Nguyễn Thị Ba – Người Giao Liên Huyền Thoại Giữ Mạch Sống Cho Mạng Lưới Tình Báo Phạm Xuân Ẩn

Suốt 14 năm hoạt động bí mật giữa Sài Gòn, bà đã đảm nhiệm vai trò cầu nối duy nhất giữa điệp viên Phạm Xuân Ẩn với tổ chức cách mạng, góp phần bảo đảm an toàn cho một trong những mạng lưới tình báo quan trọng nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nguyễn Thị Ba, bí danh B3, sinh năm 1917 tại xã Hựu Thạnh, huyện Đức Hòa, tỉnh Tân An (nay thuộc tỉnh Tây Ninh sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025). Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước, bà sớm tham gia phong trào cách mạng từ khi mới 18 tuổi.

Những năm đầu hoạt động, bà tham gia các tổ chức yêu nước, Hội Nông dân Đỏ và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương vào tháng 5/1936. Trong cao trào cách mạng ở Nam Bộ, bà tích cực tham gia nhiều hoạt động đấu tranh chống thực dân, trong đó có phong trào chuẩn bị cho Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940.

Không chỉ làm công tác vận động quần chúng, bà còn tham gia nhiều nhiệm vụ hậu cần, liên lạc và vận chuyển vật tư phục vụ cách mạng. Trong thời kỳ hoạt động dưới sự chỉ đạo của Giáo sư Trần Văn Giàu và các đồng chí lãnh đạo Xứ ủy Nam Kỳ, Nguyễn Thị Ba đã sớm thể hiện bản lĩnh, sự cẩn trọng và tinh thần trách nhiệm cao.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, chồng bà tập kết ra Bắc. Theo yêu cầu của tổ chức, bà quyết định ở lại miền Nam hoạt động bí mật lâu dài.

Đó là một quyết định đầy hy sinh.

Người phụ nữ cách mạng đã phải gửi lại hai người con nhỏ, chấp nhận xa gia đình trong nhiều năm để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ giữa vùng kiểm soát của chính quyền Sài Gòn.

Từ đây, cuộc đời bà bước sang một giai đoạn đặc biệt khi được đồng chí Mười Hương giao nhiệm vụ tham gia mạng lưới tình báo chiến lược của cách mạng.

Năm 1961, Nguyễn Thị Ba chính thức trở thành mắt xích quan trọng trong hệ thống liên lạc giữa điệp viên Phạm Xuân Ẩn và căn cứ cách mạng.

Suốt 14 năm, từ năm 1961 đến năm 1975, bà là người trực tiếp nhận, vận chuyển và chuyển giao các tài liệu tình báo tối mật từ nội đô Sài Gòn ra căn cứ Phú Hòa Đông, Củ Chi.

Đây là nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.

Bất kỳ sơ suất nào cũng có thể khiến toàn bộ mạng lưới tình báo bị lộ, kéo theo những hậu quả khó lường đối với phong trào cách mạng miền Nam.

Dưới vỏ bọc của một người phụ nữ buôn bán nhỏ, Nguyễn Thị Ba hàng ngày len lỏi khắp các khu phố Sài Gòn. Bà thay đổi liên tục địa điểm gặp gỡ nhằm tránh sự theo dõi của mật vụ và lực lượng phản gián đối phương.

Các tài liệu, phim ảnh và báo cáo tình báo được bà khéo léo cất giấu trong giỏ hàng, bó rau, hũ mắm hoặc những vật dụng sinh hoạt bình thường.

Theo nhiều tài liệu lịch sử, trong suốt thời gian hoạt động, bà đã thực hiện gần 500 chuyến giao nhận tài liệu tuyệt đối an toàn.

Điều đặc biệt là bà sở hữu trí nhớ rất tốt và tác phong làm việc cực kỳ kỷ luật. Mọi phương án xử lý tình huống đều được chuẩn bị từ trước. Trong trường hợp bị phát hiện, bà luôn xác định sẵn phương án cuối cùng là tiêu hủy tài liệu và bảo vệ bí mật của tổ chức bằng mọi giá.

Nhờ sự cẩn trọng và lòng dũng cảm ấy, các nguồn tin chiến lược do Phạm Xuân Ẩn thu thập được liên tục được chuyển về căn cứ an toàn, phục vụ hiệu quả cho công tác chỉ đạo chiến trường của Trung ương.

Không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tình báo, Nguyễn Thị Ba còn phải vượt qua những thử thách rất lớn trong cuộc sống riêng tư.

Hơn hai mươi năm xa chồng, xa con, bà chấp nhận gác lại hạnh phúc cá nhân để thực hiện nhiệm vụ cách mạng. Những hy sinh ấy diễn ra trong âm thầm, không danh phận, không lời khen ngợi và luôn đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ bất cứ lúc nào.

Những ngày cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đang diễn ra, dù tuổi đã cao và sức khỏe giảm sút, bà vẫn tiếp tục tham gia đưa đón cán bộ, chuyển tài liệu và phục vụ các nhiệm vụ của lực lượng cách mạng trong nội đô Sài Gòn.

Sau ngày đất nước thống nhất, những đóng góp thầm lặng của bà mới dần được công khai.

Ngày 15/1/1976, Nguyễn Thị Ba vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Những người từng công tác cùng bà đều đánh giá Nguyễn Thị Ba là hiện thân của sự kiên trung, tận tụy và tuyệt đối trung thành với cách mạng. Bà không trực tiếp cầm súng nơi chiến trường, nhưng những chuyến giao liên bí mật của bà đã góp phần giữ vững mạch liên lạc cho một trong những mạng lưới tình báo quan trọng nhất của Việt Nam trong thế kỷ XX.

Năm 2016, bà từ trần, hưởng thọ 99 tuổi.

Dù đã đi xa, cuộc đời của Anh hùng Nguyễn Thị Ba vẫn là biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, đức hy sinh và tinh thần cống hiến không mệt mỏi của người phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Tên tuổi của bà mãi gắn liền với những chiến công thầm lặng giữa lòng Sài Gòn, nơi một người phụ nữ bình dị đã góp phần viết nên những trang sử vẻ vang của ngành tình báo cách mạng Việt Nam.

Nguyên Trực (tổng hợp)