NGUYỄN THÀNH TRUNG – MƯỜI GIÂY TRƯỚC CHUYẾN BAY LỊCH SỬ

Sáng 8 tháng 4 năm 1975, sân bay Biên Hòa vẫn hoạt động như một căn cứ không quân của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Những chiếc máy bay chuẩn bị cất cánh theo đội hình, các phi công nhận nhiệm vụ và mọi thứ diễn ra theo quy trình vốn đã quen thuộc. Trong số những phi công chuẩn bị xuất kích hôm ấy có Trung úy Nguyễn Thành Trung. Nhưng khác với những người còn lại, chuyến bay của ông đã được chuẩn bị cho một mục tiêu hoàn toàn khác. Đằng sau bộ quân phục và chiếc máy bay F-5E là một người đã nhiều năm hoạt động bí mật cho cách mạng. Và khi chiếc máy bay rời đường băng, Nguyễn Thành Trung sẽ không bay đến nơi mà cấp trên của ông lúc đó đang chờ đợi.

Nguyễn Thành Trung tên thật là Đinh Khắc Chung, sinh ngày 9 tháng 10 năm 1947 tại An Khánh, Châu Thành, Bến Tre. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Sau khi cha bị đối phương sát hại, ông được thay đổi lý lịch và được tổ chức bố trí hoạt động trong hàng ngũ đối phương. Đây là một công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và khả năng giữ bí mật trong thời gian rất dài, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ nhiệm vụ bị bại lộ.

Năm 1969, Nguyễn Thành Trung được đưa đi đào tạo phi công. Sau thời gian huấn luyện, ông được gửi sang Hoa Kỳ tiếp tục học lái máy bay. Những năm ấy, việc trở thành một phi công quân sự không phải chuyện đơn giản. Ông phải học cách điều khiển máy bay, nắm các quy trình bay, làm quen với kỹ thuật và những yêu cầu nghiêm ngặt của một lực lượng không quân hiện đại. Đến năm 1972, ông trở về nước và được bố trí tại căn cứ không quân Biên Hòa, thuộc Phi đoàn 540 Thần Hổ. Từ đây, ông thực sự bước vào một cuộc sống với hai lớp thân phận: bên ngoài là một phi công của Không lực Việt Nam Cộng hòa, còn bên trong vẫn giữ nhiệm vụ được giao từ tổ chức cách mạng.

Ba năm sau, chiến tranh bước vào giai đoạn cuối. Những diễn biến quân sự trong những tháng đầu năm 1975 liên tục thay đổi. Quân giải phóng mở rộng vùng kiểm soát, các tuyến phòng thủ của chính quyền Sài Gòn ngày càng bị thu hẹp. Đến đầu tháng 4, chiến trường đã tiến sát khu vực Sài Gòn. Ngày 8/4/1975, Bộ Chỉ huy Chiến dịch giải phóng Sài Gòn – Gia Định được thành lập, các lực lượng tham gia chiến dịch bắt đầu hình thành thế bao vây và áp sát thành phố. Cũng trong ngày hôm ấy, tại sân bay Biên Hòa, Nguyễn Thành Trung nhận được lệnh xuất kích.

Nhiệm vụ được giao là bay cùng đội hình để ném bom một khu vực đang nằm trong vùng kiểm soát của lực lượng giải phóng. Với những người xung quanh, đó là một chuyến bay quân sự bình thường. Nhưng với Nguyễn Thành Trung, đây chính là thời điểm mà ông đã chờ đợi trong nhiều năm. Điều khó nhất không phải là điều khiển chiếc F-5E. Điều khó nhất là làm sao rời khỏi đội hình mà không khiến những người khác phát hiện ra ý định thật sự của mình. Bởi một khi chiếc máy bay đã cất cánh, mọi sai sót đều có thể khiến ông bị truy đuổi hoặc bị bắn hạ trước khi hoàn thành nhiệm vụ.

Các máy bay trong đội hình lần lượt khởi động. Nguyễn Thành Trung tìm cách tạo ra lý do để chiếc máy bay của mình chưa thể cất cánh ngay. Theo lời kể của ông, đó là một khoảng thời gian cực kỳ ngắn nhưng quyết định tất cả. Ông để những máy bay khác lần lượt rời đường băng, còn mình ở lại phía sau. Khi đài chỉ huy cho rằng chiếc máy bay có thể chỉ gặp một trục trặc nhỏ, ông mới cho máy bay cất cánh. Khoảng thời gian chờ đợi ấy được ông nhắc lại như “10 giây quyết định” – khoảng thời gian đủ để tách khỏi đội hình nhưng không quá lâu để bị nghi ngờ.

Chiếc F-5E rời sân bay Biên Hòa. Thay vì bay theo hướng nhiệm vụ được giao, Nguyễn Thành Trung điều khiển máy bay về phía Sài Gòn. Từ trên cao, thành phố hiện ra bên dưới. Mục tiêu của ông là Dinh Độc Lập – nơi được xem là trung tâm đầu não của chính quyền Sài Gòn. Đây không phải một mục tiêu dễ tiếp cận. Một chiếc máy bay tách khỏi đội hình, bay ngược hướng và tiến về trung tâm thành phố chắc chắn có nguy cơ bị phát hiện. Nhưng sau nhiều năm hoạt động bí mật, ông đã chọn thời điểm để thực hiện nhiệm vụ của mình.

Nguyễn Thành Trung mang theo bốn quả bom. Lần đầu tiên, ông điều khiển máy bay vào vị trí và thả hai quả bom về phía Dinh Độc Lập. Nhưng những quả bom đầu tiên không rơi đúng vị trí ông muốn. Sau khi kéo máy bay lên, ông quyết định quay lại. Lần thứ hai, một quả bom đánh trúng khu vực nóc Dinh Độc Lập, gần bãi đáp trực thăng. Khói bốc lên từ khu vực tòa nhà. Ông tiếp tục vòng lại để quan sát rồi mới rời khỏi khu vực. Theo lời kể được Di tích lịch sử Dinh Độc Lập ghi lại, ông còn dự định sử dụng số bom còn lại để đánh vào Đại sứ quán Mỹ, nhưng sau lần ném thứ hai thì số bom đã hết.

Nhưng chuyến bay chưa kết thúc.

Sau khi rời khu vực Dinh Độc Lập, Nguyễn Thành Trung tiếp tục bay về phía vùng giải phóng. Trên đường đi, ông dùng pháo 20 mm bắn vào khu vực kho xăng Nhà Bè nhưng không gây cháy các bồn xăng. Sau đó, chiếc F-5E tiếp tục hướng về sân bay dã chiến tại Phước Long. Đối với một phi công vừa thực hiện một hành động mà nếu bị phát hiện có thể phải trả giá bằng tính mạng, việc tìm được nơi hạ cánh an toàn là một thử thách khác. Cuối cùng, ông hạ cánh được xuống sân bay dã chiến của lực lượng giải phóng.

Khi chiếc máy bay dừng lại, một chặng đường bí mật kéo dài nhiều năm cũng kết thúc.

Nguyễn Thành Trung từ một phi công hoạt động trong hàng ngũ đối phương trở về với lực lượng cách mạng bằng chính chiếc máy bay mà ông đang điều khiển. Chuyến bay ngày 8/4/1975 không phải là một trận đánh kéo dài nhiều giờ. Nó diễn ra trong một khoảng thời gian tương đối ngắn, nhưng phía sau khoảnh khắc ấy là nhiều năm chuẩn bị, giữ bí mật và chờ đợi. Chính vì vậy, câu chuyện về Nguyễn Thành Trung thường được nhắc đến không chỉ bởi những quả bom xuống Dinh Độc Lập, mà còn bởi khoảng thời gian rất ngắn trên đường băng Biên Hòa – nơi ông phải quyết định khi nào cất cánh và cất cánh theo hướng nào.

Sau ngày 8/4, Nguyễn Thành Trung tiếp tục tham gia những hoạt động của lực lượng không quân cách mạng trong những ngày cuối của cuộc chiến. Đến ngày 28/4/1975, ông tham gia Phi đội Quyết Thắng, sử dụng máy bay A-37 thu được để tấn công sân bay Tân Sơn Nhất. Chuyến bay ngày 8/4 vì thế không phải là dấu chấm hết, mà là một phần trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến tranh, khi lực lượng không quân bắt đầu tận dụng những phương tiện thu được để phục vụ chiến dịch.

Điều khiến câu chuyện Nguyễn Thành Trung đáng nhớ nằm ở chính khoảng cách giữa một chuyến bay bình thường và một chuyến bay không thể quay lại. Trên đường băng ngày hôm đó, ông chỉ cần cất cánh cùng đội hình như một phi công bình thường. Nhưng ông đã chờ thêm vài giây, tách khỏi đội hình và quay máy bay về phía Sài Gòn. Mười giây ấy không làm thay đổi cả cuộc chiến, nhưng nó đã mở ra một trong những câu chuyện đặc biệt của những ngày cuối tháng 4 năm 1975: một phi công nhiều năm sống trong lòng đối phương cuối cùng đã dùng chính kỹ năng được đào tạo để thực hiện nhiệm vụ mà ông đã giữ kín trong suốt nhiều năm.

Ngày 8/4/1975, chiếc F-5E rời Biên Hòa và trở lại từ phía bên kia của chiến tuyến. Còn với Nguyễn Thành Trung, đó là chuyến bay đánh dấu thời điểm mà thân phận bí mật không còn cần phải che giấu nữa.