Nguyễn Thái Học (1902 - 1930): Nhà cách mạng, lãnh tụ của Việt Nam Quốc dân Đảng
người khởi xướng cuộc Khởi nghĩa Yên Bái
1. Tiểu sử & Quá trình hoạt động
Thân thế: Nguyễn Thái Học sinh năm 1902 tại làng Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông là nhà cách mạng, yêu nước tiêu biểu của Việt Nam trong những thập niên đầu thế kỷ XX.
Thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng (1927):
Cuối năm 1927, ông cùng một số đồng chí thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng (VNQDĐ) tại Hà Nội và được bầu làm Chủ tịch.
Đảng hoạt động theo xu hướng tư sản phản đế, hướng tới mục tiêu đánh đuổi thực dân Pháp, đánh đổ chế độ phong kiến, thành lập một nước Việt Nam độc lập, dân chủ.
2. Khởi nghĩa Yên Bái (1930)
Hoàn cảnh: Sau cuộc ám sát tên trùm mộ phu Bazin (1929), thực dân Pháp khủng bố dã man và ráo riết truy lùng tổ chức VNQDĐ.
Quyết định khởi nghĩa: Đứng trước nguy cơ tổ chức bị tan rã, Nguyễn Thái Học cùng các cộng sự quyết định phát động cuộc tổng khởi nghĩa trên diện rộng với tư tưởng nổi tiếng:
"Không thành công thì cũng thành nhân."
Diễn biến: Đêm 9 rạng sáng 10/2/1930, cuộc khởi nghĩa bùng nổ tại Yên Bái, sau đó lan sang Phú Thọ, Hải Dương, Thái Bình... Tuy nhiên, do bị động, thiếu chuẩn bị kỹ lưỡng và chênh lệch lực lượng, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng thất bại.
3. Sự hy sinh & Ý nghĩa lịch sử
Hy sinh: Nguyễn Thái Học bị Pháp bắt vào tháng 2/1930 và bị đưa lên máy chém tại Yên Bái cùng 12 đồng chí khác vào ngày 17/6/1930 khi mới 28 tuổi.
Ý nghĩa:
Khởi nghĩa Yên Bái và sự hy sinh kiên cường của Nguyễn Thái Học thể hiện tinh thần yêu nước quật cường, sẵn sàng xả thân vì độc lập dân tộc.
Cuộc khởi nghĩa giáng một đòn mạnh mẽ vào chính quyền cai trị của thực dân Pháp, đồng thời đánh dấu sự khép lại của khuynh hướng cách mạng tư sản tại Việt Nam để nhường chỗ cho các phong trào cách mạng mới.
