Nguyễn Thái Học - Ngọn cờ đầu và bi tráng cuộc khởi nghĩa Yên Bái
Nhà cách mạng tài hoa, người sáng lập Việt Nam Quốc Dân Đảng, dũng cảm lãnh đạo cuộc khởi nghĩa vũ trang chống Pháp và hiên ngang bước lên đoạn đầu đài với câu nói chấn động.
Nguyễn Thái Học sinh ra tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Vốn là một trí thức trẻ sớm hấp thụ tư tưởng dân chủ tư sản phương Tây, ông trăn trở sâu sắc trước cảnh nước mất nhà tan và nhận ra rằng con đường cứu nước phải dựa trên sức mạnh toàn dân, kết hợp bạo lực cách mạng để lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp. Năm 1927, ông cùng các đồng chí của mình thành lập Việt Nam Quốc Dân Đảng.
Dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Thái Học, tổ chức phát triển nhanh chóng, thu hút đông đảo trí thức, học sinh, binh lính người Việt trong quân đội Pháp tham gia. Sau một thời gian chuẩn bị, vào đêm ngày 9 tháng 2 năm 1930, cuộc khởi nghĩa Yên Bái đồng loạt bùng nổ tại Yên Bái, Phú Thọ, Hải Dương, Thái Nguyên... nhằm đánh chiếm các đồn binh địch. Tuy nhiên, do lực lượng chênh lệch, thiếu vũ khí và bị thực dân Pháp đàn áp tàn khốc, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng bị dập tắt. Nguyễn Thái Học cùng nhiều lãnh đạo chủ chốt bị bắt giam.
Ngày 17 tháng 6 năm 1930, thực dân Pháp đưa Nguyễn Thái Học cùng 12 đồng chí ra pháp trường Yên Bái xử tử bằng máy chém. Trước lúc hy sinh, khi một tên quan Pháp hỏi ông có trăn trối điều gì không, Nguyễn Thái Học ngẩng cao đầu dõng dạc tuyên bố một câu nói bất hủ: "Không thành công thì thành nhân!". Sự hy sinh lẫm liệt của ông và các nghĩa sĩ Yên Bái đã trở thành bản anh hùng ca bi tráng, thắp lên ngọn lửa căm thù giặc và khát vọng độc lập cháy bỏng trong lòng nhân dân ta.
