Nguyễn Tấn Kỳ – hai ngày trong tay đối phương

Nguyễn Tấn Kỳ sinh năm 1853 tại Châu Tử. Ông tham gia chuẩn bị và hưởng ứng cuộc khởi nghĩa Cần Vương ở Quảng Ngãi năm 1885. Khi tỉnh thành bị tái chiếm, ông rơi vào tay đối phương. Tư liệu ghi lại rằng ông giả vờ thuận theo để tìm cơ hội, rồi trốn thoát chỉ sau hai ngày bị giam giữ.

Ra khỏi nhà giam không có nghĩa là rời bỏ cuộc đấu tranh. Ông tiếp tục hoạt động cùng những người thân và đồng chí, sau đó còn bị bắt, bị giam nhiều lần. Đến đầu thế kỷ XX, khi các phong trào yêu nước chuyển sang những hình thức mới, Nguyễn Tấn Kỳ vẫn giữ mối quan tâm với vận mệnh đất nước; năm 1910 ông lập Phước Sơn tịnh thất, một địa điểm gắn với quãng đời sau của người chí sĩ.

Đây không phải câu chuyện về một chiến thắng trọn vẹn. Điều đáng nhớ nằm ở khả năng đứng dậy sau tan vỡ. Một cuộc khởi nghĩa thất bại, một lần bị bắt, những năm tháng bị theo dõi — từng ấy vẫn không khiến ông coi lý tưởng ban đầu là sai lầm.