NGUYỄN THỊ CHIÊN – NỮ ANH HÙNG ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

1. Tuổi thơ cơ cực của cô gái Thái Bình

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930, quê ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Bà sinh ra trong một gia đình rất nghèo, mồ côi cha mẹ từ sớm và từng phải đi ở. Tuổi thơ của cô gái ấy gắn với cuộc sống cơ cực của người nông dân dưới chế độ cũ.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đã mở ra một bước ngoặt trong cuộc đời Nguyễn Thị Chiên. Được cán bộ cách mạng tuyên truyền, giác ngộ, bà dần tham gia các hoạt động ở địa phương. Từ một cô gái nghèo, bà trở thành giao thông viên, rồi tham gia đội du kích và từng bước được giao những nhiệm vụ quan trọng hơn.

Năm 1946, Nguyễn Thị Chiên tham gia hoạt động du kích. Sau đó bà lần lượt được tín nhiệm làm tiểu đội phó, tiểu đội trưởng và trung đội phó, rồi trở thành Trung đội trưởng Trung đội nữ du kích Tán Thuật.

2. Bám dân, giữ làng giữa những cuộc càn quét

Trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, khu vực Kiến Xương thường xuyên bị quân Pháp càn quét. Cơ sở cách mạng có lúc bị phá vỡ, nhân dân hoang mang, nhiều cán bộ phải rút khỏi địa bàn.

Nhưng Nguyễn Thị Chiên vẫn quyết tâm bám dân, bám làng. Theo bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bà đã tổ chức lại cơ sở chính quyền và đoàn thể, xây dựng một trung đội nữ du kích để chống càn và bảo vệ làng.

Đây là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Một nữ du kích trẻ tuổi không chỉ phải trực tiếp chiến đấu mà còn phải tuyên truyền, vận động nhân dân, tổ chức lực lượng và duy trì cơ sở trong điều kiện đối phương liên tục truy quét.

Nguyễn Thị Chiên đã biến sự tin tưởng của nhân dân thành sức mạnh của phong trào.

3. Ba tháng bị bắt và tra tấn

Tháng 4/1950, trong khi đưa cán bộ về hoạt động tại địa phương, Nguyễn Thị Chiên bị quân Pháp bắt.

Bà bị giam giữ và tra tấn trong khoảng ba tháng. Theo bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bà bị đưa ra bắn dọa nhiều lần nhưng vẫn giữ im lặng, không khai báo cơ sở cách mạng.

Đây là một trong những thử thách khắc nghiệt nhất trong cuộc đời hoạt động của bà. Một người phụ nữ trẻ bị giam giữ, tra tấn trong thời gian dài nhưng vẫn không khuất phục cho thấy sự kiên định đặc biệt.

Khi thoát được trở về, cơ thể còn đầy thương tích, chân đau không đi được, nhưng Nguyễn Thị Chiên lại tiếp tục hoạt động cách mạng.

4. Trận phục kích trên đường 39

Tháng 10/1951, Nguyễn Thị Chiên chỉ huy trung đội nữ du kích phối hợp với bộ đội đánh quân Pháp trên đường 39.

Trong trận phục kích này, lực lượng du kích bất ngờ tiến công khi quân đối phương đang di chuyển. Nguyễn Thị Chiên trực tiếp tham gia chiến đấu và bắt sống một số quân Pháp, thu giữ vũ khí. Một số tư liệu ghi nhận riêng bà đã bắt sống 3 tên, trong khi bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết thành tích của bà trong phong trào thi đua năm 1951 là tự tay tước được 15 khẩu súng và bắt sống 20 quân địch.

Những con số này phản ánh không chỉ khả năng chiến đấu mà còn vai trò của bà trong việc tổ chức và chỉ huy lực lượng nữ du kích.

Hình ảnh một nữ trung đội trưởng trực tiếp dẫn đội hình xung phong đã trở thành biểu tượng về sự tham gia của phụ nữ trong cuộc kháng chiến.

5. “Người phụ nữ tay không bắt giặc”

Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất về Nguyễn Thị Chiên diễn ra trong một trận phối hợp với bộ đội trên đường 39.

Trong trận chiến, bà đã tay không bắt một sĩ quan Pháp. Từ đó, hình ảnh “người phụ nữ tay không bắt giặc” gắn liền với tên tuổi Nguyễn Thị Chiên. Báo Quân đội nhân dân ghi nhận đây là một trong những chiến công tiêu biểu góp phần làm nên danh hiệu Anh hùng của bà.

Điều đáng chú ý là Nguyễn Thị Chiên không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm. Trong hoạt động của mình, bà còn chú trọng vận động quần chúng và xây dựng cơ sở. Bởi vậy, sức mạnh của đơn vị du kích không chỉ đến từ súng đạn mà còn từ sự che chở và ủng hộ của nhân dân.

Đó chính là nền tảng giúp các đội du kích địa phương có thể tồn tại lâu dài trong vùng địch kiểm soát.

6. Trận An Bồi và sáu thương binh

Tháng 1/1952, trung đội nữ du kích do Nguyễn Thị Chiên tham gia chỉ huy phối hợp với bộ đội đánh bốt An Bồi.

Trong trận đánh, bà cùng đồng đội thực hiện nhiều nhiệm vụ nguy hiểm như tiếp cận hàng rào, đánh bộc phá, ném lựu đạn và tiến vào vị trí địch. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bà còn đưa 6 thương binh ra ngoài an toàn.

Chi tiết ấy rất đáng nhớ bởi nó cho thấy hình ảnh của Nguyễn Thị Chiên không chỉ là một người chiến đấu gan dạ. Bà còn đặc biệt quan tâm đến đồng đội.

Trong chiến tranh, việc đưa thương binh ra khỏi trận địa thường nguy hiểm không kém việc tiến công. Người thực hiện nhiệm vụ phải quay trở lại nơi có hỏa lực, tìm người bị thương và đưa họ về vị trí an toàn.

7. Hai mươi hai tuổi trở thành nữ Anh hùng đầu tiên

Tháng 5/1952, tại Đại hội liên hoan Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, Nguyễn Thị Chiên được tuyên dương. Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng bà một khẩu súng ngắn của Người và Chính phủ trao tặng Huân chương Quân công hạng Ba cùng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.

Ngày 19/5/1952, khi mới 22 tuổi, Nguyễn Thị Chiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Việc một nữ du kích xuất thân từ một gia đình nghèo, từng phải đi ở, từng bị bắt và tra tấn, lại trở thành người phụ nữ đầu tiên được phong danh hiệu Anh hùng có ý nghĩa đặc biệt.

Đó không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân Nguyễn Thị Chiên mà còn là sự ghi nhận vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp kháng chiến.

8. Người được Bác Hồ viết bài biểu dương

Nguyễn Thị Chiên là một trong những nữ chiến sĩ được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp nhắc đến nhiều lần.

Trong bài viết đăng trên Báo Nhân Dân năm 1952, Bác nhấn mạnh những phẩm chất của bà: yêu nước, căm thù giặc, trung thành với đoàn thể, bám sát nhân dân và thương yêu đồng đội.

Đặc biệt, câu chuyện về việc Nguyễn Thị Chiên bắt được một đồn trưởng từng gây nhiều tội ác với nhân dân rồi thực hiện chính sách khoan hồng, giải thích chính sách của Chính phủ và thả người đó cho thấy cách mạng không chỉ dựa vào sức mạnh quân sự mà còn dựa vào chính sách vận động, giáo dục và thu phục nhân tâm.

Sau kháng chiến chống Pháp, bà tiếp tục công tác trong quân đội, từng làm việc tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, được phong quân hàm Trung tá năm 1984. Bà qua đời năm 2016.

Nguyễn Thị Chiên để lại một câu chuyện đặc biệt về người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: vừa kiên cường trước tra tấn, vừa gan dạ ngoài trận địa, vừa bám dân xây dựng cơ sở và luôn thương yêu đồng đội.