NGUYỄN THÁI BÌNH

Trong phong trào đấu tranh đòi hòa bình của sinh viên, trí thức miền Nam Việt Nam những năm chống Mỹ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Thái Bình là một biểu tượng rực sáng của trí tuệ và lòng yêu nước nồng nàn. Dù được cử sang du học tại Hoa Kỳ với thành tích học tập xuất sắc bậc nhất, chàng sinh viên trẻ tuổi ấy đã dũng cảm cất cao tiếng nói phản đối chiến tranh xâm lược ngay tại sào huyệt của đối phương và hy sinh trên đường trở về Tổ quốc.

Nguyễn Thái Bình sinh ngày 14 tháng 1 năm 1948 tại xã Trường Bình, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An trong một gia đình viên chức nghèo đông anh chị em. Nổi tiếng thông minh và hiếu học từ khi còn là học sinh trường Petrus Ký (Sài Gòn), năm 1968 ông trúng tuyển học bổng sang du học tại Trường Đại học Washington (Hoa Kỳ) ngành Thủy sản và Công nghệ thực phẩm với ước mơ đem khoa học kỹ thuật về giúp người nông dân quê hương thoát nghèo.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong thời gian học tập tại Mỹ, chứng kiến cảnh quê hương Việt Nam bị bom đạn tàn phá nặng nề qua các bản tin truyền hình, Nguyễn Thái Bình đã tích cực tổ chức và dẫn đầu nhiều cuộc biểu tình, tọa đàm của du học sinh Việt Nam và thanh niên Mỹ yêu chuộng hòa bình. Tháng 2 năm 1972, ông cùng chín sinh viên Việt kiều đã chiếm giữ văn phòng Lãnh sự quán chính quyền Sài Gòn tại New York để đòi chấm dứt chiến tranh và trả tự do cho tù chính trị ở miền Nam.

Tháng 5 năm 1972, Nguyễn Thái Bình tốt nghiệp hạng Danh dự (Hạng ưu) tại Đại học Washington. Ngay trong lễ tốt nghiệp trang trọng, ông đã mặc áo choàng cử nhân nhưng bên ngoài mang biểu ngữ phản chiến và phát truyền đơn tố cáo tội ác chiến tranh của giới cầm quyền Mỹ tại Việt Nam. Trước khi bị chính quyền Mỹ trục xuất về Sài Gòn, ông đã viết hai bức thư công khai gửi Tổng thống Mỹ Richard Nixon và nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới với lời tuyên bố đanh thép: “Quả bom duy nhất của tôi là trái tim Việt Nam!”.

Ngày 2 tháng 7 năm 1972, trên chuyến bay số hiệu 841 của hãng hàng không Pan Am chở ông về Sài Gòn, biết rõ kẻ thù đang chờ sẵn dưới mặt đất để bắt giam và thủ tiêu mình, Nguyễn Thái Bình đã dũng cảm hành động nhằm buộc máy bay chuyển hướng sang Hà Nội. Khi máy bay vừa hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất, mật vụ Mỹ đã bắn ông ngã xuống bằng năm phát đạn rồi đẩy thi hài ông xuống đường băng khi ông mới 24 tuổi. Năm 2010, Nhà nước đã truy tặng Nguyễn Thái Bình danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về Nguyễn Thái Bình trong “Câu chuyện thời hoa lửa” là bài ca cảm động về nhân cách của người trí thức trẻ Việt Nam: không màng danh lợi nơi xứ người, luôn hướng trọn trái tim về quê hương đang chịu đau thương. Cuộc đời 24 mùa xuân của ông nhắc nhở thế hệ sinh viên, thanh niên hôm nay về trách nhiệm dùng tri thức để phụng sự đất nước và bảo vệ lẽ phải.

TƯ LIỆU THAM KHẢO

• Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, tư liệu và hiện vật chuyên đề về Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thái Bình. https://www.baotanglichsutphcm.com.vn/

• Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chuyên mục “Nhân vật lịch sử”. https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/2003/nhan-vat-lich-su