Nguyễn Thần Hiến – Nhà chí sĩ tiên phong phong trào Đông Du ở Nam Kỳ

Nguyễn Thần Hiến sinh năm 1857 tại làng Mỹ Đức, tỉnh Hà Tiên. Xuất thân từ một gia đình có gốc gác quan lại, ông lớn lên trong vùng đất miền Tây Nam Bộ, học chữ Hán từ thuở nhỏ và sớm nổi tiếng về trí nhớ cùng sự thông hiểu văn chương. Khi trưởng thành, ông mở lớp dạy chữ Nho, hành nghề bốc thuốc và được nhiều người quý mến.

Ở Hà Tiên, ông cùng bạn bè tích cực chấn hưng việc học và góp phần phục hồi nền văn học địa phương. Năm 1902, ông đưa gia đình về Cần Thơ sinh sống, nơi ông kết giao thêm nhiều người có cùng chí hướng canh tân đất nước.

Đầu năm 1904, trong một lần ghé thăm bạn tại Sa Đéc, ông gặp chí sĩ Phan Bội Châu. Cuộc gặp gỡ tình cờ ấy mở ra bước ngoặt lớn, khi ông trở thành thành viên tích cực của phong trào Đông Du, tuyên truyền vận động nhiều tầng lớp cùng tham gia.

Năm 1907, ông đứng ra thành lập Khuyến Du học hội nhằm vận động học sinh sang Nhật học tập và xây dựng các cơ sở ủng hộ phong trào ở miền Nam. Ông còn dâng hiến phần lớn gia tài, tổng cộng 20.000 đồng, cho quỹ du học. Cùng năm ấy, con trai duy nhất của ông cũng được gửi sang Nhật, nhưng sau đó bị trục xuất cùng nhiều du học sinh khác khi Pháp và Nhật ký hiệp ước.

Trước áp lực truy lùng, ông lánh sang Xiêm, hành nghề đông y và liên lạc với các đồng chí ở Nam Kỳ. Sau đó ông sang Trung Quốc, đảm nhận công tác liên lạc, tham gia việc thành lập Việt Nam Quang Phục Hội năm 1912 và đại diện cho các đồng chí miền Nam trong bộ máy lãnh đạo của hội.

Năm 1913, khi tổ chức gặp khó khăn về tài chính, ông cùng đồng chí bí mật về các tỉnh Nam Kỳ để vận động quyên góp. Đến Hồng Kông, nhóm bị chính quyền Anh truy bắt, rồi bị thực dân Pháp giải về Hà Nội và giam tại nhà lao Hỏa Lò. Trong tù, ông chịu nhiều tra tấn và bệnh tật; khi bị kết án đày đi Cayenne, ông đã tuyệt thực để phản kháng và qua đời vào đêm giao thừa Tết Giáp Dần, ngày 26 tháng 1 năm 1914, hưởng thọ 56 tuổi.

Cuộc đời Nguyễn Thần Hiến là tấm gương về lòng yêu nước, sẵn sàng hiến dâng tài sản và tuổi trẻ của mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Với thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay, câu chuyện của ông nhắc nhở về ý chí không khuất phục trước khó khăn và tinh thần sống vì cộng đồng, vì đất nước.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Nguyễn Thần Hiến" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BA%A7n_Hi%E1%BA%BFn), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.