NGUYỄN THỊ BI -Người cán bộ phụ nữ trẻ tuổi của Phước Thọ

Những năm đầu kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ, tổ chức phụ nữ cơ sở đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ thiết yếu: vận động nhân dân, quyên góp lương thực, liên lạc, dẫn đường và hỗ trợ bộ đội. Do địa bàn liên tục bị càn quét, cán bộ phụ nữ phải vừa hoạt động công khai trong đời sống làng xã vừa thực hiện những nhiệm vụ cần giữ bí mật. Nhiều người tham gia khi tuổi đời rất trẻ.

Nguyễn Thị Bi sinh năm 1928 và hoạt động tại xã Phước Thọ. Tư liệu chính thức của Đồng Nai ghi bà giữ vai trò Trưởng ban Phụ nữ xã. Công việc của bà gồm dẫn đường, hỗ trợ bộ đội và du kích, vận chuyển lương thực, đạn dược và vận động quần chúng. Đây là những nhiệm vụ đòi hỏi phải nắm chắc đường đi, địa bàn dân cư và giữ mối liên hệ giữa lực lượng vũ trang với nhân dân.

Bà mất năm 1947 khi chưa đầy hai mươi tuổi. Công trình chuyên đề cho biết bà có một người con và người con sau này trở thành liệt sĩ. Năm 1995, Nguyễn Thị Bi được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Hồ sơ này khác nhiều câu chuyện về các Mẹ sống đến tuổi cao: ở đây, nhân vật vừa là một cán bộ phụ nữ trực tiếp hoạt động vừa là người mẹ qua đời rất sớm.

Công tác dẫn đường cho bộ đội và du kích đòi hỏi hiểu từng lối đi, điểm kiểm soát và nơi có thể trú ẩn. Nếu sai một chi tiết, cả tổ công tác có thể gặp nguy hiểm. Cùng lúc, vận chuyển lương thực và đạn phải được ngụy trang trong sinh hoạt thường ngày. Vai trò của một cán bộ phụ nữ xã vì vậy gắn chặt với cả tổ chức quần chúng và bảo đảm chiến đấu.

Câu chuyện Nguyễn Thị Bi giúp mở rộng cách hiểu về Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Không phải mọi Mẹ đều chỉ xuất hiện trong hình ảnh người mẹ tuổi cao chờ con. Có người trực tiếp là cán bộ cách mạng, mất khi còn rất trẻ, và danh hiệu sau này ghi nhận sự hy sinh đặc biệt của cả gia đình. Khi kể, cần giữ đúng dữ kiện nguồn và tránh tự suy đoán hoàn cảnh mất nếu tài liệu không nêu rõ.