Nguyễn Thái Huyền
Ông Nguyễn Thái Huyền (Sinh năm 1928): Cư dân đầu tiên của ấp Nghệ Tĩnh (Đà Lạt). Giai đoạn chống Pháp, gia đình ông là cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng bí mật.
Ông Nguyễn Thái Huyền (Sinh năm 1928) là một trong những nhân chứng lịch sử tiêu biểu chứng kiến bước chuyển mình của lịch sử cách mạng tại chiến trường Đà Lạt - Lâm Đồng. Cuộc đời và hoạt động của ông gắn liền với lịch sử hình thành ấp Nghệ Tĩnh và bầu không khí sục sôi của Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945 tại thành phố cao nguyên
1. Xuất thân và những ngày đầu tại Đà Lạt
Quê gốc: Ông sinh ra tại xã Văn Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An (vùng đất Xô Viết Nghệ Tĩnh giàu truyền thống cách mạng).
Di cư: Năm 1935, ông theo cha mẹ vào Đà Lạt sinh sống.
Cư dân đầu tiên: Gia đình ông thuộc nhóm những hộ dân đầu tiên khai hoang, lập nên ấp Nghệ Tĩnh tại Đà Lạt (ấp được chính thức thành lập năm 1940).
2. Giác ngộ cách mạng từ thuở thiếu niên
ọc tập: Nhờ được đi học tại Trường Pháp - Việt (Primaire), ông có vốn hiểu biết sớm.
Cơ duyên: Ngay tại ngôi nhà của gia đình ông ở ấp Nghệ Tĩnh, bố mẹ ông đã bí mật nuôi giấu cán bộ cách mạng.
Nhiệm vụ đầu tiên: Nhờ sự nhanh nhẹn, thông minh và thông thuộc địa bàn, cậu thiếu niên Nguyễn Thái Huyền khi ấy đã được các cán bộ tin tưởng, giao nhiệm vụ làm giao liên, đưa thư từ, tài liệu bí mật và canh gác bảo vệ các cuộc họp cách mạng diễn ra tại đình ấp Nghệ Tĩnh
3. Chứng nhân lịch sử Mùa thu Cách mạng 1945
Giành chính quyền: Trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 tại Đà Lạt, ông đã trực tiếp hòa vào dòng người cách mạng, chứng kiến sự kiện Ủy ban Nhân dân Cách mạng lâm thời tỉnh Lâm Viên ra mắt đồng bào trong niềm tự hào to lớn.
Giai đoạn sau cách mạng: Khi thực dân Pháp quay trở lại tái chiếm Đà Lạt, phong trào bị đàn áp gắt gao. Để tránh sự lùng sục của kẻ thù, ông Nguyễn Thái Huyền quay trở về quê nhà Nghệ An rồi ra Huế tiếp tục học tập.
Tái ngũ: Hưởng ứng phong trào “xếp bút nghiên lên đường tranh đấu”, ông rời trường học để tham gia kháng chiến chống Pháp, từng làm Phó ban Tuyên truyền ca kịch lưu động huyện Đô Lương và sau đó công tác tại Văn phòng Liên khu 4.
4. Giá trị lịch sử
Hiện nay, ở tuổi thượng thọ, ông Nguyễn Thái Huyền trú tại ấp Nghệ Tĩnh, Phường 8, thành phố Đà Lạt. Câu chuyện sống động của ông là tư liệu lịch sử quý giá, góp phần giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ và lưu giữ ký ức về tinh thần kiên cường của những người con xứ Nghệ trên đất Lâm Đồng.
