NGUYỄN THÁI BÌNH — TRÁI TIM CỦA MỘT NGƯỜI VIỆT NAM

NGUYỄN THÁI BÌNH

TRÁI TIM CỦA MỘT NGƯỜI VIỆT NAM

Tuổi thơ của Nguyễn Thái Bình gắn với quê nhà Cần Giuộc. Sau bậc tiểu học, anh lên Sài Gòn học tại trường Pétrus Ký. Anh học giỏi, chăm chỉ và tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Năm 1966, sau khi đỗ vào nhiều trường, anh chọn học Cao đẳng Nông Lâm Súc.

Nguyễn Thái Bình không chọn con đường học tập chỉ để tìm một tương lai riêng. Anh muốn hiểu đất nước mình và muốn đóng góp cho quê hương. Tháng 3 năm 1968, anh nhận học bổng sang Hoa Kỳ. Sau một năm học tại Fresno, anh thi đỗ vào Đại học Washington, theo học ngành kỹ nghệ thực phẩm và ngư nghiệp.

Nhưng càng học xa quê hương, Nguyễn Thái Bình càng nghĩ nhiều về chiến tranh đang diễn ra ở Việt Nam. Mùa hè năm 1970, anh trở về thăm nhà, đi qua nhiều vùng đất từ Huế, Đà Lạt đến Phú Quốc. Chuyến đi giúp anh nhìn rõ hơn những mất mát mà chiến tranh gây ra cho đồng bào. Khi trở lại Hoa Kỳ, anh bắt đầu lên tiếng mạnh mẽ hơn.

Tại Đại học Washington và nhiều diễn đàn khác, Nguyễn Thái Bình tham gia các cuộc biểu tình, mít tinh, hội thảo phản đối chiến tranh Việt Nam. Anh viết báo, làm thơ, nói chuyện với những người Việt xa quê và những người Mỹ yêu chuộng hòa bình. Anh mong họ hiểu rằng đằng sau những con số của một cuộc chiến là những gia đình, làng quê và sinh mạng con người.

Anh còn tham gia tổ chức và hoạt động trong phong trào phản chiến của người Việt tại Hoa Kỳ. Ngày 10 tháng 2 năm 1972, anh cùng các sinh viên khác phản đối chính sách chiến tranh và yêu cầu trả tự do cho những người tham gia phong trào hòa bình ở miền Nam. Sau sự việc đó, anh bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ.

Trước ngày về nước, Nguyễn Thái Bình viết hai lá thư ngỏ. Một lá gửi những người yêu chuộng hòa bình và công lý trên thế giới. Lá còn lại gửi Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon. Trong thư, anh lên án chiến tranh và khẳng định quyền độc lập, tự do của nhân dân Việt Nam. Đó là tiếng nói của một sinh viên trẻ, nhưng cũng là tiếng nói của một người đã lựa chọn đứng về phía quê hương trong giờ phút cam go.

Ngày 2 tháng 7 năm 1972, chuyến bay đưa Nguyễn Thái Bình từ Hoa Kỳ trở về Việt Nam hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Anh bị sát hại ngay tại sân bay khi mới hai mươi bốn tuổi. Các nguồn chính thống đều thống nhất về sự kiện ông hy sinh ngày hôm đó, nhưng có khác biệt trong cách mô tả chi tiết diễn biến trên chuyến bay. Vì vậy, câu chuyện này chỉ ghi nhận phần đã được các nguồn cùng xác nhận.

Cái chết của Nguyễn Thái Bình gây chấn động dư luận. Tin tức lan đến các trường đại học, các tổ chức sinh viên và những người yêu chuộng hòa bình ở Việt Nam cũng như Hoa Kỳ. Bạn bè và những người từng biết anh không chỉ tưởng niệm một sinh viên tài năng, mà còn tưởng niệm một người đã dùng tiếng nói, ngòi bút và chính cuộc đời mình để phản đối chiến tranh.

Nguyễn Thái Bình không cầm súng ngoài mặt trận. Vũ khí của anh là tri thức, lòng can đảm và sự thật mà anh cố gắng nói ra giữa một xã hội bị chiến tranh chia cắt. Anh hiểu rằng tiếng nói của một người có thể bị đàn áp, nhưng lý tưởng về hòa bình và độc lập sẽ còn được những người khác tiếp nối.

Sau này, Nhà nước Việt Nam truy tặng Nguyễn Thái Bình danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên anh được đặt cho nhiều con đường, trường học và quỹ học bổng. Những nơi ấy không chỉ lưu giữ một cái tên, mà còn nhắc các thế hệ trẻ về trách nhiệm của trí thức đối với đất nước.

Câu chuyện Nguyễn Thái Bình bắt đầu từ một làng quê ở Long An, đi qua giảng đường ở Sài Gòn và nước Mỹ, rồi kết thúc tại sân bay Tân Sơn Nhất. Nhưng sự hy sinh của anh không khép lại câu chuyện. Nó trở thành lời nhắc rằng tuổi trẻ có thể chọn im lặng để sống an toàn, hoặc chọn lên tiếng khi quê hương cần một tiếng nói cho hòa bình, độc lập và công lý.

Ghi chú sử liệu

Ông là sinh viên du học tại Hoa Kỳ, tích cực tham gia phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam và viết các thư ngỏ lên án chiến tranh.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận sau này Nhà nước Việt Nam tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Chi tiết về diễn biến trên chuyến bay được các nguồn mô tả không hoàn toàn giống nhau; khi viết bài phổ thông nên tránh thêm các chi tiết chưa thống nhất như một sự kiện đã được xác minh độc lập.