Nguyễn Thanh Nha(1919-1972)
Ông Nguyễn Thanh Nha sinh ngày 20/4/1919. là con một gia đình nghèo ở ấp Hạ, làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là phường 2, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp).
Sau khi đậu tiểu học (năm 1932), ông học Trường Trung học Mỹ Tho rồi thi đậu vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật Gia Định. Ra trường, ông làm nghề vẽ ở Cao Lãnh và Kongpong. Chàm (Campuchia).
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ông trở về quê tham gia dân quân và vào Đồng Tháp Mười kháng chiến chồng Pháp. Vòn có tay nghề về giỏi, ông được giao về mẫu để khắc gỗ in bạc của Pháp, góp phần nuôi các lớp huân luyện quân sự. Sau đó, ông được rút lên Khu 8 làm Trưởng ban Mỹ thuật của Phòng Chính trị.
Năm 1951, ông lên miền Đông, công tác Văn nghệ thuộc Phòng Chính trị Phân liên khu. Năm 1952, ông trở về tỉnh nhà Long Châu Sa làm Phó đoàn Văn công Ngủ Yên vừa thành
HÔNG THAP NHAN VAT EDI
lập. Vồn hiểu biết ca cố và các loại đồn dân tộc, ông bắt tay viết các chập và hai vở cải lương dài "Chung sức diệt thủ", "Thoát vòng đau khổ", làm tiết mục biểu diễn cho đoàn. Vừa soạn vỡ, ông vừa làm nhạc công và cả diễn viên.
Tập kết ra Bắc, ông là thành viên sáng lập Hội Nghệ sĩ Sân khâu Việt Nam (1957) và được bầu làm Phó Tổng thư ký Hội, Uỷ viên Đảng đoàn Hội. Gần 10 năm trên đất Bắc là thời gian ông chuyên hoạt động sân khấu và tài năng viết vò bật sáng, tiêu biểu là các vò cải lương "Tình riêng nghĩa cả", "Khuất Nguyên” do Đoàn Văn công Nam Bộ diễn và và "Tiếng sâm Tây Nguyên" do Đoàn Dân ca Liên khu V biểu diễn, với bút danh Thanh Nha.
Ông được Bộ Văn hóa chuyến về công tác tại Ban Nghiên cứu Sân khâu, vừa sáng tác kịch bản vừa sáng tác âm nhạc phục vụ vò diễn. Ông biên soạn tập bản đờn ca cổ nhạc, được xem là mẫu mực cho nghề nghiệp cải lương.
Đền năm 1964, ông trở về Nam, được cử làmUỷ viên Tiếu ban Văn nghệ miền Nam, chủ trì ngành sân khấu cải lương Hội Văn nghệ Giải phóng. Vừa sáng tác, ông vừa tham gia giảng dạy các lớp sáng tác, diễn viên... ở Trường Vân nghệ giải phóng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ văn nghệ cho Đoàn Vân công Giải phóng Miền và các tỉnh. Ông sáng tác nhiều bài ca lẻ, chập cải lương ngắn, làm tiết mục cho các đoàn Văn công biểu diễn và phục vụ phong trào văn nghệ quần chúng, như "Lời mẹ dặn", "Lay tỉnh bở ông đại diện”, “Lòng mẹ", "Xông ra diệt Mỹ", "Nước mắt người thân"... với bút danh Trần Ngọc.
Cuối năm 1965, ông được về quê hương đi thực tế sáng tác. Tại đây, ông viết một loạt chập cải lương cho Đoàn Vân công Tiền Giang của tỉnh nhà Kiền Phong, như "Tình phụ tử", "Bám đất", “Chông gài sai chỗ”, “Chiếc máy đuôi tôm", "Anh sui chị sui"... được đồng bào nhiệt liệt hoan nghênh.
Trờ về R, ông viết và cải lương dài "Trong lửa đỏ ca ngợi những gương dũng cảm của bộ đội ta trong trận Tổng tấn công Xuân Mậu Thân 1968.
Ông lâm bệnh nặng và qua đời ngày 23/10/1972, hướng dương 53 tuổi. Ông là người có công lớn đối với ngành sân khâu cách mạng Việt Nam. Ông được khen thưởng Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Huy chương Kháng chiên hạng Nhất và Huân chương Chiến thắng hạng Ba.
Ngày 27/4/2012, Chủ tịch nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tặng Giải thường Nhà nước cho soạn giả Thanh Nha với cụm tác phẩm: Chung sức diệt thù (cải lương), Thoát vòng đau khổ (dân ca), Tiếng sâm Tây Nguyên (cải lương), Tình riêng nghĩa cả (sân khấu), Trong lửa đó (sân khâu).
