NGUYỄN THỊ BÉ – BÉ HAI Người nữ Bí thư giữa đất Gò Dầu

Có những người bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nguyễn Thị Bé là một trong số đó.

Năm 1961, cô gái quê Gò Dầu mới 17 tuổi.

Ở tuổi ấy, nhiều người vẫn đang sống trong vòng tay gia đình, còn chị đã quyết định rời nhà, bước vào một cuộc đời hoàn toàn khác.

Không phải vì chị không biết chiến tranh nguy hiểm.

Mà có lẽ chính vì hiểu quê hương mình đang phải trải qua những gì nên chị không thể đứng ngoài.

Gò Dầu khi ấy là một địa bàn quan trọng của Tây Ninh, nằm trong vùng chiến tranh ác liệt. Những cuộc càn quét, truy lùng và đàn áp khiến cuộc sống của người dân bị đảo lộn.

Trong hoàn cảnh đó, những người hoạt động cách mạng ở cơ sở phải vừa chiến đấu, vừa giữ dân, vừa xây dựng phong trào.

Nguyễn Thị Bé bắt đầu từ chính công việc ấy.

Chị tham gia kháng chiến khi mới 17 tuổi.

Nhưng điều khiến đồng đội chú ý ở cô gái trẻ không chỉ là sự gan dạ.

Chị có khả năng nói chuyện và thuyết phục người khác.

Đây là một năng lực rất quan trọng trong hoạt động cách mạng ở vùng nông thôn.

Bởi muốn xây dựng được cơ sở, không thể chỉ dựa vào súng đạn.

Phải biết đến với người dân.

Phải hiểu họ.

Phải biết họ đang sợ điều gì, cần điều gì và hy vọng điều gì.

Phải làm cho người dân tin rằng những người hoạt động cách mạng cũng là những người đang đứng về phía họ.

Nguyễn Thị Bé làm công tác vận động quần chúng theo cách ấy.

Và khả năng thuyết phục của chị không chỉ dừng lại ở người dân.

Theo các tư liệu được công bố, chị từng vận động một số binh lính trong hàng ngũ đối phương rời bỏ hàng ngũ, trở về với nhân dân.

Đó là một kiểu chiến đấu không tạo ra tiếng súng.

Nhưng đôi khi, một lời nói đúng lúc có thể tạo ra tác động rất lớn.

Cuối năm 1961, Nguyễn Thị Bé được kết nạp vào Đoàn Thanh niên.

Một năm sau, khi mới khoảng 18 tuổi, chị được kết nạp Đảng.

Tuổi đời còn rất trẻ nhưng công việc chị đảm nhận ngày càng lớn.

Chị vừa làm công tác tuyên truyền, vận động, vừa tham gia xây dựng lực lượng.

Rồi từ hoạt động chính trị, chị ngày càng gắn với lực lượng vũ trang địa phương.

Chiến tranh ở vùng đất Gò Dầu không cho phép người cán bộ chỉ đứng phía sau.

Có những lúc người cán bộ phải trực tiếp cầm súng.

Có những lúc người vận động quần chúng cũng chính là người tổ chức chiến đấu.

Nguyễn Thị Bé dần trở thành một người như vậy.

Những năm tháng ấy, lực lượng vũ trang địa phương phải chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn.

Vũ khí không phải lúc nào cũng có sẵn.

Đạn dược càng không phải thứ có thể sử dụng tùy ý.

Vì thế, những người ở cơ sở phải tìm cách tự tạo vũ khí và tận dụng địa hình.

Nguyễn Thị Bé cùng đồng đội đã làm hàng trăm quả mìn tự tạo.

Những con đường quen thuộc, những bờ ruộng, những lối đi trong làng… đều có thể trở thành nơi bố trí trận địa.

Mỗi người phải biết địa hình như biết chính ngôi nhà của mình.

Địch có phương tiện.

Có quân số đông.

Có hỏa lực mạnh.

Còn lực lượng địa phương dựa vào địa hình, vào dân và vào khả năng tổ chức.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Thị Bé cùng đồng đội đã nhiều lần tổ chức đánh trả.

Chị từng tham gia các trận đánh, bắt sống đối phương, tiêu diệt nhiều người và có chiến công bắn cháy xe tăng.

Những thành tích ấy giúp chị được trao 3 Huy hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ và một Huy hiệu Dũng sĩ diệt xe tăng.

Nhưng điều đáng chú ý là những thành tích ấy không khiến chị rời xa công việc cơ sở.

Ngược lại, càng chiến đấu, chị càng phải gắn với người dân.

Đến năm 1970, Nguyễn Thị Bé được giao nhiệm vụ Bí thư Chi bộ, phụ trách Chính trị viên Xã đội Suối Bà Tươi, nay thuộc Phước Đông.

Một cô gái 26 tuổi.

Từ một thiếu nữ 17 tuổi rời gia đình, chị đã trở thành người chịu trách nhiệm về cả công tác chính trị và lực lượng vũ trang ở địa phương.

Đó là một trọng trách rất lớn.

Bí thư Chi bộ phải xây dựng tổ chức.

Chính trị viên Xã đội phải chăm lo công tác tư tưởng, tổ chức lực lượng và phối hợp chiến đấu.

Cán bộ cơ sở lại phải bám dân.

Tất cả những công việc ấy gắn vào một con người.

Và người đó là Nguyễn Thị Bé.

Có lẽ những người trẻ hôm nay sẽ khó hình dung được công việc của một cán bộ cơ sở trong chiến tranh.

Không có văn phòng khang trang.

Không có máy tính.

Không có điện thoại để gọi cho nhau.

Một cuộc họp có thể phải tổ chức trong hầm bí mật.

Một cuộc liên lạc có thể phải đi bộ nhiều cây số.

Một nhiệm vụ tưởng như rất nhỏ cũng có thể gặp nguy hiểm.

Người cán bộ phải biết khi nào nên xuất hiện và khi nào phải ẩn mình.

Phải biết bảo vệ mình nhưng cũng phải bảo vệ cơ sở.

Và quan trọng nhất, phải giữ được niềm tin của nhân dân.

Nguyễn Thị Bé trưởng thành chính trong môi trường ấy.

Rồi Hiệp định Paris được ký kết đầu năm 1973.

Nhưng chiến tranh trên nhiều địa bàn vẫn tiếp diễn.

Ở Gò Dầu, những cuộc tấn công vẫn xảy ra.

Và chỉ vài tháng sau, Nguyễn Thị Bé bước vào trận chiến cuối cùng của cuộc đời mình.

Đó là một buổi sáng tháng 3/1973.

Trời vừa hửng sáng.

Một lực lượng lớn cùng xe tăng tiến vào khu vực căn cứ của ta tại Xóm Đồng, Rồng Tượng.

Đây không phải một cuộc đụng độ nhỏ.

Các nguồn tư liệu cho biết hàng nghìn quân cùng xe tăng tiến công, có pháo binh yểm trợ. Đơn vị của Nguyễn Thị Bé phối hợp với Đại đội 33 tổ chức chống trả.

Đối phương có ưu thế về quân số và phương tiện.

Nhưng lực lượng của Nguyễn Thị Bé không lùi bước.

Trận chiến diễn ra dữ dội.

Tiếng súng vang lên giữa căn cứ.

Những người lính địa phương bám từng vị trí.

Những người chỉ huy liên tục tổ chức chống trả.

Và ở giữa trận đánh ấy là người nữ Bí thư kiêm Chính trị viên Xã đội mới 29 tuổi.

Một trận đánh như thế không chỉ cần lòng dũng cảm.

Nó cần khả năng giữ bình tĩnh.

Cần sự phối hợp.

Cần biết người bên cạnh mình đang ở đâu.

Cần biết lúc nào phải tiến, lúc nào phải giữ.

Nguyễn Thị Bé cùng đồng đội chiến đấu cho đến khi chị bị trọng thương.

Đồng đội tìm cách đưa chị về tuyến sau.

Nhưng vết thương quá nặng.

Cơ hội sống ngày càng mong manh.

Theo lời kể được Báo Nhân Dân đăng tải, dù bị thương nặng, chị vẫn động viên đồng đội đừng bận tâm đến mình mà hãy tập trung chiến đấu.

Đó là một chi tiết khiến câu chuyện về Nguyễn Thị Bé trở nên đặc biệt.

Bởi trong khoảnh khắc một người biết mình đang đứng trước ranh giới sinh tử, điều chị nghĩ đến vẫn là trận đánh và đồng đội.

Chị không muốn những người còn lại phải phân tán vì mình.

Không muốn sự hy sinh của mình làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ.

Và những người bên cạnh chị tiếp tục chiến đấu.

Nguyễn Thị Bé hy sinh sau trận đánh ấy.

Chị mới 29 tuổi.

Tính từ ngày thoát ly tham gia kháng chiến năm 1961, chị đã có 12 năm tuổi quân.

29 tuổi đời.

12 năm chiến đấu.

Một quãng đời không dài, nhưng gần như toàn bộ tuổi thanh xuân của chị đã dành cho quê hương.

Các tư liệu báo chí cho biết thời điểm hy sinh, chị đang mang thai.

Chi tiết ấy khiến câu chuyện trở nên đau xót hơn.

Một người phụ nữ trẻ.

Một người vợ.

Một người mẹ sắp có con.

Một cán bộ.

Một người chiến sĩ.

Tất cả những vai trò ấy cùng tồn tại trong một con người.

Nhưng chiến tranh đã không cho chị cơ hội trở về với gia đình.

Sau ngày Nguyễn Thị Bé hy sinh, tên tuổi của chị vẫn được đồng đội và nhân dân Gò Dầu nhắc nhớ.

Những thành tích trong chiến đấu của chị được ghi nhận.

Cuối năm 1994, Nhà nước truy tặng chị danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hơn hai mươi năm sau ngày chị hy sinh, danh hiệu ấy được trao cho người đã nằm lại.

Nhưng có một cách khác để Nguyễn Thị Bé tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Đó là một ngôi trường mang tên chị.

Năm 2022, Trường THCS Phước Đông được đổi tên thành Trường THCS Nguyễn Thị Bé.

Điều đặc biệt là ngôi trường được xây dựng trên chính mảnh đất gia đình nữ anh hùng từng sinh sống.

Hãy thử hình dung điều ấy.

Ngày trước, nơi này là một mái nhà.

Một cô gái tên Bé đã lớn lên ở đây.

Rồi năm 17 tuổi, cô rời khỏi mái nhà ấy để bước vào kháng chiến.

Sau hơn nửa thế kỷ, trên chính mảnh đất ấy lại có một ngôi trường.

Tiếng trẻ em gọi nhau.

Tiếng thầy cô giảng bài.

Những bộ đồng phục học sinh.

Những cuốn sách.

Những giờ học.

Một cuộc sống bình yên mà thế hệ của Nguyễn Thị Bé đã không được hưởng trọn.

Và mỗi ngày, cái tên Nguyễn Thị Bé được đọc lên trong sân trường.

Một nữ chiến sĩ đã hy sinh ở tuổi 29.

Một thế hệ học sinh hôm nay bước qua tuổi 17 – đúng độ tuổi chị bắt đầu con đường cách mạng – có thể học dưới mái trường mang tên chị.

Đó có lẽ là một cách rất đẹp để lịch sử tiếp tục sống.

Năm 2023, khi Trường THCS Nguyễn Thị Bé được khánh thành, các đại biểu và nhà trường tổ chức nhiều hoạt động tri ân; trường cũng được trao tặng học bổng, thư viện và các nguồn hỗ trợ cho học sinh.

Một ngôi trường mới.

Những đứa trẻ mới.

Nhưng cái tên cũ.

Nguyễn Thị Bé.

Hai chữ ấy nối hai thế hệ lại với nhau.

Một thế hệ đã đi qua chiến tranh.

Một thế hệ đang lớn lên trong hòa bình.

Có một điều rất đáng suy nghĩ khi nhìn lại cuộc đời Nguyễn Thị Bé.

Chị không chỉ là một người cầm súng.

Chị cũng không chỉ là một người cán bộ.

Chị từng là cô gái 17 tuổi rời gia đình.

Là người đoàn viên.

Là người cán bộ tuyên truyền.

Là người vận động quần chúng.

Là người xây dựng lực lượng.

Là Bí thư Chi bộ.

Là Chính trị viên Xã đội.

Là người chiến sĩ trên chiến trường.

Và cuối cùng là người phụ nữ đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Chính sự kết hợp ấy làm nên chân dung Nguyễn Thị Bé.

Một con người vừa làm công tác dân vận, vừa xây dựng tổ chức, vừa trực tiếp chiến đấu.

Đó cũng là lý do câu chuyện của chị rất gần với những người trẻ đang làm công tác Đoàn, công tác cộng đồng hôm nay.

Bởi có những nhiệm vụ tưởng như rất khác nhau, nhưng đều cần một điều:

làm việc bằng trách nhiệm và bằng niềm tin của người khác dành cho mình.

🌱 BÀI HỌC CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Nguyễn Thị Bé bước vào kháng chiến khi mới 17 tuổi.

Điều đáng nhớ không chỉ là chị đã chiến đấu dũng cảm như thế nào.

Mà còn là cách chị trưởng thành qua từng nhiệm vụ.

Từ một cô gái trẻ, chị học cách vận động quần chúng.

Từ một người làm công tác phong trào, chị học cách xây dựng lực lượng.

Từ người cán bộ, chị trở thành người chỉ huy.

Và khi chiến đấu, chị không tách mình khỏi nhân dân.

Đối với tuổi trẻ hôm nay, câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng:

🌿 Trưởng thành không đến từ chức danh, mà đến từ trách nhiệm mình dám nhận.

🌿 Làm công tác tập thể phải biết lắng nghe, thuyết phục và tạo niềm tin.

🌿 Một người cán bộ trẻ không nhất thiết phải biết mọi thứ ngay từ đầu; điều quan trọng là phải chịu học, chịu làm và dám chịu trách nhiệm.

🌿 Khi mình nhận một nhiệm vụ, hãy cố gắng để người khác có thể tin tưởng giao việc cho mình lần tiếp theo.

Và có lẽ bài học lớn nhất từ Nguyễn Thị Bé là:

Tuổi trẻ không dài. Điều làm cho tuổi trẻ có ý nghĩa là mình đã dùng những năm tháng ấy để làm gì.

🌻 LỜI KẾT

Có một cô gái năm 17 tuổi rời khỏi quê nhà.

Chị mang theo tuổi trẻ, lòng tin và quyết tâm tham gia kháng chiến.

Mười hai năm sau, cô gái ấy đã trở thành người nữ Bí thư, người Chính trị viên Xã đội của một vùng đất chiến tranh ác liệt.

Rồi chị nằm lại ở tuổi 29.

Không có một cuộc đời dài.

Không có những năm tháng bình yên bên gia đình.

Không có cơ hội nhìn thấy đất nước thống nhất.

Nhưng hơn nửa thế kỷ sau, trên chính mảnh đất gia đình chị từng sống, một ngôi trường mang tên Nguyễn Thị Bé được dựng lên.

Mỗi buổi sáng, học sinh bước qua cổng trường.

Những tiếng cười vang lên.

Những trang sách được mở ra.

Và cái tên của một cô gái đã hy sinh năm 29 tuổi vẫn được gọi lên.

Có lẽ đó chính là cách ký ức của một thế hệ tiếp tục được trao lại cho thế hệ khác.

Từ chiến hào đến mái trường.

Từ tuổi thanh xuân đã mất đến tuổi trẻ đang lớn lên trong hòa bình.

Nguyễn Thị Bé không thể sống tiếp cuộc đời mà chị từng mong ước.

Nhưng những đứa trẻ hôm nay đang được sống trong một đất nước hòa bình – nơi chúng có thể học tập, ước mơ và lựa chọn tương lai của mình.

Và đó cũng là điều khiến câu chuyện của chị không chỉ thuộc về quá khứ.

Nó thuộc về tuổi trẻ hôm nay.

🌿 Nguyễn Thị Bé – Bé Hai, người nữ Bí thư của đất Gò Dầu, người đã dành 12 năm tuổi trẻ cho kháng chiến và nằm lại khi mới 29 tuổi; nhưng tên chị vẫn còn ở lại, không chỉ trong những trang lịch sử mà cả trong tiếng gọi thân thương của những học sinh dưới mái trường mang tên mình.