Nguyễn Thị Bình – Người phụ nữ đặt bút ký Hiệp định Paris lịch sử

Nguyễn Thị Bình, tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa, sinh năm 1927 tại Quảng Nam trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Bà là cháu ngoại của nhà yêu nước Phan Châu Trinh, nên từ nhỏ đã được giáo dục về tinh thần độc lập dân tộc và trách nhiệm đối với đất nước. Những năm tuổi trẻ, bà tham gia các phong trào học sinh, sinh viên yêu nước tại Sài Gòn và nhiều lần bị chính quyền thực dân bắt giam vì các hoạt động đấu tranh.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Nguyễn Thị Bình tiếp tục hoạt động cách mạng ở miền Nam. Đến năm 1968, bà được cử làm Trưởng đoàn đại biểu của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tham dự Hội nghị Paris. Đây là một trong những cuộc đàm phán ngoại giao dài nhất thế kỷ XX, kéo dài gần 5 năm với sự tham gia của bốn bên.

Ngày 2/11/1968, khi đặt chân xuống sân bay Bourget (Paris), Nguyễn Thị Bình xuất hiện trong tà áo dài truyền thống Việt Nam. Hình ảnh người phụ nữ nhỏ nhắn nhưng tự tin, bình tĩnh trước hàng trăm nhà báo quốc tế đã gây ấn tượng mạnh. Trong buổi họp báo đầu tiên, bà trình bày rõ lập trường của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình, nhận được sự quan tâm rộng rãi của báo chí quốc tế.

Trong suốt quá trình đàm phán, Nguyễn Thị Bình luôn thể hiện bản lĩnh của một nhà ngoại giao xuất sắc. Bà trả lời các câu hỏi khó bằng lập luận chặt chẽ, kiên trì bảo vệ quyền độc lập, chủ quyền và thống nhất của Việt Nam. Nhiều hãng thông tấn quốc tế gọi bà là "Madam Bình", dành sự tôn trọng cho phong cách ngoại giao mềm mỏng nhưng kiên quyết. Báo chí phương Tây đánh giá bà là người có khả năng thuyết phục, điềm đạm và giàu sức ảnh hưởng trên bàn đàm phán.

Sau gần năm năm thương lượng với nhiều giai đoạn căng thẳng, ngày 27 tháng 1 năm 1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam chính thức được ký kết. Nguyễn Thị Bình đại diện Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ký vào văn kiện lịch sử này, trở thành người phụ nữ duy nhất trong bốn đại diện ký kết. Sau này, bà viết rằng khi đặt bút ký, điều bà nghĩ đến đầu tiên là những đồng bào, chiến sĩ đã hy sinh để có được ngày hòa bình.

Hiệp định Paris tạo cơ sở pháp lý quốc tế quan trọng cho việc Hoa Kỳ rút quân khỏi Việt Nam và mở ra bước ngoặt mới của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Thành công ấy là kết quả của sự kết hợp giữa đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao, trong đó Nguyễn Thị Bình là một trong những gương mặt tiêu biểu của mặt trận ngoại giao Việt Nam.

Sau ngày đất nước thống nhất, bà giữ nhiều cương vị quan trọng như Bộ trưởng Giáo dục, Phó Chủ tịch nước và tiếp tục có nhiều đóng góp cho giáo dục, đối ngoại và các hoạt động vì hòa bình. Hình ảnh Nguyễn Thị Bình trong tà áo dài trên bàn đàm phán Paris vẫn được xem là biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng hòa bình của Việt Nam.