những giá trị làm nên chiến công của một thế hệ vẫn có thể soi sáng con đường của thế hệ trẻ. Trên hành trình trở thành người giáo viên tương lai, tôi tự nhắc mình phải học tập bằng tinh thần trách nhiệm, hành động bằng sự tỉnh táo và sống bằng ý thức cống hiến. Sự tri ân chân thành nhất đối với những người đã dành cả cuộc đời cho Tổ quốc được thể hiện qua nỗ lực hoàn thành trách nhiệm của mỗi người hôm nay, góp phần xây dựng đất nước hòa bình, phát triển và nhân văn.

Tài liệu tham khảo

[1] Trần Quang Đạo, “Anh hùng Nguyễn Sỹ Huynh - Thầm lặng những chiến công”, Báo Công an nhân dân, ngày 16/11/2009, có thể tra cứu tại: https://cand.vn/anh-hung-nguyen sy-huynh-tham-lang-nhung-chien-cong-post153400.html

[2] Lê Thị Thanh Bình, “Những điệp vụ hoàn hảo”, Báo Công an nhân dân, ngày 10/01/2010, có thể tra cứu tại: https://cand.vn/nhung-diep-vu-hoan-hao-post312839.html