Nguyễn Thái Học — “Không thành công thì thành nhân”

Đầu thế kỷ XX, các phong trào yêu nước ở Việt Nam bước vào một giai đoạn mới.

Các sĩ phu và trí thức Việt Nam bắt đầu tiếp xúc với những tư tưởng chính trị mới.

Trong bối cảnh đó, Nguyễn Thái Học nổi lên như một trong những lãnh tụ của Việt Nam Quốc dân Đảng.

Nguyễn Thái Học sinh năm 1902.

Ông là một trí thức trẻ, tham gia hoạt động chính trị trong thời kỳ thực dân Pháp kiểm soát Đông Dương.

Việt Nam Quốc dân Đảng được thành lập năm 1927.

Nguyễn Thái Học là một trong những người lãnh đạo chủ chốt.

Tổ chức chủ trương đấu tranh giành độc lập bằng con đường cách mạng.

Cuối năm 1929, tổ chức bị thực dân Pháp truy quét mạnh.

Cơ sở bị phá vỡ, nhiều đảng viên bị bắt.

Trong tình thế đó, lãnh đạo Việt Nam Quốc dân Đảng quyết định tiến hành khởi nghĩa.

Cuộc khởi nghĩa dự kiến diễn ra trên nhiều địa bàn Bắc Kỳ.

Đêm 9 rạng sáng 10 tháng 2 năm 1930, khởi nghĩa nổ ra ở Yên Bái.

Quân khởi nghĩa chiếm được một số vị trí trong doanh trại nhưng không thể kiểm soát toàn bộ tình hình.

Sáng hôm sau, quân Pháp phản công với lực lượng mạnh và có máy bay yểm trợ.

Cuộc khởi nghĩa ở Yên Bái thất bại.

Ở những địa phương khác, sự phối hợp cũng không thành công.

Một số nơi chưa kịp khởi nghĩa, một số nơi bị đàn áp nhanh chóng.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đánh giá sự thiếu thống nhất trong thời gian phát động và sự phối hợp giữa các địa phương là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến thất bại của cuộc khởi nghĩa.

Sau thất bại, Nguyễn Thái Học bị truy bắt.

Ngày 20 tháng 2 năm 1930, ông bị bắt tại Chí Linh, Hải Dương.

Ông bị đưa ra xét xử.

Ngày 23 tháng 3 năm 1930, ông bị kết án tử hình.

Trong thời gian bị giam, Nguyễn Thái Học và các đồng chí tiếp tục giữ tinh thần chiến đấu.

Ngày 17 tháng 6 năm 1930, ông cùng 12 đồng chí bị hành quyết tại Yên Bái.

Ông là người cuối cùng trong nhóm bị đưa lên máy chém.

Các tài liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi lại rằng trước khi hy sinh, Nguyễn Thái Học vẫn giữ thái độ hiên ngang và hô khẩu hiệu “Việt Nam vạn tuế”.

Nguyễn Thái Học thường được nhắc tới với câu “Không thành công thì thành nhân”.

Câu nói này trở thành biểu tượng gắn với cuộc đời ông.

Nhưng cần nhìn nhận lịch sử một cách đầy đủ.

Khởi nghĩa Yên Bái đã thất bại về mặt quân sự.

Việt Nam Quốc dân Đảng chịu tổn thất rất nặng.

Nhiều lãnh đạo bị bắt và xử tử.

Tổ chức bị đàn áp.

Tuy nhiên, thất bại quân sự không đồng nghĩa với việc sự hy sinh của những người tham gia không có ý nghĩa lịch sử.

Cuộc khởi nghĩa cho thấy một bộ phận trí thức và thanh niên Việt Nam thời kỳ đó đã lựa chọn con đường đấu tranh trực tiếp chống chế độ thuộc địa.

Nguyễn Thái Học trở thành đại diện tiêu biểu của lớp trí thức yêu nước đầu thế kỷ XX.

Ông được Nhà nước Việt Nam công nhận là liệt sĩ năm 1976.

Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học và công trình.

Câu chuyện của Nguyễn Thái Học cũng là lời nhắc rằng lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những người chiến thắng.

Có những người thất bại về quân sự nhưng sự hy sinh của họ vẫn trở thành một phần của lịch sử đấu tranh dân tộc.