NGUYỄN THỊ BÌNH – "MADAME BÌNH" VÀ BIỂU TƯỢNG BẢN LĨNH NGOẠI GIAO VIỆT NAM
HỒ SƠ NHÂN CHỨNG
Tên thật: Nguyễn Thị Châu Sa (Bí danh: Yến Sa)
Ngày sinh: 26/05/1927
Quê quán: Điện Bàn, Quảng Nam (cháu ngoại của nhà yêu nước Phan Châu Trinh)
Chức vụ quan trọng:
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (1969–1976)
Trưởng đoàn đàm phán Chính phủ Cách mạng Lâm thời tại Hội nghị Paris (1968–1973)
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (1976–1987)
Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1992–2002)
Nguyễn Thị Bình là một trong những gương mặt phụ nữ tiêu biểu và kiệt xuất nhất của lịch sử hiện đại Việt Nam. Được mệnh danh là "Madame Bình" trên trường quốc tế, bà là nữ Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đầu tiên của Việt Nam, đồng thời là người phụ nữ duy nhất đại diện cho một bên tham chiến trực tiếp đặt bút ký vào Hiệp định Paris lịch sử năm 1973, chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam.
Bà sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại Sa Đéc, Đồng Tháp (quê gốc Quảng Nam). Là cháu ngoại của nhà cải cách Phan Châu Trinh, ngay từ thời con gái, bà đã tích cực tham gia các phong trào học sinh, sinh viên và phong trào phụ nữ cứu quốc tại Sài Gòn. Năm 1947, bà chính thức kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Từng bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam và tra tấn dã man tại bót Catinat cũng như Khám Chí Hòa (1951–1953), tinh thần cách mạng và kiên trung của bà vẫn không hề lay chuyển.
Bước ngoặt lớn trong sự nghiệp ngoại giao của bà bắt đầu khi Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập năm 1960. Năm 1969, khi Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra đời, bà được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao kiêm Trưởng đoàn đàm phán tại Hội nghị Paris. Trong suốt gần 5 năm đàm phán gay go, phức tạp (1968–1973), với phong thái lịch thiệp, thông minh, kiên định cùng nụ cười rạng rỡ và khả năng giao tiếp tiếng Pháp lưu khoát, "Madame Bình" đã chinh phục truyền thông quốc tế, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ các quyền dân tộc cơ bản của nhân dân Việt Nam.
Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục giữ nhiều trọng trách lớn của Đảng và Nhà nước. Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục (1976–1987), bà đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp cải cách giáo dục thời kỳ hậu chiến. Sau đó, từ năm 1992 đến 2002, trên cương vị Phó Chủ tịch nước, bà không ngừng nỗ lực thúc đẩy công tác đối ngoại nhân dân, giáo dục, khuyến học và các hoạt động vì sự tiến bộ của phụ nữ và trẻ em Việt Nam.
Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, bà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, danh hiệu Anh hùng Lao động cùng nhiều thưởng cao quý khác.
Có thể khẳng định, cuộc đời và sự nghiệp của bà Nguyễn Thị Bình là tấm gương sáng về trí tuệ, lòng nhân ái và sự kiên cường của người phụ nữ Việt Nam. Di sản ngoại giao cùng tinh thần phụng sự đất nước của bà tiếp tục là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
