Nguyễn Thị Chiên - Nữ đội trưởng du kích bị địch ném xuống sông, tra tấn 3 tháng vẫn không khai, được Bác Hồ biểu dương

Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Chiên được giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động du kích. Theo các tư liệu, từ khoảng 16 tuổi, bà đã bắt đầu thực hiện những công việc như rải truyền đơn, quan sát hoạt động của địch, phát hiện nơi chúng ém quân và phối hợp với lực lượng du kích địa phương.

Trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến, điều kiện hoạt động vô cùng thiếu thốn. Những nữ du kích vốn quen với công việc đồng áng phải học cách sử dụng dao, kiếm, súng, lựu đạn, mìn; vừa bám đất, bám dân, vừa tổ chức chống lại hệ thống đồn bốt của quân Pháp.

Năm 1950, thực dân Pháp tái chiếm Thái Bình và xây dựng một hệ thống đồn bốt dày đặc. Chúng vừa đàn áp, vừa mua chuộc, ép người dân lập tề nhằm kiểm soát địa bàn. Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Thị Chiên nhanh chóng nổi lên là một cán bộ gan dạ, có khả năng tổ chức và chỉ huy. Bà được đồng đội tín nhiệm bầu làm Trung đội trưởng Đội nữ du kích xã Tán Thuật. Dưới sự chỉ huy của bà, lực lượng du kích liên tiếp tổ chức các trận đánh, phục kích và phá thế kiểm soát của địch.

Hoạt động ngày càng nổi bật khiến Nguyễn Thị Chiên lọt vào tầm ngắm của quân Pháp. Tháng 4/1950, trong một lần đưa cán bộ về hoạt động tại địa phương, bà bị địch bắt tại khu vực làng Rặng Thông, Kiến Xương. Hơn ba tháng sau đó là quãng thời gian khắc nghiệt mà nữ du kích trẻ phải trải qua trong nhà tù.

Quân Pháp sử dụng nhiều thủ đoạn để khai thác thông tin. Bà bị đánh đập, tra tấn và đe dọa xử bắn. Có lần, chúng trói bà vào cây tre rồi ném xuống sông, chờ đến khi gần ngạt mới kéo lên. Có lần khác, chúng trói bà vào gốc cây, bịt mắt rồi giả vờ hành quyết để uy hiếp tinh thần. Nhưng trước những thủ đoạn ấy, Nguyễn Thị Chiên vẫn giữ im lặng, không tiết lộ bí mật của tổ chức và đồng đội. Cuối cùng, vì không có đủ chứng cứ để kết tội, quân Pháp buộc phải thả bà.

Điều đáng khâm phục là sau hơn ba tháng bị giam cầm và tra tấn, Nguyễn Thị Chiên không lựa chọn rời khỏi cuộc chiến. Khi trở về, dù trên người còn nhiều thương tích, chân đau đến mức khó đi lại, bà vẫn nhanh chóng trở lại hoạt động.

Những trận đánh làm nên tên tuổi của nữ du kích Nguyễn Thị Chiên

Sau khi thoát khỏi tay địch, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục chỉ huy đội nữ du kích và tham gia nhiều trận đánh. Chỉ trong một thời gian ngắn, bà cùng đồng đội đã tổ chức hàng chục trận chiến đấu, phục kích và quấy rối quân Pháp.

Một trong những chiến công được nhắc đến khi nói về Nguyễn Thị Chiên là hoạt động chiến đấu tại khu vực Cầu Nghìn. Cầu Nghìn là một vị trí giao thông quan trọng, nơi quân Pháp xây dựng đồn bốt để kiểm soát địa bàn.

Với vai trò Chỉ huy trưởng đội du kích xã Tân Phong, Nguyễn Thị Chiên nhiều lần trinh sát, nắm rõ cách bố trí hỏa lực của địch để lên kế hoạch tập kích đồn Cầu Nghìn vào đêm rằm Tháng Tám năm 1951. Lợi dụng mưa lớn, nước triều dâng, đội du kích chia thành ba mũi, bí mật áp sát và bất ngờ đồng loạt tiến công. Nguyễn Thị Chiên trực tiếp dẫn mũi chủ công, là người đầu tiên ném lựu đạn vào lô cốt, phá hủy ổ súng máy của địch.

Chỉ sau khoảng 20 phút chiến đấu, du kích diệt và bắt sống 20 tên địch, thu vũ khí, phá kho đạn và làm chủ khu vực Cầu Nghìn. Chiến thắng này góp phần mở rộng vùng giải phóng, thúc đẩy phong trào du kích ở Thái Bình.