Nguyễn Thị Bầy (?-?)

Sông Cần Lồ ăn thông với sông Tiền tại vàm Doi Me (móm doi có nhiều cây me cổ thụ). Trước khi chảy ra sông Tiền, sông Cần Lồ đó nước vào Cái Sao Thượng (sông Đình Trung) tại vàm Bà Bẩy. Vàm Bà Bầy có do sự tích sau đây:

Theo Hoà ước 1862, triều đình Huê nhường 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ: Biên Hoà, Gia Định, Định Tường cho thực dân Pháp. Để tiền hành công cuộc cai trị trên vùng đất vừa cướp được, riêng trên tỉnh Định Tường, Pháp chia thành 4 khu tham biện (còn gọi là khu Thanh tra) là Mỹ Tho, Kiên Hoà, Cai Lậy và Cân Lô. Khu tham biện Cần Lồ quản lý vùng đất của huyện Kiên Phong cũ. Pháp dời huyện lỵ trước đây đóng ở thôn Mỹ Trà (chợ Cao Lành ngày nay) về Doi Me (vàm Cần Lồ). Đó là một mỏm doi nhô ra sông Tiền. Trên mỏm doi này, Pháp xây dựng một cơ sở hành chính, quân sự với đồn bót kiên cố cùng lính bộ trên bờ, lính thuỷ trên các chiến thuyền thường xuyên tuần tiễu. Mục tiêu chính của Pháp khi đóng đồn ở Cần Lô là

đàn áp nghĩa quân Thiên hộ Dương và ngăn chận liên lạc của nghĩa quân từ cân cứ Tháp Mười với các tỉnh miền Tây, vì đây là thuỷ lộ duy nhất. Điều làm Pháp ngạc nhiên là sau khi đóng đồn, hoạt động của nghĩa quân không hể sút giảm. Đế khủng bố, đe doạ nhân dân, Pháp bất nghĩa quân và những người ủng hộ kháng chiến đem về Cần Lồ chém bêu đầu, nên dân gian thường gọi đây là Trường án Cần Lỗ. Nguyên đoạn sông Cần Lồ, chỗ vàm Bà Bầy ngày nay, chỉ cách rạch Cái Sao Thượng bởi mây con mương trong vườn cau của bà. Thay vì đi đường cũ, khi đến đoạn này, nghĩa quân và đồng bào kéo xuống ghe qua các con mương rồi bơi qua rạch Cái Sao Thượng. Đường đi này không những ngắn hơn mà còn tránh được sự kiểm soát của giặc.

Do có nhiều xuống ghe qua lại, nên các mương trong vườn cau của bà là dần và sâu hơn, thêm vào đó là sức nước từ sông Cần Lỗ cháy mạnh vào làm cho các con mương ngày càng rộng ra. Bà Bấy biết việc này ngay từ đầu, nhưng vẫn im lặng giữ bí mật. Lâu ngày, Pháp phát hiện ra và cho quân mai phục. Một hôm Pháp được mật báo là sẽ có một toán nghĩa quân di chuyển bằng xuồng qua đây. Khi quân Pháp đến nơi, thì chỉ thấy bóng dáng từ xa hai người phụ nữ, nên liên đuổi theo, nhưng họ nhanh chân chồn thoát. Lính Pháp vào nhà bắt bà Bầy khảo tra, đánh đập buộc bà Bầy chỉ ra tông tích nghĩa quân. Bà không khai báo điều gì. Sau một

hồi tra tần không kết quả, lính Pháp thay phiên nhau hâm hiếp bà đến chết.

Con mương mỗi lúc một rộng ra thành một khúc sông nối liền sông Cần Lỗ với rạch Cái Sao Thượng.

Như để ghi nhớ câu chuyện thương tâm về tâm lòng kiên trung của người phụ nữ Đồng Tháp Mười đối với nghĩa quân, tên bà trở thành tên ngã ba sông nói trên. Đến nay vẫn chưa rõ năm sinh, năm mất của bà.