Nguyễn Thị Bích Châu – người phụ nữ dâng kế sách vì vận nước
Trong lịch sử Việt Nam thời Trần, có một người phụ nữ được nhắc đến bởi trí tuệ, lòng can đảm và sự tận tâm với vận mệnh đất nước. Đó là Nguyễn Thị Bích Châu, còn được biết đến với danh hiệu Cung phi Bích Châu.
Nguyễn Thị Bích Châu sống vào thời vua Trần Duệ Tông, trong thế kỷ XIV. Bà được tuyển vào cung và trở thành một người được nhà vua tin tưởng.
Bích Châu không chỉ nổi tiếng bởi vẻ đẹp mà còn được biết đến là người có học thức và hiểu việc triều chính.
Một hôm, bà thưa với vua:
— Muôn tâu bệ hạ, muốn đất nước được yên ổn thì trước hết phải chăm lo cho dân và giữ cho triều đình trong sạch.
Nhà vua hỏi:
— Nàng còn điều gì muốn nói?
Bích Châu đáp:
— Thiếp xin dâng một số điều để bệ hạ suy xét. Nếu triều đình sửa mình, dùng người đúng và chăm lo cho dân thì đất nước mới vững mạnh.
Bà dâng lên vua bài Kê minh thập sách, thường được hiểu là mười kế sách canh tân và trị nước.
Trong những lời khuyên ấy, bà đề cập đến nhiều vấn đề như xây dựng chính quyền, dùng người, chống tham nhũng, chăm lo đời sống nhân dân và giữ gìn kỷ cương.
Một vị quan hỏi:
— Bà chỉ là người trong hậu cung, tại sao lại quan tâm đến việc triều chính?
Bích Châu trả lời:
— Việc nước liên quan đến cuộc sống của muôn dân. Là người trong triều, tôi không thể làm ngơ trước những điều có thể khiến đất nước suy yếu.
Năm 1377, vua Trần Duệ Tông quyết định đem quân đánh Chiêm Thành.
Bích Châu lo lắng trước chuyến đi.
Bà khuyên nhà vua nên cân nhắc tình hình, tránh một cuộc chiến khi chưa chuẩn bị đầy đủ.
Một người hỏi:
— Nếu nhà vua đã quyết định, bà có tiếp tục khuyên can không?
Bích Châu trả lời:
— Khi thấy việc có thể gây nguy hiểm cho đất nước, dù lời nói khó nghe cũng phải nói. Trung thành không có nghĩa là chỉ biết vâng lời.
Nhà vua vẫn quyết định tiến quân.
Trong cuộc hành quân, quân Đại Việt gặp nhiều khó khăn.
Năm 1377, quân Trần thất bại nặng nề tại thành Đồ Bàn. Vua Trần Duệ Tông tử trận.
Theo truyền thuyết và sử liệu được lưu truyền, Nguyễn Thị Bích Châu cũng gặp biến cố trong chuyến đi này và đã hy sinh.
Câu chuyện về bà được nhân dân truyền lại qua nhiều thế hệ.
Một học sinh hỏi cô giáo:
— Thưa cô, vì sao Nguyễn Thị Bích Châu được người đời nhớ đến?
Cô giáo trả lời:
— Bởi bà không chỉ là một người phụ nữ trong cung mà còn là người có trí tuệ, dám nói lên suy nghĩ của mình về việc nước. Đặc biệt, bà được nhớ đến với bài Kê minh thập sách và tinh thần đặt lợi ích của đất nước lên trên bản thân.
Ngày nay, đền thờ Nguyễn Thị Bích Châu tại Kỳ Anh, Hà Tĩnh là một địa điểm gắn với việc tưởng niệm bà.
BÀI HỌC
Câu chuyện về Nguyễn Thị Bích Châu nhắc chúng ta về trí tuệ, lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và sự trung thành với lợi ích chung.
Một người có trách nhiệm không phải lúc nào cũng nói những điều dễ nghe. Khi nhận thấy điều gì chưa đúng, cần biết góp ý bằng thái độ chân thành và xây dựng.
Đối với học sinh, bài học ấy có thể bắt đầu từ việc dám nói sự thật, biết bảo vệ điều đúng, học tập nghiêm túc và có trách nhiệm với tập thể.
Nguyễn Thị Bích Châu vì thế được nhớ đến không chỉ như một cung phi, mà còn như hình tượng một người phụ nữ có trí tuệ và khí phách trong lịch sử Việt Nam.
