NGUYỄN TÀI THU – NGƯỜI GIEO HY VỌNG GIỮA NHỮNG NĂM THÁNG HOA LỬA

Có những người thầy thuốc đi vào lịch sử bằng những công trình khoa học. Có những người được nhớ đến bởi những ca bệnh đặc biệt. Nhưng cũng có những con người được nhắc tên bởi cả một hành trình dài, trong đó nghề y, lòng yêu nước và tình thương con người hòa làm một.

Giáo sư, bác sĩ Nguyễn Tài Thu là một con người như thế.

Trong lịch sử y học Việt Nam hiện đại, ông được biết đến như một trong những người có công lớn trong việc nghiên cứu, phát triển và đưa châm cứu trở thành một phương pháp điều trị được ứng dụng rộng rãi. Nhưng trước khi trở thành một nhà khoa học nổi tiếng, một người thầy của nhiều thế hệ thầy thuốc, ông từng là một thanh niên Hà Nội trực tiếp tham gia kháng chiến, từng chiến đấu trong những ngày Hà Nội đỏ lửa và từng chứng kiến nỗi đau của những người bị thương giữa chiến tranh.

Chính những năm tháng ấy đã góp phần hun đúc trong ông một quan niệm giản dị mà sâu sắc: người thầy thuốc phải đứng về phía sự sống.

Nguyễn Tài Thu sinh năm 1931 tại Hà Nội. Ông trưởng thành trong một thời kỳ lịch sử đặc biệt của dân tộc, khi đất nước đang trải qua những biến động lớn và cuộc đấu tranh giành độc lập ngày càng trở nên quyết liệt. Hà Nội những năm ấy không chỉ là một đô thị với những con phố cổ, những mái nhà và nhịp sống bình thường. Đó còn là nơi chứng kiến những cuộc đấu tranh của một dân tộc đang khát vọng tự do.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nền độc lập non trẻ phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Cuối năm 1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Hà Nội trở thành một trong những chiến trường ác liệt đầu tiên của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Khi ấy, Nguyễn Tài Thu mới là một thanh niên trẻ.

Nhưng tuổi trẻ của ông không đi qua trong bình yên.

Ông tham gia đội quyết tử bảo vệ Thủ đô. Những ngày tháng chiến đấu ở Hà Nội đã để lại trong ông những ký ức không thể phai mờ. Giữa phố phường thân thuộc, chiến tranh biến những con đường thành trận địa, biến những ngôi nhà thành nơi trú quân và biến những người thanh niên bình thường thành những người chiến đấu bảo vệ thành phố.

Ông không chỉ chứng kiến chiến tranh bằng đôi mắt của một người lính trẻ. Ông còn chứng kiến những hậu quả mà chiến tranh để lại trên thân thể con người.

Những người bị thương.

Những người đau đớn.

Những đồng đội cần được cứu chữa.

Những hình ảnh ấy có lẽ đã góp phần đưa ông đến gần hơn với nghề y và định hình con đường mà ông sẽ đi trong suốt cuộc đời.

Sau những năm tháng chiến đấu, Nguyễn Tài Thu tiếp tục học tập và bước vào ngành y. Trong khi nhiều người lựa chọn những chuyên ngành của y học hiện đại theo hướng phổ biến lúc bấy giờ, ông lại dành sự quan tâm đặc biệt đến châm cứu – một phương pháp điều trị có lịch sử lâu đời của phương Đông.

Đó là một lựa chọn không hề dễ dàng.

Trong bối cảnh y học hiện đại đang phát triển mạnh, châm cứu vẫn còn đứng trước nhiều câu hỏi về cơ sở khoa học, phương pháp thực hành và khả năng ứng dụng. Muốn đưa châm cứu phát triển, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống. Cần phải nghiên cứu, chuẩn hóa và kiểm chứng.

Nguyễn Tài Thu đã chọn con đường ấy.

Ông không muốn châm cứu chỉ tồn tại như một phương pháp dân gian truyền miệng. Ông muốn biến nó thành một lĩnh vực y học có hệ thống, có đào tạo, có nghiên cứu và có khả năng phục vụ người bệnh một cách hiệu quả.

Những năm tháng tiếp theo, ông dành nhiều thời gian học hỏi, nghiên cứu và thực hành. Ông đi sâu vào lý luận châm cứu, tìm hiểu các huyệt vị, phương pháp kích thích huyệt và những ứng dụng của châm cứu trong điều trị.

Nhưng chiến tranh một lần nữa thử thách người thầy thuốc.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ngày càng ác liệt. Ở chiến trường, người lính không chỉ phải đối mặt với bom đạn mà còn với những điều kiện y tế vô cùng thiếu thốn. Trong nhiều trường hợp, việc điều trị thương binh gặp khó khăn do thuốc men, trang thiết bị và điều kiện phẫu thuật hạn chế.

Đó chính là lúc những nghiên cứu của Nguyễn Tài Thu tìm thấy một ý nghĩa đặc biệt.

Ông nghĩ đến việc sử dụng châm cứu để giảm đau trong phẫu thuật.

Ngày nay, khi y học đã có nhiều phương tiện gây mê và giảm đau hiện đại, điều đó có thể không còn gây nhiều ngạc nhiên. Nhưng trong điều kiện chiến tranh, khi những phương tiện ấy không phải lúc nào cũng có sẵn, việc tìm kiếm một phương pháp giảm đau khác có thể mang ý nghĩa rất lớn.

Nguyễn Tài Thu bắt đầu nghiên cứu châm tê.

Để kiểm nghiệm những phương pháp mà mình theo đuổi, ông từng thử nghiệm trên chính bản thân mình. Đó là một chi tiết cho thấy tinh thần nghiên cứu và sự dấn thân của người thầy thuốc. Ông không muốn yêu cầu người bệnh trải qua một phương pháp mà chính mình chưa hiểu rõ.

Ông phải tự kiểm chứng.

Tự quan sát.

Tự tìm hiểu.

Từng bước hoàn thiện phương pháp.

Đó là một hành trình đòi hỏi sự kiên trì rất lớn.

Châm tê trong phẫu thuật không phải là câu chuyện đơn giản. Người thầy thuốc phải hiểu cơ thể người bệnh, phải xác định đúng huyệt, phải biết cách phối hợp các huyệt và phải theo dõi sát tình trạng bệnh nhân.

Trong chiến tranh, mọi việc càng trở nên khó khăn.

Có những ca phẫu thuật diễn ra trong điều kiện thiếu thốn.

Có những người bệnh đang chịu đau đớn.

Có những thương binh cần được xử lý nhanh chóng.

Và người thầy thuốc phải tìm ra cách tốt nhất trong điều kiện mình có.

Nguyễn Tài Thu cùng đồng nghiệp đã từng bước ứng dụng châm tê trong điều trị và phẫu thuật. Những kết quả đạt được mở ra một hướng đi quan trọng cho việc ứng dụng châm cứu trong điều kiện y tế đặc biệt.

Đối với người bệnh, điều đó có ý nghĩa rất cụ thể.

Một ca phẫu thuật bớt đau.

Một thương binh bớt khổ.

Một người bệnh có thêm cơ hội được điều trị.

Đối với người thầy thuốc, đó là động lực để tiếp tục.

Chiến tranh không chỉ là những trận đánh được ghi trên bản đồ. Có một cuộc chiến khác diễn ra trong những căn hầm, những trạm quân y, những bệnh viện dã chiến và những nơi người thầy thuốc ngày đêm giành giật sự sống cho bệnh nhân.

Ở mặt trận ấy, Nguyễn Tài Thu là một người lính đặc biệt.

Ông không trực tiếp cầm súng.

Ông cầm kim châm cứu.

Nhưng mục tiêu của ông vẫn là bảo vệ con người.

Trong những năm tháng khói lửa, ông càng thấm thía rằng giá trị của nghề y không nằm ở danh tiếng mà nằm ở khả năng giúp con người vượt qua đau đớn.

Mỗi bệnh nhân là một cuộc đời.

Mỗi người lính bị thương là một người con của một gia đình.

Mỗi người được cứu sống là một niềm hy vọng được giữ lại.

Vì vậy, ông luôn tìm cách đưa những kết quả nghiên cứu của mình vào thực tế.

Không dừng lại ở điều trị, Nguyễn Tài Thu còn đặc biệt chú trọng đào tạo.

Ông hiểu rằng một người thầy thuốc dù giỏi đến đâu cũng không thể chữa bệnh cho tất cả mọi người.

Nhưng nếu đào tạo được nhiều người thầy thuốc giỏi, những phương pháp tốt có thể được nhân rộng.

Từ suy nghĩ ấy, ông dành nhiều tâm huyết cho công tác giảng dạy và xây dựng đội ngũ châm cứu.

Những người học trò đến với ông không chỉ học cách đặt kim.

Họ học cách quan sát người bệnh.

Học cách suy nghĩ.

Học cách kiên trì.

Và học cách đặt trách nhiệm của người thầy thuốc lên trên lợi ích cá nhân.

Nguyễn Tài Thu trở thành một người thầy có ảnh hưởng lớn đối với nhiều thế hệ thầy thuốc châm cứu Việt Nam. Ông góp phần xây dựng hệ thống đào tạo và phát triển ngành châm cứu, đặt nền móng cho việc đưa châm cứu trở thành một lĩnh vực được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi hơn trong y học Việt Nam.

Nhưng điều đáng quý là ông không muốn giữ kiến thức cho riêng mình.

Ông muốn truyền lại.

Muốn người trẻ tiếp tục phát triển.

Muốn những điều mình đã làm được trở thành điểm xuất phát cho những bước tiến mới.

Đó là cách một người thầy để lại dấu ấn lâu dài nhất.

Không phải bằng việc khiến người khác mãi phụ thuộc vào mình, mà bằng việc giúp họ đủ khả năng bước tiếp khi mình không còn ở đó.

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, chiến tranh đã kết thúc nhưng công việc của Nguyễn Tài Thu chưa dừng lại.

Một đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh phải đối mặt với vô số vấn đề về sức khỏe. Hàng triệu người mang trên mình những thương tích, di chứng và nỗi đau của chiến tranh. Người khuyết tật cần được phục hồi chức năng. Nhiều bệnh nhân nghèo cần được điều trị.

Đó là một mặt trận mới.

Không còn tiếng bom.

Nhưng vẫn có những cuộc chiến chống bệnh tật.

Không còn chiến hào.

Nhưng vẫn có những người đang cần một bàn tay cứu giúp.

Nguyễn Tài Thu tiếp tục công việc của mình.

Ông nghiên cứu, điều trị, đào tạo và phát triển châm cứu.

Ông cùng các đồng nghiệp tìm cách ứng dụng châm cứu trong nhiều lĩnh vực, trong đó có phục hồi chức năng cho người khuyết tật.

Những bệnh nhân tìm đến ông mang theo nhiều hoàn cảnh khác nhau. Có người đã đi qua những năm tháng chiến tranh. Có người chịu di chứng lâu dài. Có những em nhỏ gặp khó khăn trong vận động.

Trước mỗi bệnh nhân, ông vẫn giữ quan niệm của một người thầy thuốc: phải cố gắng hết sức trong khả năng của mình.

Không phải trường hợp nào cũng có thể chữa khỏi.

Không phải căn bệnh nào cũng có một lời giải.

Nhưng người thầy thuốc không được phép thờ ơ trước nỗi đau.

Ông từng chia sẻ một quan niệm rất nhân văn: khi người bệnh đến với thầy thuốc và đặt niềm tin, người thầy thuốc phải suy nghĩ xem mình có thể làm gì cho họ.

Đó là một cách nhìn nghề nghiệp giản dị nhưng sâu sắc.

Bởi nghề y trước hết là nghề của lòng nhân ái.

Khoa học giúp người thầy thuốc có phương pháp.

Nhưng tình thương giúp họ không bỏ cuộc.

Nguyễn Tài Thu mang cả hai điều ấy trong suốt cuộc đời.

Ông tiếp tục mở rộng việc ứng dụng châm cứu và góp phần đưa phương pháp này ra nước ngoài. Những thành công trong điều trị khiến châm cứu Việt Nam được biết đến ở nhiều quốc gia.

Ông được mời đến nhiều nước để giới thiệu và trao đổi về châm cứu.

Từ một phương pháp gắn với truyền thống phương Đông, châm cứu Việt Nam dần được giới thiệu với cộng đồng y khoa quốc tế bằng một cách tiếp cận có hệ thống hơn.

Điều ấy cũng mang lại một niềm tự hào đặc biệt.

Một phương pháp có nguồn gốc lâu đời của phương Đông được các thầy thuốc Việt Nam nghiên cứu, phát triển và giới thiệu ra thế giới.

Trong hành trình ấy, Nguyễn Tài Thu trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu.

Nhưng nếu hỏi điều gì khiến ông tự hào nhất, có lẽ không phải những chuyến đi nước ngoài, những lời ca ngợi hay những danh hiệu.

Đó là những bệnh nhân.

Những người đã tìm đến ông trong lúc đau đớn.

Những người từng mất hy vọng.

Những em nhỏ cần được phục hồi.

Những người bệnh cần một cơ hội.

Và những người học trò tiếp tục con đường mà ông đã mở ra.

Bởi một người thầy thuốc chỉ thực sự thành công khi những gì mình làm được tiếp tục mang lại lợi ích cho người khác.

Cả cuộc đời Nguyễn Tài Thu là một hành trình như vậy.

Ông không ngừng nghiên cứu.

Không ngừng thực hành.

Không ngừng đào tạo.

Không ngừng tìm kiếm những phương pháp tốt hơn.

Và trên hết, không ngừng tin vào khả năng phục hồi của con người.

Trong những câu chuyện về ông, có một hình ảnh rất đặc biệt: một người thầy thuốc tuổi đã cao nhưng vẫn miệt mài với công việc.

Thời gian có thể lấy đi sức khỏe và tuổi trẻ.

Nhưng không dễ lấy đi nhiệt huyết của một người đã coi nghề nghiệp là lẽ sống.

Ông từng nói rằng khi còn có thể làm được gì cho người bệnh thì ông vẫn muốn làm.

Đó không phải là một lời nói để gây ấn tượng.

Nó là cách ông đã sống.

Từ chàng trai Hà Nội tham gia bảo vệ Thủ đô năm xưa đến người thầy thuốc dành cả đời cho châm cứu, có một sợi dây xuyên suốt: đó là tinh thần dấn thân.

Khi Tổ quốc cần, ông ra chiến trường.

Khi người bệnh cần, ông vào phòng điều trị.

Khi ngành y cần người đào tạo, ông đứng trên bục giảng.

Khi khoa học cần được giới thiệu ra thế giới, ông lên đường.

Mỗi giai đoạn, ông lại đảm nhận một “mặt trận” khác nhau.

Nhưng mục tiêu vẫn chỉ là một: phục vụ con người.

Có lẽ chính vì thế mà câu chuyện về Nguyễn Tài Thu không chỉ là câu chuyện của một nhà khoa học.

Đó còn là câu chuyện của một thế hệ trí thức Việt Nam trưởng thành trong chiến tranh.

Họ đã sống trong những năm tháng mà lựa chọn cá nhân thường phải đặt bên cạnh vận mệnh đất nước.

Họ không có điều kiện nghiên cứu lý tưởng.

Không có những phòng thí nghiệm hiện đại như ngày nay.

Không có đầy đủ trang thiết bị.

Nhưng họ có niềm tin.

Có lòng yêu nghề.

Có tinh thần tự học.

Và quan trọng nhất, họ hiểu rằng những gì mình biết phải được sử dụng để phục vụ nhân dân.

Nguyễn Tài Thu là một trong những người như thế.

Ông đã đưa một phương pháp điều trị truyền thống bước vào hành trình hiện đại hóa bằng nghiên cứu, thực hành và đào tạo.

Ông góp phần xây dựng một đội ngũ đông đảo những người làm châm cứu.

Ông giúp đưa châm cứu Việt Nam đến với nhiều bạn bè quốc tế.

Và ông để lại một di sản không chỉ bằng những thành tựu chuyên môn, mà bằng cả một triết lý nghề nghiệp.

Đó là phải yêu người bệnh.

Phải tận tâm.

Phải không ngừng học hỏi.

Phải dám thử nghiệm những điều mới trên nền tảng khoa học.

Và phải luôn nhớ rằng phía sau mỗi hồ sơ bệnh án là một con người đang gửi gắm niềm tin.

Trong những năm tháng chiến tranh, người thầy thuốc phải chiến đấu để giữ lại sự sống giữa bom đạn.

Trong thời bình, người thầy thuốc tiếp tục chiến đấu với bệnh tật, thương tật và những giới hạn của cơ thể con người.

Hai cuộc chiến khác nhau, nhưng đều cần lòng dũng cảm.

Nguyễn Tài Thu đã đi qua cả hai.

Ông từng đứng trong những ngày Hà Nội chiến đấu bảo vệ Thủ đô.

Từng bước vào lĩnh vực y tế trong những năm chiến tranh.

Từng nghiên cứu châm tê để góp phần giảm đau cho người bệnh trong điều kiện khó khăn.

Và sau hòa bình, ông dành hàng chục năm xây dựng ngành châm cứu, đào tạo thầy thuốc và điều trị cho người bệnh.

Đó là một cuộc đời dài, nhưng không hề bình lặng.

Mỗi chặng đường đều gắn với một nhiệm vụ.

Mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự kiên trì.

Và mỗi thành quả đều được đánh đổi bằng lao động.

Những danh hiệu cao quý như Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân hay những danh hiệu khoa học mà ông được trao chỉ là sự ghi nhận cho một phần trong hành trình ấy.

Điều còn lại lâu dài hơn chính là ảnh hưởng của ông đối với nền y học Việt Nam.

Những học trò của ông tiếp tục làm nghề.

Những cơ sở châm cứu tiếp tục hoạt động.

Những phương pháp tiếp tục được nghiên cứu.

Những người bệnh tiếp tục tìm đến y học với hy vọng được chữa trị.

Và câu chuyện về người thầy thuốc năm nào tiếp tục được kể lại.

Một thời hoa lửa đã lùi xa.

Những con phố Hà Nội nơi Nguyễn Tài Thu từng chiến đấu đã đổi thay. Những thế hệ trẻ hôm nay không còn phải sống trong tiếng bom. Những bệnh viện hiện đại đã có nhiều phương tiện mà thế hệ trước từng mơ ước.

Nhưng giữa cuộc sống bình yên ấy, câu chuyện của Nguyễn Tài Thu vẫn mang một ý nghĩa đặc biệt.

Nó nhắc chúng ta rằng những thành tựu của ngày hôm nay không tự nhiên mà có.

Đã từng có những thế hệ làm việc trong gian khó để đặt những viên gạch đầu tiên.

Đã từng có những người thầy thuốc phải tìm cách chữa bệnh trong điều kiện thiếu thốn.

Đã từng có những nhà khoa học phải tự học, tự nghiên cứu và tự mở đường.

Và đã từng có những con người đặt lợi ích của người bệnh lên trên sự thuận tiện của chính mình.

Nguyễn Tài Thu là một trong những người như vậy.

Nếu chiến trường năm xưa là nơi con người chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc, thì bệnh viện cũng là nơi người thầy thuốc chiến đấu để bảo vệ sự sống.

Một bên có tiếng súng.

Một bên có tiếng gọi của người bệnh.

Một bên cần lòng dũng cảm trước hiểm nguy.

Một bên cần sự kiên nhẫn trước đau đớn.

Và Nguyễn Tài Thu đã mang tinh thần của người lính vào nghề y.

Ông chiến đấu với bệnh tật bằng tri thức.

Chiến đấu với nỗi đau bằng bàn tay người thầy thuốc.

Chiến đấu với sự tuyệt vọng bằng niềm tin.

Và chiến đấu với những giới hạn của khoa học bằng tinh thần không ngừng tìm tòi.

Đó chính là vẻ đẹp của một đời người.

Không phải ở chỗ người ấy được ca ngợi bao nhiêu.

Mà ở chỗ người ấy đã giúp được bao nhiêu người.

Không phải ở những danh hiệu trên tấm bảng.

Mà ở những cuộc đời được tiếp thêm hy vọng.

Không phải ở những câu chuyện hào nhoáng.

Mà ở những năm tháng lặng lẽ làm việc.

Nguyễn Tài Thu đã sống một cuộc đời như thế.

Từ những ngày tuổi trẻ giữa Hà Nội hoa lửa đến những năm tháng miệt mài với chiếc kim châm cứu, hành trình của ông là hành trình từ chiến đấu đến chữa lành, từ chiến trường đến giảng đường, từ những gian khó của một thời đất nước còn chiến tranh đến vị thế của một nền y học ngày càng phát triển.

Ông đã đi qua một thời đại mà mỗi người đều phải góp sức theo cách của mình.

Và ông đã chọn góp sức bằng nghề y.

Bằng khoa học.

Bằng đôi bàn tay.

Bằng những chiếc kim nhỏ bé.

Nhưng đằng sau những chiếc kim ấy là một niềm tin rất lớn: rằng con người luôn xứng đáng được cứu chữa, được chăm sóc và được trao thêm một cơ hội.

Có lẽ đó chính là điều khiến câu chuyện về Giáo sư, bác sĩ Nguyễn Tài Thu vẫn còn sức lay động.

Bởi ông không chỉ để lại một phương pháp.

Ông để lại một tinh thần.

Tinh thần của người thầy thuốc biết đau với nỗi đau của người khác.

Tinh thần của người khoa học không ngừng tìm kiếm lời giải.

Tinh thần của người chiến sĩ không lùi bước trước khó khăn.

Và tinh thần của một người Việt Nam đã dành cả cuộc đời để phụng sự con người.

Một thời hoa lửa đã qua.

Nhưng ngọn lửa của lòng nhân ái thì không bao giờ cần phải tắt.

Nguyễn Tài Thu đã mang ngọn lửa ấy đi qua chiến tranh, qua những năm tháng gian khó và truyền lại cho nhiều thế hệ thầy thuốc.

Để hôm nay, khi nhắc đến ông, người ta không chỉ nhớ đến một “cây kim” hay một bậc thầy của châm cứu.

Người ta nhớ đến một con người đã dành trọn cuộc đời cho sự sống.

Một người từng đi qua chiến tranh nhưng không để chiến tranh làm chai sạn lòng nhân ái.

Một người từng chứng kiến đau thương nhưng chọn chữa lành.

Một người đã biến tri thức thành hành động và biến nghề nghiệp thành một cuộc đời cống hiến.

Đó chính là câu chuyện về Giáo sư, bác sĩ, Anh hùng Lao động Nguyễn Tài Thu – một người đã đi qua thời hoa lửa bằng lòng dũng cảm của người chiến sĩ, bằng trí tuệ của nhà khoa học và bằng trái tim của một người thầy thuốc.