Nguyễn Thị Chiên – Bông hoa thép của kháng chiến

Năm sinh, quê quán: Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930, quê tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên theo đơn vị hành chính mới). Nhiều tài liệu ghi bà sinh tại xóm Trại Đồng, xã Tán Thuật (nay là thị trấn Thanh Nê, huyện Kiến Xương, Thái Bình).

Nguyễn Thị Chiên sinh ra trong một gia đình nghèo, sớm mồ côi cha mẹ và phải đi ở cho địa chủ từ nhỏ. Sau Cách mạng Tháng Tám, được cán bộ cách mạng giáo dục và dìu dắt, bà tích cực tham gia các hoạt động cách mạng, làm công tác phụ nữ, xây dựng cơ sở, tổ chức du kích, tuyên truyền vận động quần chúng và trực tiếp chiến đấu bảo vệ quê hương.

Từ năm 1946, bà tham gia làm giao thông cho đoàn thể phụ nữ và du kích thôn. Với tinh thần trách nhiệm và năng lực tổ chức, bà lần lượt được giao các nhiệm vụ tiểu đội trưởng nữ du kích, trung đội phó rồi chỉ huy đội nữ du kích. Trong điều kiện kháng chiến còn nhiều khó khăn, bà vận động chị em khai hoang, sản xuất, tự túc lương thực và mua sắm trang bị phục vụ chiến đấu.

Trong quá trình hoạt động, Nguyễn Thị Chiên luôn thể hiện lòng dũng cảm và ý chí kiên cường. Năm 1950, khi đang dẫn đường cho một cán bộ về hoạt động, bà bị địch bắt. Dù bị tra tấn dã man suốt hơn ba tháng, bà vẫn kiên quyết không khai báo. Sau khi được thả, dù sức khỏe chưa hồi phục hoàn toàn, bà nhanh chóng trở lại hoạt động cách mạng.

Những năm 1951-1952, dưới sự chỉ huy của bà, đội nữ du kích liên tiếp lập nhiều chiến công. Bà cùng đồng đội phá đường, phục kích địch, bảo vệ cơ sở cách mạng và phối hợp với bộ đội đánh nhiều trận hiệu quả. Trong các trận chiến, bà trực tiếp bắt sống nhiều tên địch, thu nhiều vũ khí và tham gia cứu thương binh an toàn. Đặc biệt, trong trận phục kích trên đường 39 cuối năm 1951, bà đã dũng cảm truy kích địch, bắt và trói nhiều tên, góp phần vào thắng lợi của đơn vị.

Không chỉ gan dạ trong chiến đấu, Nguyễn Thị Chiên còn hết lòng vì nhân dân. Bà kiên trì bám dân, xây dựng lại cơ sở cách mạng ở những nơi bị địch khủng bố, tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng và Chính phủ. Tinh thần trung thành với cách mạng, yêu thương đồng đội và gắn bó với nhân dân đã giúp bà trở thành tấm gương tiêu biểu trong phong trào kháng chiến.

Tháng 5 năm 1952, tại Đại hội Liên hoan Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, bà được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng khẩu súng ngắn của Người cùng nhiều phần thưởng cao quý. Ngày 19-5-1952, Nguyễn Thị Chiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam khi mới 22 tuổi. Sau kháng chiến chống Pháp, bà công tác tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, được phong quân hàm Trung tá năm 1984. Bà qua đời năm 2016, hưởng thọ 87 tuổi.