NGUYỄN THỊ CHIÊN – NGƯỜI PHỤ NỮ ĐẦU TIÊN ĐƯỢC PHONG TẶNG DANH HIỆU ANH HÙNG LLVT NHÂN DÂN

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại xã Tán Thuật, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (nay thuộc xã Bình Thanh, tỉnh Hưng Yên theo đơn vị hành chính mới). Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của bà gắn liền với những tháng ngày cơ cực dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến. Nạn đói năm 1945 đã cướp đi sinh mạng của bốn người anh chị em trong gia đình, để lại nỗi đau không thể nguôi ngoai trong lòng cô gái trẻ.

Chính những mất mát ấy đã sớm hun đúc trong Nguyễn Thị Chiên tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh giải phóng quê hương. Năm 1945, khi mới 15 tuổi, bà tham gia hoạt động du kích tại địa phương. Với sự gan dạ, thông minh và nhanh nhẹn, bà nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của phong trào kháng chiến ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Thị Chiên được giao nhiệm vụ Trung đội trưởng đội nữ du kích xã Tán Thuật. Dưới sự chỉ huy của bà, lực lượng du kích địa phương đã tổ chức hàng chục trận đánh táo bạo, liên tục quấy rối, tiêu hao sinh lực địch và bảo vệ cơ sở cách mạng. Những chiến thuật linh hoạt, bất ngờ cùng khả năng nắm chắc địa hình đã giúp đơn vị của bà nhiều lần khiến quân Pháp phải đối mặt với những đòn đánh hiệu quả ngay giữa vùng chúng kiểm soát.

Tên tuổi Nguyễn Thị Chiên thực sự trở nên nổi bật qua nhiều trận đánh xuất sắc trong giai đoạn 1951–1952. Tháng 10 năm 1951, bà chỉ huy lực lượng phối hợp phục kích trên tuyến đường 39, tiêu diệt và bắt sống nhiều lính Âu – Phi, thu giữ vũ khí và quân trang của đối phương. Đây là một trong những chiến công tiêu biểu của phong trào chiến tranh du kích tại Thái Bình thời điểm đó.

Không lâu sau, vào tháng 12 năm 1951, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục lập thêm chiến công đặc biệt khi trực tiếp chỉ huy đơn vị bất ngờ tấn công một toán lính Pháp đang càn quét vào làng. Với sự quyết đoán và táo bạo, bà cùng đồng đội bắt sống bốn tên địch, trong đó có một sĩ quan Pháp cấp quan hai. Chiến thắng này gây tiếng vang lớn trong phong trào kháng chiến địa phương.

Không chỉ nổi tiếng bởi những trận đánh xuất sắc, Nguyễn Thị Chiên còn được đồng đội và nhân dân khâm phục bởi ý chí kiên trung trước sự tra tấn dã man của kẻ thù. Trong quá trình hoạt động cách mạng, bà nhiều lần bị địch bắt giữ. Dù bị tra khảo, đánh đập hết sức tàn bạo, bà vẫn kiên quyết giữ bí mật tổ chức, không khai báo nửa lời về cơ sở cách mạng và đồng đội.

Tinh thần bất khuất ấy đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt biểu dương. Trong một bài viết dưới bút danh C.B, Người từng nhắc đến Nguyễn Thị Chiên với sự trân trọng, ca ngợi lòng dũng cảm và ý chí kiên cường của người nữ du kích trẻ tuổi. Những lời động viên của Bác trở thành nguồn cổ vũ to lớn đối với bà cũng như phong trào phụ nữ kháng chiến cả nước.

Năm 1952, tại Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, Nguyễn Thị Chiên là nữ đại biểu du kích duy nhất được lựa chọn báo cáo thành tích trước đại hội. Cũng trong năm này, bà vinh dự trở thành người phụ nữ đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 22 tuổi.

Sự kiện ấy không chỉ là niềm tự hào của riêng Nguyễn Thị Chiên mà còn là dấu mốc đặc biệt đối với phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh nữ du kích quê lúa Thái Bình trở thành minh chứng sinh động cho vai trò to lớn của phụ nữ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sau khi được phong tặng danh hiệu Anh hùng, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục đại diện cho phụ nữ Việt Nam tham dự nhiều sự kiện quốc tế quan trọng, trong đó có các đại hội hòa bình thế giới tổ chức tại Trung Quốc và Áo. Qua những chuyến công tác ấy, bà góp phần giới thiệu với bạn bè quốc tế về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam và hình ảnh người phụ nữ Việt Nam anh hùng.

Sau hòa bình lập lại, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục công tác trong quân đội, đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ tại Quân khu Thủ đô. Dù ở bất cứ cương vị nào, bà vẫn luôn giữ vững phẩm chất giản dị, khiêm tốn và tận tụy của người chiến sĩ cách mạng. Trải qua nhiều năm phục vụ trong quân ngũ, bà nghỉ hưu với quân hàm Trung tá.

Ngày 29 tháng 4 năm 2016, Anh hùng Nguyễn Thị Chiên từ trần ở tuổi 86. Sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng đội, nhân dân và nhiều thế hệ phụ nữ Việt Nam.

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ những ngày bà cùng đồng đội chiến đấu trên quê hương Kiến Xương, nhưng tên tuổi Nguyễn Thị Chiên vẫn luôn được nhắc đến như một biểu tượng tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh. Từ cô gái nông dân nghèo trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, cuộc đời bà là minh chứng sinh động cho lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và ý chí vượt qua mọi gian khổ vì độc lập, tự do của dân tộc.

Trường Thắng (tổng hợp)