Nguyễn Thái Học: Người sáng lập Việt Nam Quốc dân đảng và lãnh tụ Khởi nghĩa Yên Bái

Nguyễn Thái Học sinh năm 1902 tại làng Thổ Tang, tỉnh Vĩnh Yên, trong một gia đình trung nông sống bằng nghề làm ruộng và dệt vải. Ông được cho học chữ Hán từ thuở nhỏ và sớm theo học chương trình tiểu học Pháp-Việt.

Khi theo học tại Đại học Đông Dương, ông gửi nhiều bức thư đề nghị Toàn quyền Alexandre Varenne tiến hành cải cách ở Việt Nam. Những lời hứa của chính quyền thực dân không được thực hiện, khiến ông nhận ra con đường cải cách không thể đem lại độc lập cho dân tộc.

Từ quyết định ấy, ông cùng các đồng chí tham gia thành lập Việt Nam Quốc dân đảng vào năm 1927, chủ trương dùng vũ trang lật đổ thực dân và chế độ phong kiến, lập nước Việt Nam độc lập theo thể chế cộng hòa. Đảng nhanh chóng phát triển với nhiều chi bộ và đảng viên trên khắp Bắc Kỳ.

Trước sự đàn áp ngày càng gắt gao của thực dân Pháp, tổ chức đảng bị tổn thất nặng nề. Trong bối cảnh cơ sở bị phá vỡ, ông quyết định phát động khởi nghĩa vào đêm 9 rạng ngày 10 tháng 2 năm 1930 tại các địa điểm miền núi như Phú Thọ, Yên Bái; cuộc nổi dậy ở miền xuôi diễn ra sau đó, từ ngày 15 tháng 2.

Cuộc khởi nghĩa tuy thất bại, nhưng quân nổi dậy đã làm chủ tỉnh lỵ Yên Bái trong gần hai ngày. Ngày 20 tháng 2 năm 1930, Nguyễn Thái Học bị bắt, và đến ngày 17 tháng 6 năm 1930 ông cùng các đồng chí hy sinh tại Yên Bái.

Lịch sử ghi nhận Khởi nghĩa Yên Bái như một dấu son trong phong trào đấu tranh giành độc lập. Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học trên cả nước, và nhiều nhà khoa học đề nghị tôn vinh ông là Anh hùng dân tộc.

Với thế hệ trẻ hôm nay, cuộc đời Nguyễn Thái Học là lời nhắc về lý tưởng sống vì nước, dám nghĩ dám làm và sẵn sàng hy sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Nguyễn Thái Học" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%C3%A1i_H%E1%BB%8Dc), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.

Ảnh: Bảo Ngậu, giấy phép Public domain (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nguy%E1%BB%85n_Th%C3%A1i_H%E1%BB%8Dc.jpg).