Nguyễn Thị Bình – Người phụ nữ thép trên bàn đàm phán Paris

Trong lịch sử ngoại giao thế giới, Hội nghị Paris về Việt Nam được ghi nhận là cuộc đàm phán kéo dài nhất, ròng rã suốt 4 năm trời từ năm 1968 đến 1973 . Giữa bối cảnh căng thẳng và quyết liệt của hội nghị bốn bên, chỉ có duy nhất một nữ trưởng đoàn – bà Nguyễn Thị Bình, Bộ trưởng Ngoại giao của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam . Với bản lĩnh, trí tuệ và sự mềm mỏng khéo léo, bà đã trở thành một biểu tượng của hòa bình, được báo chí quốc tế mệnh danh là "người phụ nữ thép của bàn đàm phán" .

## Tuổi trẻ yêu nước và những năm tháng gian khổ

Bà Nguyễn Thị Bình tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa, sinh ngày 26 tháng 5 năm 1927 tại tỉnh Sa Đéc (nay là Đồng Tháp) . Quê gốc của bà tại huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam . Bà mang trong mình dòng máu yêu nước khi là cháu ngoại của nhà chí sĩ nổi tiếng Phan Châu Trinh .

Thời niên thiếu, bà theo học tại Trường Lycée Sisowath ở Phnôm Pênh, Campuchia . Mẹ mất sớm khi bà mới 16 tuổi, để lại trách nhiệm quán xuyến gia đình với 5 người em . Năm 1945, vừa học hết Tú tài phần một, bà tham gia các hoạt động yêu nước như cứu tế nạn đói và tham gia cướp chính quyền tại Sài Gòn . Dù ước mơ ban đầu là trở thành bác sĩ, nhưng Cách mạng Tháng Tám đã thay đổi cuộc đời bà, đưa bà hoàn toàn đi theo con đường kháng chiến .

Năm 1948, bà được kết nạp vào Đảng. Năm 1951, bà bị chính quyền thực dân bắt giam và tù đày tại khám Chí Hòa . Năm 1954, sau khi ra tù, bà tham gia phong trào đòi thi hành Hiệp định Giơnevơ . Cuối năm 1955, bà được tổ chức điều ra miền Bắc tiếp tục hoạt động .

## Dấu ấn ngoại giao tại Hội nghị Paris

Năm 1968, sau cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân, Mỹ buộc phải ngồi vào bàn đàm phán . Với trình độ tiếng Pháp tốt và kinh nghiệm hoạt động đối ngoại, bà Nguyễn Thị Bình được cử làm Trưởng đoàn đàm phán của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại Paris .

Ngay khi đặt chân đến Paris vào ngày 4 tháng 11 năm 1968, bà đã gây tiếng vang lớn khi công bố giải pháp năm điểm của Mặt trận Dân tộc Giải phóng, trong đó nhấn mạnh Mỹ phải chấm dứt chiến tranh và rút quân khỏi Việt Nam, công việc nội bộ miền Nam phải do nhân dân miền Nam tự giải quyết . Bài phát biểu mạnh mẽ và thẳng thắn của bà nhanh chóng được dư luận quốc tế chú ý, và bà được gọi thân mật là "Madam Bình" .

Những câu trả lời sắc bén của bà trước các phóng viên quốc tế đã để lại nhiều dấu ấn khó quên. Khi một nhà báo phương Tây hỏi bà có phải là đảng viên Đảng Cộng sản hay không, bà điềm tĩnh đáp: "Tôi thuộc Đảng yêu nước" . Khi bị hỏi về sự hiện diện của quân đội miền Bắc tại miền Nam, bà khẳng định: "Dân tộc Việt Nam là một, người Việt Nam ở Bắc cũng như ở Nam đều có nghĩa vụ chiến đấu chống xâm lược" .

## Ký kết Hiệp định Paris và những cảm xúc thiêng liêng

Ngày 27 tháng 1 năm 1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam chính thức được ký kết . Với tư cách Bộ trưởng Ngoại giao và Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, bà Nguyễn Thị Bình đã đặt bút ký vào bản hiệp định lịch sử này .

Mỗi khi nhắc lại khoảnh khắc thiêng liêng ấy, bà không khỏi xúc động: "Khi đặt bút ký vào bản Hiệp định chiến thắng, nghĩ đến những đồng bào, đồng chí ngã xuống, mắt tôi bỗng nhòe ướt" . Hiệp định Paris không chỉ là một chiến thắng ngoại giao vĩ đại mà còn là kết tinh của ý chí, sự kiên trì và tinh thần đoàn kết của toàn dân tộc .

## Cuộc đời tiếp tục cống hiến cho đất nước

Sau Hiệp định Paris và ngày thống nhất đất nước, bà Nguyễn Thị Bình tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách: Bộ trưởng Bộ Giáo dục (1976-1987), Phó Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, và từ năm 1992 đến 2002 là Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam .

Bà được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, và Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng . Năm 2024, Nhà nước đã trình xét tặng bà danh hiệu "Anh hùng Lao động" nhằm vinh danh những đóng góp to lớn trong lĩnh vực đối ngoại .

Cuộc đời bà Nguyễn Thị Bình là câu chuyện về lòng yêu nước, bản lĩnh và trí tuệ của người phụ nữ Việt Nam. Từ một cô gái trẻ mồ côi mẹ, bà đã vươn lên trở thành một trong những nhà ngoại giao xuất sắc nhất của Việt Nam, để lại dấu ấn sâu đậm trên trường quốc tế và mãi mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ sau .