Nguyễn Thị Chiên|Nữ du kích nổi tiếng trong kháng chiến chống Pháp.
Nguyễn Thị Chiên (1930–2016) là nữ du kích, sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên của Việt Nam. Bà nổi bật với những chiến công trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đặc biệt trong xây dựng lực lượng du kích và chỉ huy nhiều trận đánh ở vùng Kiến Xương, Thái Bình, trước khi tiếp tục phục vụ trong quân đội đến khi nghỉ hưu với quân hàm Trung tá.
Những dấu mốc tiêu biểu
Bà sinh tại huyện Kiến Xương trong một gia đình nghèo. Từ khoảng năm 1946, bà tham gia hoạt động cách mạng, xây dựng cơ sở kháng chiến, tổ chức và chỉ huy đội nữ du kích xã Tán Thuật. Trong giai đoạn 1946–1952, bà tham gia nhiều trận chống càn, phá giao thông, phục kích và xây dựng mạng lưới cơ sở cách mạng tại địa phương.
Chiến công và tinh thần kháng chiến
Tháng 4 năm 1950, khi đưa cán bộ về hoạt động, bà bị quân Pháp bắt và tra tấn hơn ba tháng nhưng không khai báo. Sau khi được thả, bà tiếp tục hoạt động. Năm 1951, bà chỉ huy nhiều trận phục kích trên đường 39, bắt sống nhiều binh lính đối phương và thu vũ khí. Những thành tích này góp phần đưa bà trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào thi đua yêu nước thời kỳ kháng chiến chống Pháp.
Danh hiệu và sự nghiệp sau chiến tranh
Ngày 19 tháng 5 năm 1952, ở tuổi 22, Nguyễn Thị Chiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành người phụ nữ đầu tiên nhận danh hiệu này. Tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, bà được Hồ Chí Minh tặng khẩu súng ngắn của Người. Sau chiến tranh chống Pháp, bà công tác tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, được phong quân hàm Trung tá năm 1984 và qua đời tại Hà Nội năm 2016.
Di sản và ghi nhận
Tên tuổi Nguyễn Thị Chiên gắn với hình ảnh người phụ nữ Việt Nam kiên cường, mưu trí và trung thành với cách mạng. Cuộc đời và chiến công của bà được nhắc đến trong nhiều tài liệu lịch sử quân sự, các bảo tàng và những công trình nghiên cứu về phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến. Ngoài danh hiệu Anh hùng, bà còn được trao nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhất và hai Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
