Nguyễn Thái Học - Câu Nói Bất Hủ "Không Thành Công Cũng Thành Nhân" Và Khí Phách Hiên Ngang Nơi Pháp Trường Yên Bái
Tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp lãnh đạo Việt Nam Quốc dân Đảng và cuộc Khởi nghĩa Yên Bái oanh liệt của nhà cách mạng yêu nước Nguyễn Thái Học.
Lời mở đầu
Nguyễn Thái Học (1902–1930), quê tại làng Thổ Tang, tổng Kiên Lao, phủ Vĩnh Tường (nay thuộc thị trấn Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc). Ông là một nhà cách mạng yêu nước kiệt xuất, nhà lãnh đạo tối cao của Việt Nam Quốc dân Đảng. Với khí phách hiên ngang, lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần xả thân vì độc lập dân tộc, tên tuổi ông gắn liền với cuộc Khởi nghĩa Yên Bái lịch sử và câu nói bất tử: "Không thành công thì cũng thành nhân".
1. Từ người thanh niên trí thức đến thủ lĩnh cách mạng
Xuất thân và hoài bão: Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước, Nguyễn Thái Học sớm bộc lộ sự thông minh và tinh thần dân tộc. Ông từng học tại Trường Cao đẳng Thương mại Hà Nội và sớm trăn trở trước cảnh nước mất nhà tan.
Sáng lập Việt Nam Quốc dân Đảng (1927): Nhận thấy con đường xin xỏ, cải cách không mang lại độc lập thực sự, ngày 25 tháng 12 năm 1927, ông cùng các chí sĩ yêu nước như Nguyễn Khắc Nhu, Phó Đức Chính... chính thức thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng – một tổ chức cách mạng theo khuynh hướng dân chủ tư sản, chủ trương dùng phương pháp bạo động vũ trang để đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phục độc lập cho Việt Nam.
2. Cuộc Khởi nghĩa Yên Bái và quyết định lịch sử
Bối cảnh lịch sử: Đầu năm 1929, sau vụ ám sát tên trùm mộ phu Bazin tại Hà Nội, thực dân Pháp mở đợt khủng bố trắng dã man, bắt bớ và phá vỡ nhiều cơ sở của Việt Nam Quốc dân Đảng.
Triết lý "Không thành công cũng thành nhân": Trước nguy cơ tổ chức bị tiêu diệt hoàn toàn, Nguyễn Thái Học và các đồng chí đã quyết định phát động cuộc tổng khởi nghĩa trên toàn miền Bắc vào đầu năm 1930. Ông đưa ra quyết tâm lịch sử: "Chúng ta đi đánh giặc, nếu không thành công thì cũng thành nhân", chấp nhận hy sinh để thức tỉnh lòng yêu nước của đồng bào.
Bùng nổ Khởi nghĩa Yên Bái (10/2/1930): Cuộc khởi nghĩa bùng nổ mạnh mẽ tại Yên Bái, sau đó lan sang Phú Thọ, Hải Dương, Thái Bình... Nghĩa quân đã chiếm được một số đồn bốt của địch, gây chấn động chính quyền thực dân Pháp. Tuy nhiên, do lực lượng chênh lệch và bị đàn áp dã man, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng thất bại.
3. Khí phách hiên ngang trước máy chém Pháp
Sa vào tay giặc: Sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại, Nguyễn Thái Học bị thực dân Pháp bắt tại ấp Ấnh Nhĩ (Phú Thọ) vào tháng 3 năm 1930.
Ung dung bước lên pháp trường: Ngày 17 tháng 6 năm 1930, thực dân Pháp đưa Nguyễn Thái Học cùng 12 đồng chí (trong đó có Phó Đức Chính) ra xử tử bằng máy chém tại Yên Bái. Trước khi bị hành quyết, ông vẫn giữ vững khí phách hiên ngang, ngẩng cao đầu ung dung đọc những dòng thơ yêu nước và dõng dạc hô lớn bằng tiếng Pháp: "Việt Nam vạn歲!" (Việt Nam vạn xuân/Việt Nam muôn năm!).
Lời kết
Cuộc Khởi nghĩa Yên Bái tuy thất bại nhưng đã giáng một đòn nặng nề vào ách thống trị của thực dân Pháp, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh của nhân dân Việt Nam. Tấm gương hy sinh lẫy lừng và câu nói bất hủ của Nguyễn Thái Học mãi mãi là khúc ca tráng liệt về lòng yêu nước và khí tiết quật cường của dân tộc.
