Nguyễn Sỹ Sách – Người thanh niên dành tuổi xuân cho đất nước
Ngày 20 tháng 1 năm 1907, tại làng Tú Viên, nay thuộc xã Thanh Lương, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, một cậu bé tên Nguyễn Sỹ Sách ra đời trong một gia đình nhà Nho nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước.
Từ nhỏ, Nguyễn Sỹ Sách đã nổi tiếng là người thông minh, chăm chỉ học tập. Quê hương Nghệ An khi ấy có nhiều người yêu nước đứng lên tìm con đường giải phóng dân tộc. Những câu chuyện ấy đã gieo vào lòng cậu bé Sách tình yêu quê hương sâu sắc.
Năm 1924, Nguyễn Sỹ Sách tốt nghiệp khóa đầu của Trường Quốc học Vinh. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm trợ giảng tại Trường Tiểu học Pháp - Việt ở Hà Tĩnh.
Công việc dạy học giúp ông có cơ hội tiếp xúc với nhiều thanh niên và hiểu hơn về cuộc sống của người dân. Nhưng trong lòng ông luôn có một câu hỏi:
– Nếu đất nước vẫn còn mất tự do, liệu việc học của mình có ý nghĩa gì nếu không thể giúp đồng bào?
Ông bắt đầu tìm đọc những sách báo tiến bộ và tìm hiểu các phong trào yêu nước. Đặc biệt, hành động của người thanh niên Phạm Hồng Thái đã khiến ông vô cùng xúc động và càng thôi thúc ông bước vào con đường cứu nước.
Không lâu sau, Nguyễn Sỹ Sách từ bỏ nghề dạy học để chuyên tâm hoạt động cách mạng.
Ông tham gia Hội Phục Việt, sau đó tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1927, ông được cử sang Quảng Châu, Trung Quốc, tham dự lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy.
Những bài học ở Quảng Châu đã giúp Nguyễn Sỹ Sách hiểu rõ hơn về con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.
Sau khi trở về nước, ông tích cực gây dựng cơ sở cách mạng ở Trung Kỳ. Ông là người năng nổ, luôn tìm cách tuyên truyền, vận động thanh niên tham gia phong trào.
Tại Đại hội đại biểu Thanh niên toàn quốc tháng 5 năm 1929, Nguyễn Sỹ Sách được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Tổng bộ, phụ trách công tác trong nước. Khi ấy, ông vẫn còn rất trẻ nhưng đã mang trong mình một niềm tin lớn lao vào tương lai của đất nước.
Thế nhưng, hoạt động cách mạng ngày càng nguy hiểm.
Ngày 28 tháng 7 năm 1929, thực dân Pháp đến làng Tú Viên vây bắt Nguyễn Sỹ Sách.
Khi bị bắt, ông vẫn bình tĩnh. Ông nói với cha:
– Thưa cha, đối với gia đình con chưa làm được gì để cha mẹ yên lòng. Nhưng xin cha mẹ cứ yên tâm. Con không làm gì có tội cả.
Đó là lời nói của một người thanh niên biết rằng mình có thể phải đối mặt với những ngày tháng vô cùng khắc nghiệt, nhưng vẫn tin rằng con đường mình lựa chọn là đúng đắn.
Sau đó, Nguyễn Sỹ Sách bị kết án khổ sai chung thân và đày đến nhà tù Lao Bảo.
Lao Bảo là nơi giam giữ những người yêu nước trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Những người tù phải chịu lao động nặng nhọc, đói rét và sự đàn áp của cai ngục.
Nhưng ngay cả trong tù, Nguyễn Sỹ Sách vẫn không chịu khuất phục.
Ông cùng những người tù chính trị đấu tranh chống lại chế độ hà khắc của nhà tù. Tuổi đời còn rất trẻ nhưng ông đã trở thành nguồn động viên tinh thần cho nhiều đồng chí xung quanh.
Một người tù hỏi:
– Anh Sách, chúng ta bị giam ở đây, liệu còn hy vọng không?
Nguyễn Sỹ Sách bình tĩnh trả lời:
– Chừng nào chúng ta còn giữ được niềm tin thì chừng đó chúng ta vẫn chưa thất bại.
Những lời ấy truyền thêm sức mạnh cho những người đang cùng ông chịu cảnh tù đày.
Nhưng cuộc sống khắc nghiệt trong nhà tù đã khiến sức khỏe của Nguyễn Sỹ Sách ngày càng suy yếu.
Ngày 19 tháng 12 năm 1929, tại nhà tù Lao Bảo, Nguyễn Sỹ Sách đã hy sinh khi mới 22 tuổi.
Ông ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, khi những ước mơ và dự định cho quê hương còn dang dở.
Nhưng cuộc đời ngắn ngủi ấy đã để lại một tấm gương lớn.
Từ một người thanh niên xứ Nghệ ham học, Nguyễn Sỹ Sách đã lựa chọn con đường đấu tranh vì độc lập của dân tộc. Ông từ bỏ những cơ hội riêng của mình, chấp nhận gian khổ, tù đày và cuối cùng hy sinh tuổi trẻ vì lý tưởng mà ông tin tưởng.
Ngày nay, tên tuổi Nguyễn Sỹ Sách vẫn được người dân quê hương ghi nhớ. Một ngôi trường ở Thanh Chương mang tên ông, và quê hương vẫn lưu giữ những dấu tích gắn với cuộc đời của người chí sĩ cách mạng trẻ tuổi.
Cuộc đời Nguyễn Sỹ Sách tuy ngắn ngủi nhưng giống như một ngọn lửa. Ông đã thắp lên ngọn lửa của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần dám hy sinh vì quê hương.
Và dù đã hơn chín mươi năm trôi qua kể từ ngày ông hy sinh, câu chuyện về người thanh niên Nguyễn Sỹ Sách vẫn nhắc nhở chúng ta rằng:
Tuổi trẻ quý giá nhất khi biết sống có lý tưởng, biết yêu quê hương và sẵn sàng làm những điều có ích cho đất nước.



