Nguyễn Thị Chiên – Nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930, quê ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, nay thuộc xã Kiến Xương, tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, bà sớm chịu nhiều thiệt thòi khi lần lượt mồ côi cha rồi mẹ, phải đi ở cho địa chủ từ nhỏ. Cuộc sống cơ cực dưới chế độ thực dân, phong kiến đã hun đúc trong bà lòng thương người nghèo khổ, ý chí vượt lên số phận và tinh thần căm thù áp bức, bất công.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Chiên được giải phóng khỏi cảnh đi ở và được cán bộ cách mạng tuyên truyền, dìu dắt. Từ đó, bà tích cực tham gia các hoạt động ở địa phương như công tác phụ nữ, giao liên, tuyên truyền, xây dựng cơ sở cách mạng và tổ chức lực lượng du kích. Năm 1946, bà làm giao thông cho đoàn thể phụ nữ và du kích thôn; năm 1947 được cử làm Tiểu đội trưởng nữ du kích; đến năm 1948 giữ nhiệm vụ Trung đội phó. Ở bất kỳ cương vị nào, bà cũng thể hiện tinh thần gương mẫu, tận tụy và được đồng đội tin yêu.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, quê hương Kiến Xương thường xuyên bị địch càn quét, khủng bố. Nguyễn Thị Chiên kiên trì bám dân, bám làng, góp phần xây dựng lại cơ sở cách mạng, tổ chức trung đội nữ du kích chống càn, bảo vệ xóm làng. Bà cùng đồng đội phá đường, gài mìn, quấy rối địch, bảo vệ kho tàng, vận động nhân dân tham gia kháng chiến và giữ vững phong trào cách mạng trong vùng tạm chiếm.

Tháng 4 năm 1950, trong một lần dẫn đường đưa đồng chí Bí thư Chi bộ về hoạt động, Nguyễn Thị Chiên bị địch phục kích. Bà kịp ra hiệu để cán bộ thoát hiểm, còn mình bị bắt. Suốt hơn ba tháng bị giam cầm và tra tấn dã man, nhiều lần bị đưa ra bắn dọa, bà vẫn kiên quyết không khai nửa lời. Sau khi được thả, dù cơ thể đầy thương tích, bà vẫn tiếp tục trở lại hoạt động cách mạng, thể hiện bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ cộng sản.

Từ năm 1951, đội nữ du kích do Nguyễn Thị Chiên chỉ huy hoạt động ngày càng mạnh. Tháng 5 năm 1951, bà chỉ huy đội gài mìn phục kích, tiêu diệt và làm bị thương nhiều tên địch. Tháng 7 năm 1951, trước tình hình địch tăng cường khủng bố cơ sở, bà tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân, góp phần khôi phục cơ sở cách mạng ở nhiều thôn. Tháng 10 năm 1951, trong trận phục kích địch trên đường 39, bà dũng cảm truy kích, trực tiếp bắt và trói nhiều tên địch, thu vũ khí.

Tháng 12 năm 1951, Nguyễn Thị Chiên cùng đội nữ du kích phối hợp với bộ đội phục kích chống càn. Lợi dụng sự chủ quan của địch, bà cùng đồng đội bất ngờ xông ra bắt sống nhiều tên, trong đó có một sĩ quan Pháp. Khi địch tiến công vào làng, bà tiếp tục chiến đấu dũng cảm, bắn hạ và bắt sống nhiều tên khác. Từ những chiến công ấy, bà được nhân dân và đồng đội gọi bằng danh hiệu trìu mến: “Người phụ nữ tay không bắt giặc.”

Tháng 1 năm 1952, trong trận phối hợp với bộ đội đánh bốt An Bồi, Nguyễn Thị Chiên dũng cảm cùng đồng đội bò vào cắt hàng rào, đánh bộc phá, ném lựu đạn và xông vào bốt bắt sống nhiều tên địch ngoan cố, trong đó có tên đồn trưởng. Trong trận này, bà còn đưa được sáu thương binh ra ngoài an toàn, thể hiện sâu sắc tinh thần thương yêu đồng đội và trách nhiệm với nhiệm vụ.

Tại Đại hội liên hoan Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất vào tháng 5 năm 1952, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng khẩu súng ngắn của Người, được Chính phủ và Bác Hồ tặng Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Ngày 19 tháng 5 năm 1952, bà được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 22 tuổi, trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sau kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục công tác trong quân đội, từng làm việc tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, nay là Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội. Năm 1984, bà được phong quân hàm Trung tá. Dù ở thời chiến hay thời bình, bà luôn giữ phẩm chất giản dị, kiên trung, tận tụy với nhiệm vụ và được đồng chí, đồng đội kính trọng.

Anh hùng Nguyễn Thị Chiên qua đời năm 2016, hưởng thọ 87 tuổi. Cuộc đời và sự nghiệp của bà là biểu tượng sáng ngời của người phụ nữ Việt Nam anh hùng: bất khuất trong chiến đấu, trung thành với cách mạng, thương yêu đồng đội và hết lòng vì nhân dân. Tấm gương của bà tiếp tục có ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với các thế hệ hôm nay về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm, ý chí kiên cường và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.