NGUYỄN THANH LONG - NGỌN LỬA NGHĨA QUÂN
(Nguyễn Thanh Long – còn gọi Đề Long, quê xã Cẩm Sơn, Cai Lậy)

Vào nửa cuối thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp bắt đầu đặt ách đô hộ lên Nam Kỳ, vùng Cai Lậy trở thành một trong những nơi bùng lên phong trào kháng chiến mạnh mẽ. Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Thanh Long, người dân thường ở xã Cẩm Sơn, đã đứng lên lãnh đạo nghĩa quân chống lại quân xâm lược.
Người dân quen gọi ông là Đề Long hay Năm Long. Không xuất thân từ tầng lớp quan lại, ông hiểu sâu sắc nỗi khổ của người dân khi mất nước. Chính điều đó đã thôi thúc ông tập hợp lực lượng, xây dựng đội nghĩa quân với tinh thần đoàn kết và quyết tâm cao. Nguyễn Thanh Long nổi bật bởi sự mưu trí. Ông không chọn đối đầu trực diện mà tổ chức các trận đánh linh hoạt, tận dụng địa hình sông rạch chằng chịt của vùng Cai Lậy.
Một trong những trận đánh tiêu biểu là cuộc tập kích vào các vị trí đóng quân của Pháp vào ban đêm. Nghĩa quân bất ngờ xuất hiện, đánh nhanh rồi rút, khiến đối phương rơi vào thế bị động. Những trận đánh như vậy không chỉ gây thiệt hại cho quân địch mà còn cổ vũ tinh thần đấu tranh của nhân dân trong vùng.
Dù lực lượng còn hạn chế và vũ khí thô sơ, nhưng nghĩa quân của Nguyễn Thanh Long đã duy trì được hoạt động trong một thời gian dài. Điều này cho thấy tài tổ chức và lòng kiên trì của ông. Sau nhiều năm chiến đấu, ông bị bắt và hy sinh, nhưng tinh thần của ông vẫn tiếp tục lan tỏa.
Nguyễn Thanh Long là minh chứng cho hình ảnh người nông dân Nam Bộ khi đất nước lâm nguy: bình dị nhưng dũng cảm, ít học nhưng giàu trí tuệ thực tiễn. Câu chuyện của ông không chỉ là lịch sử mà còn là bài học về lòng yêu nước và ý chí tự cường.



