Nguyễn Thị Bờ – người bảo vệ gần 100 thương binh đến phút cuối

Nguyễn Thị Bờ, bí danh Hai Liêm, thường được gọi là Hai Bờ, sinh năm 1926 tại làng Phú Thạnh Đông, tổng Hòa Đồng Hạ, tỉnh Gò Công, nay thuộc xã Phú Đông, huyện Tân Phú Đông, tỉnh Tiền Giang. Bà lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo nhưng có truyền thống đấu tranh bất khuất.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Thị Bờ tham gia công tác y tế cách mạng. Năm 1963, sau khi hoàn thành một khóa học chuyên môn, bà được điều về làm Phó Ban Dân y huyện Tây, địa bàn về sau thuộc huyện Gò Công Tây và huyện Tân Phú Đông. Công việc của bà không chỉ là chăm sóc người bị thương mà còn phải tổ chức nơi trú ẩn, tìm lương thực, thuốc men và bảo đảm an toàn cho cả trạm giữa những đợt càn quét.

Giai đoạn 1965–1968, vùng Gò Công bị đánh phá liên tục. Có thời điểm Trạm Dân y huyện do Nguyễn Thị Bờ phụ trách phải chăm sóc từ 70 đến 80 thương binh, trong khi tiền bạc, lương thực, thuốc men và dụng cụ y tế đều cạn kiệt. Trong hoàn cảnh ấy, bà không ngại nguy hiểm, tìm về các cơ sở, gặp cán bộ Hội Phụ nữ ở nhiều xã để vận động sự giúp đỡ.

Nhờ sự kiên trì của bà và sự đùm bọc của nhân dân, trạm vận động được hàng trăm ki-lô-gam gạo cùng một khoản tiền đáng kể. Nguyễn Thị Bờ còn tổ chức đường dây mua thuốc và dụng cụ y tế từ Mỹ Tho, Sài Gòn rồi bí mật chuyển về chiến trường. Mỗi chuyến đi đều có nguy cơ bị phát hiện, nhưng nguồn tiếp tế ấy là điều kiện để các y, bác sĩ cứu chữa thương binh và duy trì hoạt động của trạm.

Năm 1968, Nguyễn Thị Bờ được đề bạt làm Trưởng Ban Dân y huyện. Đây là sự ghi nhận đối với năng lực tổ chức, tinh thần trách nhiệm và sự gắn bó của bà với thương binh, cán bộ. Trên cương vị mới, bà tiếp tục vừa chỉ đạo chuyên môn, vừa lo hậu cần và xây dựng mạng lưới cơ sở hỗ trợ trạm.

Đầu năm 1969, bà nhận tin cả hai người con trai đều đã hy sinh trên chiến trường. Nỗi đau mất cùng lúc hai người con là mất mát rất lớn đối với một người mẹ. Nguyễn Thị Bờ nén đau thương, tiếp tục làm nhiệm vụ với mong muốn góp phần bảo vệ đồng đội và sớm giải phóng quê hương.

Tháng 10 năm 1969, đối phương mở cuộc càn vào khu vực Trạm Dân y huyện. Trước tình thế khẩn cấp, Nguyễn Thị Bờ cùng cán bộ, nhân viên tổ chức chuyển toàn bộ thương binh đến nơi trú ẩn an toàn. Nhờ sự chủ động ấy, gần 100 thương binh cùng cán bộ, chiến sĩ tránh được tổn thất.

Sau khi hoàn thành việc di chuyển thương binh, Nguyễn Thị Bờ cùng hai nữ y tá xuống một hầm bí mật. Đối phương phát hiện vị trí, liên tục kêu gọi đầu hàng rồi bắn dữ dội xuống hầm. Kiên quyết không để bị bắt, ba người bật nắp hầm, dùng lựu đạn đánh trả.

Lực lượng đối phương đông và có hỏa lực mạnh. Nguyễn Thị Bờ cùng hai đồng đội đã anh dũng hy sinh ngay tại miệng hầm, sau khi làm một người phía đối phương chết và ba người khác bị thương. Trước phút cuối, bà xé nát tiền bạc, giấy tờ và phá hỏng dụng cụ y tế để không rơi vào tay đối phương. Sự lựa chọn ấy thể hiện ý thức bảo vệ bí mật, cơ sở và tài sản của lực lượng cách mạng đến cùng.

Ngày 5 tháng 12 năm 2007, Nhà nước truy tặng Nguyễn Thị Bờ danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên bà được đặt cho một tuyến đường tại thị trấn Vĩnh Bình, huyện Gò Công Tây.

Câu chuyện Nguyễn Thị Bờ không chỉ là câu chuyện về một trận chiến đấu cuối cùng. Đó còn là hành trình của người cán bộ dân y đã vận động hàng trăm ki-lô-gam gạo, xây dựng đường dây thuốc men và chăm lo cho hàng chục thương binh trong những năm tháng thiếu thốn nhất. Bà đã chịu nỗi đau mất hai con nhưng vẫn bền bỉ làm nhiệm vụ, rồi hy sinh sau khi bảo đảm an toàn cho gần 100 người. Tấm gương ấy làm sáng rõ lòng quả cảm, tình thương đồng đội và phẩm chất kiên trung của người phụ nữ Việt Nam.