NGUYỄN THỊ BÌNH – NHÀ NGOẠI GIAO KIÊN ĐỊNH TRÊN BÀN ĐÀM PHÁN PARIS
Nguyễn Thị Bình tên khai sinh là Nguyễn Châu Sa, sinh ngày 26 tháng 5 năm 1927 trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở Quảng Nam. Ông ngoại của bà là Phan Châu Trinh, nhà yêu nước, nhà cải cách nổi tiếng đầu thế kỷ XX. Những câu chuyện về lòng yêu nước, tinh thần khai sáng và khát vọng độc lập của dân tộc đã ảnh hưởng sâu sắc đến tuổi thơ của bà. Khi còn nhỏ, Nguyễn Thị Bình theo gia đình vào Sài Gòn học tập. Bà là một học sinh thông minh, ham đọc sách và đặc biệt quan tâm đến tình hình đất nước.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Bình tham gia phong trào thanh niên và các hoạt động yêu nước. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, bà làm công tác vận động quần chúng, giáo dục và tuyên truyền. Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, đất nước tạm thời chia cắt hai miền. Nguyễn Thị Bình tiếp tục hoạt động bí mật ở miền Nam, tham gia nhiều nhiệm vụ quan trọng của cách mạng. Do hoạt động tích cực, bà từng bị chính quyền Sài Gòn bắt giam. Tuy nhiên, sau khi được trả tự do, bà vẫn tiếp tục con đường cách mạng với niềm tin vào ngày đất nước thống nhất.
Năm 1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập. Nguyễn Thị Bình được cử giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và là Trưởng đoàn đàm phán tại Hội nghị Paris. Đây là lần đầu tiên một phụ nữ Việt Nam giữ vai trò quan trọng như vậy trên diễn đàn ngoại giao quốc tế.
Hội nghị Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam kéo dài gần 5 năm (1968–1973), là một trong những cuộc đàm phán dài và phức tạp nhất trong lịch sử ngoại giao thế giới. Nguyễn Thị Bình cùng các thành viên trong đoàn Việt Nam phải tham dự hàng trăm phiên họp chính thức và không chính thức. Trên bàn đàm phán, bà luôn giữ phong thái bình tĩnh, lập luận chặt chẽ và kiên định với mục tiêu bảo vệ độc lập, chủ quyền và quyền tự quyết của nhân dân Việt Nam. Nhiều nhà báo quốc tế nhận xét rằng bà có phong cách ngoại giao mềm mỏng nhưng kiên quyết, biết lắng nghe và sử dụng lý lẽ thuyết phục.
Ngày 27 tháng 1 năm 1973, tại Paris (Pháp), Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết. Nguyễn Thị Bình là người đại diện Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ký vào văn kiện lịch sử này. Bức ảnh bà ký Hiệp định Paris đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của nền ngoại giao Việt Nam trong thế kỷ XX. Hiệp định Paris tạo cơ sở pháp lý quốc tế quan trọng cho việc chấm dứt sự tham chiến trực tiếp của Hoa Kỳ tại Việt Nam, dù xung đột vẫn tiếp diễn cho đến khi đất nước thống nhất năm 1975.
Sau năm 1975, Nguyễn Thị Bình tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng.
- Bộ trưởng Bộ Giáo dục (1976–1987).
- Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực giáo dục – xã hội.
- Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ năm 1992 đến năm 2002.
Trong lĩnh vực giáo dục, bà đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao chất lượng dạy và học, chăm lo cho học sinh và giáo viên ở vùng khó khăn.
Sau khi nghỉ hưu, Nguyễn Thị Bình vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, giáo dục và từ thiện. Bà thường gặp gỡ thanh niên, sinh viên để chia sẻ về lịch sử, lòng yêu nước và trách nhiệm của thế hệ trẻ. Dù từng giữ nhiều cương vị quan trọng, bà vẫn được nhiều người nhận xét là giản dị, gần gũi và khiêm tốn.
