NGUYỄN THÁI BÌNH – NGƯỜI SINH VIÊN MANG CUỘC ĐẤU TRANH VÌ HÒA BÌNH ĐẾN NƯỚC MỸ

Từ Cần Giuộc đến nước Mỹ

Nguyễn Thái Bình sinh ngày 14/1/1948 tại Cần Giuộc, Long An, trong một gia đình lao động đông con.

Anh từng học tại Trường Pétrus Ký ở Sài Gòn, sau đó theo học Cao đẳng Nông Lâm Súc.

Năm 1968, Nguyễn Thái Bình nhận học bổng của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) sang Mỹ du học. Ban đầu, anh học tại Fresno State College, California. Năm 1969, anh chuyển đến Viện Đại học Washington, theo học ngành ngư nghiệp và kỹ nghệ thực phẩm.

Những năm Nguyễn Thái Bình học tập tại Mỹ cũng là thời điểm chiến tranh Việt Nam trở thành một trong những vấn đề gây chia rẽ sâu sắc trong xã hội Mỹ. Phong trào phản chiến phát triển mạnh tại nhiều trường đại học.

Mùa hè năm 1970, anh trở về Việt Nam thăm gia đình.

Trong khoảng hai tháng, Nguyễn Thái Bình đi qua nhiều địa phương ở miền Nam. Những gì chứng kiến trong chuyến trở về ấy tác động mạnh đến nhận thức của người sinh viên trẻ.

Khi quay lại Mỹ, anh bắt đầu tham gia ngày càng tích cực vào phong trào phản chiến.

Một du học sinh Việt Nam trong phong trào phản chiến ở Mỹ

Nguyễn Thái Bình tham gia mít tinh, biểu tình, hội thảo, diễn thuyết; viết bài trên báo chí và cùng những sinh viên Việt Nam khác đưa vấn đề chiến tranh Việt Nam đến với sinh viên và người dân Mỹ.

Theo những hồ sơ của cảnh sát chính quyền Sài Gòn được công bố sau này, chỉ trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến đầu tháng 7/1972, Nguyễn Thái Bình đã tham gia hoặc trực tiếp tổ chức hàng chục hoạt động phản chiến tại Mỹ.

Ngày 23/2/1971, anh diễn thuyết về chiến tranh Việt Nam tại Viện Đại học Washington.

Ngày 10/2/1972, Nguyễn Thái Bình cùng một nhóm sinh viên Việt Nam tham gia chiếm văn phòng Tòa lãnh sự của chính quyền Sài Gòn tại New York để đưa ra những tuyên bố phản đối chiến tranh và yêu cầu trả tự do cho những người bị bắt trong các phong trào đấu tranh tại miền Nam.

Ngày 11/2, anh tiếp tục thuyết trình tại Viện Đại học Washington về tình hình leo thang chiến tranh tại Việt Nam. Đến ngày 23/2, anh viết bài trên báo của trường đề cập vụ thảm sát Mỹ Lai và phản đối chính sách chiến tranh của chính quyền Tổng thống Richard Nixon.

Nguyễn Thái Bình từ một sinh viên nhận học bổng của Mỹ trở thành một trong những du học sinh Việt Nam có tiếng nói mạnh mẽ trong phong trào phản chiến ngay tại nước Mỹ.

Bài phát biểu trong ngày tốt nghiệp

Tháng 5/1972, Nguyễn Thái Bình hoàn thành chương trình học tại Viện Đại học Washington và được công nhận tốt nghiệp hạng danh dự.

Nhưng lễ tốt nghiệp của anh không diễn ra theo cách thông thường.

Nguyễn Thái Bình sử dụng chính sự kiện ấy để tiếp tục lên tiếng về cuộc chiến đang diễn ra tại quê hương.

Anh công bố bản “Nợ máu của đế quốc Mỹ đối với dân tộc Việt Nam”, đồng thời phát truyền đơn và kêu gọi những người có mặt phản đối chiến tranh.

Hoạt động của Nguyễn Thái Bình khiến suất học bổng cao học của anh bị cắt và anh phải trở về Việt Nam.

Trước khi rời nước Mỹ, người sinh viên 24 tuổi viết những bức thư cuối cùng.

Một bức gửi những người yêu chuộng hòa bình và công lý trên thế giới.

Một bức gửi Tổng thống Mỹ Richard Nixon.

Trong những lá thư ấy, Nguyễn Thái Bình tiếp tục khẳng định quan điểm phản đối chiến tranh và chấp nhận những hậu quả có thể xảy đến với mình.

Chuyến bay 841

Ngày 2/7/1972, Nguyễn Thái Bình trở về Việt Nam trên chuyến bay Pan Am 841, một chiếc Boeing 747.

Sau khi máy bay rời Manila để đến Sài Gòn, Nguyễn Thái Bình yêu cầu cơ trưởng Eugene F. Vaughn chuyển hướng máy bay ra Hà Nội.

Các tài liệu điều tra của chính quyền Sài Gòn được công bố nhiều năm sau cho thấy Nguyễn Thái Bình không mang theo bom hay chất nổ. Vật dụng có thể coi là vũ khí duy nhất của anh là một con dao nhỏ. Hồ sơ cũng xác định anh không đưa ra lời đe dọa giết tiếp viên nếu yêu cầu không được thực hiện.

Chiếc Boeing 747 cuối cùng vẫn hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất.

Tại đây, Nguyễn Thái Bình bị khống chế.

Khoảng trưa ngày 2/7/1972, khi anh đang ở khu vực phía đuôi máy bay, viên cảnh sát Mỹ William H. Mills, một hành khách trên chuyến bay, đã dùng súng bắn Nguyễn Thái Bình.

Các hồ sơ được Tuổi Trẻ khảo cứu cho thấy anh trúng năm phát đạn.

Nguyễn Thái Bình chết tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Người sinh viên vừa tốt nghiệp đại học chưa đầy hai tháng trước đó dừng lại cuộc đời ở tuổi 24.

Cái chết làm bùng lên những cuộc xuống đường

Thông tin Nguyễn Thái Bình bị bắn chết nhanh chóng lan truyền.

Tại Sài Gòn và nhiều nơi ở miền Nam, học sinh, sinh viên tổ chức các hoạt động phản đối, tưởng niệm và yêu cầu làm rõ cái chết của anh.

Tên tuổi Nguyễn Thái Bình từ một du học sinh hoạt động phản chiến ở Mỹ trở thành một biểu tượng được nhắc đến trong phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên miền Nam những năm đầu thập niên 1970.

Ngày 21/2/2010, Chủ tịch nước truy tặng Nguyễn Thái Bình danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 2013, hài cốt của anh được cải táng về Nghĩa trang liệt sĩ huyện Cần Giuộc, quê hương Long An.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Thái Bình, điều đặc biệt nằm ở con đường anh đã lựa chọn.

Anh đến Mỹ bằng một suất học bổng để học tập.

Nhưng cũng chính tại nước Mỹ, người sinh viên Việt Nam ấy lựa chọn sử dụng kiến thức, diễn đàn đại học, báo chí và những cuộc biểu tình để nói về cuộc chiến đang diễn ra trên quê hương mình.

Bốn năm du học cũng là bốn năm Nguyễn Thái Bình chuyển từ một sinh viên sang một người hoạt động phản chiến tích cực.

Anh không trở về Việt Nam để bắt đầu một công việc sau khi tốt nghiệp.

Chuyến trở về ngày 2/7/1972 trở thành chuyến đi cuối cùng.

Nguyễn Thái Bình dừng lại ở tuổi 24. Nhưng những bài diễn thuyết, những lá thư và các hoạt động phản chiến của anh đã trở thành một phần ký ức về phong trào đấu tranh của thanh niên, sinh viên Việt Nam trong những năm chiến tranh.