Nguyễn Thái Học - Không thành công cũng thành nhân

Có những con người chỉ sống chưa đầy ba mươi năm, nhưng một lựa chọn ở thời khắc cuối cùng đã khiến tên tuổi họ vượt qua cả giới hạn của một đời người. Nguyễn Thái Học là một người như thế.

Sinh năm 1902 tại Thổ Tang, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc, ông sớm mang trong mình nỗi trăn trở về vận mệnh đất nước. Từ con đường học tập, từ những đề nghị cải cách ôn hòa không được đáp lại, người thanh niên ấy dần đi đến một lựa chọn quyết liệt hơn: không thể chờ tự do được ban phát, mà phải tự mình đứng lên giành lấy nó.

Năm 1927, Nguyễn Thái Học cùng các đồng chí thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng, mở ra một dấu ấn quan trọng trong phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Nhưng lịch sử không dành cho họ nhiều thời gian. Sau những cuộc khủng bố, truy lùng gắt gao của thực dân Pháp, cuộc Khởi nghĩa Yên Bái bùng nổ vào đêm 9 rạng sáng 10 tháng 2 năm 1930. Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng bị đàn áp. Nguyễn Thái Học bị bắt.

Ngày 17 tháng 6 năm 1930, tại pháp trường Yên Bái, ông cùng mười hai đồng chí bước lên đoạn đầu đài. Người thanh niên chưa đầy hai mươi tám tuổi hiểu rằng cuộc khởi nghĩa đã thất bại. Nhưng trước đó, ông từng nói một câu như lời gửi lại cho lịch sử: “Không thành công thì cũng thành nhân.”

Đó không chỉ là lời của một người chuẩn bị bước vào cái chết. Đó là sự lựa chọn của cả một thế hệ thanh niên đã dám đặt tuổi trẻ của mình trước vận mệnh dân tộc.

Tiếng hô “Việt Nam muôn năm!” của Nguyễn Thái Học trước pháp trường có thể đã chìm vào không gian của một buổi sáng tháng Sáu năm 1930. Nhưng lý tưởng mà ông và những nghĩa sĩ Yên Bái theo đuổi thì không chết. Bởi có những cuộc đời không được đo bằng số năm đã sống.

Nguyễn Thái Học đã đi đến pháp trường khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng từ khoảnh khắc ấy, một người thanh niên đã bước ra khỏi giới hạn của đời mình để trở thành biểu tượng cho một điều lớn lao hơn: khát vọng được sống, được làm người tự do trên chính quê hương mình.