NGUYỄN THÁI HỌC – "KHÔNG THÀNH CÔNG CŨNG THÀNH NHÂN" VÀ KHỞI NGHĨA YÊN BÁI

Trong dòng chảy lịch sử chống ngoại xâm đầu thế kỷ XX, hình ảnh nhà yêu nước Nguyễn Thái Học cùng các chiến hữu trong Việt Nam Quốc dân đảng với cuộc Khởi nghĩa Yên Bái năm 1930 đã trở thành một biểu tượng lẫm liệt của tinh thần hy sinh vì đại nghĩa.

Nguyễn Thái Học (1902 – 1930), quê ở Vĩnh Yên (nay thuộc Vĩnh Phúc). Xuất thân là một sinh viên trường Cao đẳng Thương mại Hà Nội, ông sớm chứng kiến cảnh đất nước lầm than, nhân dân bị áp bức bức hại nên đã từ bỏ con đường danh vọng cá nhân để dấn thân vào con đường cách mạng.

Tháng 12/1927, Nguyễn Thái Học cùng các cộng sự thành lập Việt Nam Quốc dân đảng – một đảng chính trị yêu nước theo xu hướng tư sản. Trên cương vị Chủ tịch, ông đã tích cực tuyên truyền, xây dựng cơ sở cách mạng trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là lực lượng binh lính người Việt trong quân đội Pháp.

Trước sự truy quét gắt gao và tàn bạo của chính quyền thuộc địa Pháp vào năm 1929, đứng trước nguy cơ vỡ cơ sở, Nguyễn Thái Học và các đồng chí đã quyết định phát động cuộc Khởi nghĩa Yên Bái vào tháng 2/1930 với tinh thần quyết tử: "Không thành công thì cũng thành nhân".

Đêm 9, rạng sáng 10/2/1930, cuộc khởi nghĩa bùng nổ tại Yên Bái và nhanh chóng lan rộng sang các tỉnh Phú Thọ, Hải Dương, Thái Bình. Mặc dù bị thực dân Pháp đàn áp dã dã và thất bại do chênh lệch lực lượng, cuộc khởi nghĩa đã giáng một đòn chí mạng vào chính quyền colonial, gây chấn động dư luận trong và ngoài nước.

Tháng 2/1930, Nguyễn Thái Học bị bắt. Ngày 17/6/1930, ông cùng 12 đồng chí bước lên máy chém tại Yên Bái. Trước họng súng và lưỡi dao kẻ thù, ông vẫn ung dung, mỉm cười và dõng dạc hô lớn: "Việt Nam vĩnh viễn độc lập!". Khí tiết anh hùng của Nguyễn Thái Học đã thắp sáng tinh thần quật cường của dân tộc, cổ vũ mãnh liệt cho các thế hệ cách mạng tiếp theo.