NGUYỄN THÁI HỌC

INH HỒN VIỆT NAM QUỐC DÂN ĐẢNG VÀ TUYÊN NGÔN 'KHÔNG THÀNH CÔNG CŨNG THÀNH NHÂN'

“Không thành công thì cũng thành nhân!
Khởi nghĩa Yên Bái rúng động thực dân Pháp năm 1930 và tiếng hô 'Việt Nam muôn năm' hiên ngang trước máy chém.”

Đầu thế kỷ XX, trong dòng chảy của phong trào cách mạng giải phóng dân tộc theo khuynh hướng dân chủ tư sản, ngọn cờ của nhà cách mạng trẻ tuổi Nguyễn Thái Học (1902 – 1930) cùng cuộc Khởi nghĩa Yên Bái năm 1930 đã làm rung chuyển bộ máy cai trị của thực dân Pháp. Câu nói bất hủ 'Không thành công thì cũng thành nhân' của ông đã trở thành biểu tượng rực lửa cho lòng quả cảm và khí phách dấn thân của tuổi trẻ Việt Nam vì độc lập dân tộc.

I. NGƯỜI THANH NIÊN YÊU NƯỚC TỪ BỎ CON ĐƯỜNG CẢI LƯƠNG

Nguyễn Thái Học sinh ngày 1 tháng 12 năm 1902 tại làng Thổ Tang, tổng Lương Điền, phủ Vĩnh Tường (nay thuộc thị trấn Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc). Sinh ra trong một gia đình nông dân trung lưu nghèo, từ thuở nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, hiếu học và có tinh thần tự tôn dân tộc sâu sắc.

Khi theo học tại Trường Cao đẳng Sư phạm rồi chuyển sang Trường Cao đẳng Thương mại Hà Nội, Nguyễn Thái Học đã nhiều lần gửi thư lên Toàn quyền Pháp đề nghị cải cách giáo dục, mở mang công thương nghiệp và khuyến khích người Việt phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, trước sự đàn áp và thái độ khinh miệt của chính quyền thực dân, ông sớm nhận ra chân lý: không thể trông chờ vào lòng thương hại của kẻ xâm lược bằng con đường cải lương hòa bình, muốn giải phóng dân tộc chỉ có một con đường duy nhất là dùng bạo lực cách mạng lật đổ ách thống trị ngoại bang.

II. SÁNG LẬP VIỆT NAM QUỐC DÂN ĐẢNG VÀ CHỦ TRƯƠNG KHỞI NGHĨA VŨ TRANG

Đêm ngày 25 tháng 12 năm 1927, tại Hà Nội, Nguyễn Thái Học cùng các đồng chí cùng chí hướng (Phó Đức Chính, Nguyễn Khắc Nhu...) chính thức thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng và được bầu làm Chủ tịch Đảng.

Tôn chỉ của Đảng là 'Đánh đuổi thực dân Pháp, xóa bỏ chế độ phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa'. Nguyễn Thái Học đã tích cực phát triển cơ sở trong tầng lớp trí thức, binh lính người Việt phục vụ trong quân đội Pháp và nhân dân khắp các tỉnh Bắc Kỳ.

Sau vụ mưu sát tên trùm mộ phu đồn điền Bazin tại Hà Nội đầu năm 1929, thực dân Pháp mở chiến dịch khủng bố trắng tàn khốc, bắt bớ hàng trăm đảng viên. Trước tình thế tổ chức bị đe dọa xóa sổ, Nguyễn Thái Học đã triệu tập hội nghị quyết định phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang trên diện rộng với quan điểm lịch sử đanh thép: 'Không thành công thì cũng thành nhân!'.

III. TIẾNG BOM YÊN BÁI LÀM CHẤN ĐỘNG NON SÔNG

Đêm ngày 9 rạng sáng 10 tháng 2 năm 1930, cuộc Khởi nghĩa Yên Bái bùng nổ vang dội. Binh lính người Việt tại đồn Yên Bái nổi dậy nổ súng tiêu diệt các sĩ quan Pháp chỉ huy, nhanh chóng chiếm lĩnh trận địa.

Cùng lúc đó, nghĩa quân đồng loạt nổi dậy đánh chiếm các căn cứ tại Phú Thọ, Hải Dương, Kiến An, ném bom vào các cơ quan đầu não của giặc tại Hà Nội. Tiếng bom Yên Bái rền vang khắp núi sông đã làm cho chính quyền thực dân Pháp kinh hoàng bạt vía.

Tuy nhiên, do khởi nghĩa nổ ra trong thế bị động, lực lượng chưa chuẩn bị đầy đủ và tương quan vũ khí quá chênh lệch, thực dân Pháp đã huy động máy bay ném bom san phẳng căn cứ Yên Bái và dìm cuộc khởi nghĩa trong biển máu. Nguyễn Thái Học bị mật thám Pháp bắt giữ tại Hải Dương ngày 20 tháng 2 năm 1930.

IV. MƯỜI BA TIẾNG HÔ 'VIỆT NAM MUÔN NĂM' TRƯỚC MÁY CHÉM

Tòa án đề hình của thực dân Pháp đã tuyên án tử hình Nguyễn Thái Học cùng 12 đồng chí cốt cán. Trước tòa án kẻ thù, ông vẫn ung dung tự tại, nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ các đồng chí khác.

Rạng sáng ngày 17 tháng 6 năm 1930, tại thị xã Yên Bái, thực dân Pháp dựng máy chém hành quyết Nguyễn Thái Học và 12 chiến sĩ cách mạng. Đứng trước lưỡi máy chém tàn độc, người thanh niên 28 tuổi vẫn bình thản mỉm cười ngâm bài thơ tuyệt mệnh bằng tiếng Pháp, rồi dõng dạc hô to bằng tiếng Việt vang vọng khắp pháp trường trước khi lưỡi dao rơi xuống:

'Việt Nam muôn năm!'.

Cuộc khởi nghĩa Yên Bái và sự hy sinh lẫm liệt của Nguyễn Thái Học đã nối tiếp truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc. Đúng như lời ca ngợi của nhân loại tiến bộ: 'Tiếng bom Yên Bái đã mở đầu cho thời kỳ quật khởi của cách mạng Việt Nam', mãi mãi là bản hùng ca bất tử về tinh thần dấn thân của tuổi trẻ non sông.