Nguyễn Thái Học - Nhà yêu nước, lãnh tụ Việt Nam Quốc dân Đảng
Nguyễn Thái Học sinh ngày 01/12/1902 tại làng Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông là một nhà yêu nước lớn, người sáng lập và là nhà lãnh đạo tối cao của Việt Nam Quốc dân Đảng - một tổ chức cách mạng theo xu hướng tư sản chống thực dân Pháp đầu thế kỷ XX.
Tốt nghiệp Trường Cao đẳng Thương mại Hà Nội, Nguyễn Thái Học là một trí thức trẻ giàu lòng yêu nước. Nhận thấy sự áp bức tàn bạo của thực dân Pháp, ngày 25/12/1927, ông cùng các chiến hữu thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng với mục tiêu đánh đuổi đế quốc Pháp, xóa bỏ chế độ phong kiến và thành lập nền Cộng hòa Việt Nam.
Dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Thái Học, tổ chức đã phát triển nhanh chóng trong tầng lớp sinh viên, trí thức và binh lính người Việt trong quân đội Pháp. Đầu năm 1930, trước sự truy quét dã man của mật thám Pháp, Nguyễn Thái Học và Ban lãnh đạo quyết định phát động cuộc Khởi nghĩa Yên Bái với tư tưởng chỉ đạo kiên cường: "Không thành công thì cũng thành nhân!".
Đêm 09/02/1930, cuộc Khởi nghĩa Yên Bái bùng nổ và nhanh chóng lan rộng sang các tỉnh Phú Thọ, Hải Dương, Thái Bình... Tuy nhiên, do chuẩn bị chưa đầy đủ và lực lượng chênh lệch, cuộc khởi nghĩa đã bị thực dân Pháp đàn áp dã man trong máu lửa.
Ngày 23/03/1930, Nguyễn Thái Học bị địch bắt tại ấp Hải Lực (Thái Bình). Trước Tòa án Hội đồng Đề hình của thực dân Pháp, ông giữ thái độ vô cùng hiên ngang, nhận toàn bộ trách nhiệm về mình để bảo vệ các đồng chí. Ông gửi thư cho Hạ viện Pháp tố cáo tội ác của thực dân và khẳng định quyền độc lập dân tộc.
Sáng ngày 17/06/1930, tại thị xã Yên Bái, thực dân Pháp đã đưa Nguyễn Thái Học cùng 12 chiến sĩ cách mạng lên máy chém. Trước khi lưỡi máy chém rơi xuống, Nguyễn Thái Học đã hiên ngang mỉm cười và cất cao tiếng hô bằng tiếng Pháp: "Chết vì Tổ quốc là cái chết vinh quang! Việt Nam muôn năm!". Tinh thần xả thân vì nước của Nguyễn Thái Học và các liệt sĩ Yên Bái đã làm rung chuyển chính quyền colonial và cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
