Nguyễn Thái Học và Khởi nghĩa Yên Bái (1930)

Nguyễn Thái Học là người sáng lập và là thủ lĩnh của Việt Nam Quốc Dân Đảng (Việt Quốc), một tổ chức cách mạng lớn hoạt động chống Pháp vào cuối thập niên 1920. Ông chủ trương dùng bạo lực cách mạng để giành độc lập.

Do bị Pháp khủng bố gắt gao và để tránh bị tiêu diệt hoàn toàn, Nguyễn Thái Học quyết định phát động cuộc tổng khởi nghĩa vào đêm 9 rạng sáng 10 tháng 2 năm 1930, lấy căn cứ trọng điểm là Yên Bái. Cuộc khởi nghĩa đã diễn ra tại nhiều nơi như Yên Bái, Phú Thọ, và Hải Dương. Tuy nhiên, do thiếu sự phối hợp và kế hoạch bị lộ, khởi nghĩa nhanh chóng thất bại. Nguyễn Thái Học bị bắt và bị Pháp xử chém cùng với 12 đồng chí khác tại Yên Bái. Trước khi bị hành hình, ông đã tuyên bố: "Không thành công thì thành nhân!", khẳng định lý tưởng bất tử của những người đã hy sinh vì Tổ quốc.