Nguyễn Thị Chiên – Nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình rất nghèo. Mồ côi cha rồi mất mẹ, tuổi thơ của đồng chí gắn với cuộc sống đi ở cho địa chủ đầy khổ cực. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Chiên thoát khỏi cảnh đời cơ cực, được cán bộ cách mạng giáo dục và giác ngộ. Từ đó, đồng chí tích cực tham gia các phong trào phụ nữ, xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức du kích, tuyên truyền vận động quần chúng và bảo vệ làng quê.

Trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Chiên đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ giao thông, trinh sát đến tổ chức và chỉ huy du kích. Năm 1947, đồng chí được giao làm Tiểu đội trưởng nữ du kích, năm 1948 làm Trung đội phó và sau đó trở thành Trung đội trưởng. Dù điều kiện chiến đấu thiếu thốn, đồng chí vẫn vận động chị em tăng gia sản xuất, cày ruộng, vỡ hoang, cấy lúa để tự túc lương thực và chuẩn bị các điều kiện phục vụ kháng chiến. Năm 18 tuổi, Nguyễn Thị Chiên vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nguyễn Thị Chiên nổi bật với phẩm chất gan dạ, mưu trí, kiên trung và hết lòng vì nhân dân. Tháng 12-1949, khi địch tìm cách cướp phá kho lương thực, đồng chí chỉ huy đội nữ du kích chiến đấu quyết liệt, bảo vệ an toàn kho muối. Tháng 4-1950, trong một lần đưa cán bộ về hoạt động, đồng chí bị địch phục kích. Để bảo vệ đồng chí cán bộ, Nguyễn Thị Chiên chủ động đánh lạc hướng để người cán bộ chạy thoát, còn mình bị địch bắt.

Trong hơn ba tháng bị giam cầm, địch dùng nhiều thủ đoạn dụ dỗ và tra tấn nhưng Nguyễn Thị Chiên vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo bất cứ thông tin nào về tổ chức và cơ sở cách mạng. Sau khi địch buộc phải thả, dù cơ thể còn đầy thương tích, đồng chí nhanh chóng hồi phục và trở lại hoạt động. Tinh thần bất khuất ấy trở thành một trong những phẩm chất tiêu biểu của nữ du kích Nguyễn Thị Chiên.

Năm 1951, hoạt động của đội nữ du kích do Nguyễn Thị Chiên chỉ huy ngày càng mạnh. Đồng chí tổ chức phá đường, quấy rối, phá tề, phục kích địch và xây dựng lại cơ sở cách mạng trong vùng tạm chiếm. Có lần, với chỉ bảy quả mìn, đồng chí chỉ huy chị em tổ chức phục kích, tiêu diệt 5 tên địch và làm bị thương 7 tên. Trong một trận khác trên đường 39, Nguyễn Thị Chiên trực tiếp truy kích, bắt và trói 6 tên địch, bắn bị thương một tên và thu 4 khẩu súng.

Đặc biệt, trong các trận đánh cuối năm 1951 và đầu năm 1952, đồng chí tiếp tục lập nhiều chiến công. Tháng 12-1951, Nguyễn Thị Chiên cùng đồng đội bất ngờ xông ra bắt sống 4 tên địch, trong đó có một tên quan hai chỉ huy. Khi địch tiến công, riêng đồng chí đã bắn chết 3 tên, bắt sống 4 tên và thu một khẩu súng. Tháng 1-1952, trong trận đánh bốt An Bồi, đồng chí cùng đồng đội bò vào cắt hàng rào, đánh bộc phá, ném lựu đạn và xông vào bốt bắt sống 6 tên địch, trong đó có tên đồn trưởng; đồng thời đưa 6 thương binh ra ngoài an toàn.

Một chiến công đặc biệt gắn liền với tên tuổi Nguyễn Thị Chiên là tay không bắt sống tên quan hai Pháp trong một trận phối hợp với bộ đội trên đường 39. Hình ảnh người nữ du kích dũng cảm, trực tiếp bắt giặc bằng tay không đã trở thành biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần chiến đấu gan dạ, mưu trí của phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến. Từ đó, danh hiệu “Người phụ nữ tay không bắt giặc” được gắn với tên tuổi Nguyễn Thị Chiên.

Không chỉ giỏi chiến đấu, Nguyễn Thị Chiên còn là người cán bộ gần gũi, tận tụy với nhân dân. Đồng chí kiên trì tuyên truyền, vận động từng gia đình, từng người dân, góp phần khôi phục chính quyền và các đoàn thể ở những vùng cơ sở bị địch phá hoại. Trong công tác vận động nhân dân, đồng chí luôn thể hiện sự chân thành, kiên nhẫn và tinh thần trách nhiệm. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đánh giá cao phẩm chất yêu nước, căm thù giặc, trung thành với tổ chức, bám sát nhân dân và thương yêu đồng đội của Nguyễn Thị Chiên.

Tại Đại hội liên hoan Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tháng 5-1952, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng khẩu súng ngắn của Người, đồng thời được tặng Huân chương Quân công hạng Ba và Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Ngày 19-5-1952, khi mới 22 tuổi, đồng chí được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sau kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục công tác tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, được phong quân hàm Trung tá năm 1984. Đồng chí qua đời năm 2016, hưởng thọ 87 tuổi.

Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Thị Chiên là biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, ý chí bất khuất, tinh thần dũng cảm, sự mưu trí và lòng trung thành với cách mạng. Từ một cô gái nghèo từng chịu nhiều bất hạnh, đồng chí đã trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, để lại tấm gương sáng về người phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.