Nguyễn Thị Dần: nỗi đau vắt qua hai mùa lúa

Tại xã Nhị Long, huyện Càng Long, cuộc đời của Mẹ Nguyễn Thị Dần và ông Nguyễn Văn Truyện vốn dĩ gắn liền với đồng ruộng và những mùa lúa chín. Gia đình nhỏ với 4 người con (3 trai, 1 gái) là tất cả gia tài của Mẹ. Nhưng trong "thời hoa lửa" ấy, những người con của Mẹ đã chọn rời xa tay cày để cầm súng, viết nên một chương sử đầy bi tráng cho vùng đất Trà Vinh.

Người con thứ hai, Nguyễn Văn Cảnh (sinh năm 1942), là một chàng trai mang tâm thế của một người lính dấn thân. Năm 1962, khi mới 20 tuổi, anh đã vươn lên vị trí Tiểu đội trưởng du kích xã Đức Mỹ.

Trong ký ức của những người đồng đội, trận đánh ngày 25/10/1962 là một khúc tráng ca buồn. Anh Cảnh nhận nhiệm vụ chỉ huy tiểu đội đánh công sở tề xã – một sào huyệt của đối phương tại địa phương. Giữa làn đạn kẻ thù, anh đã anh dũng hy sinh khi đang xông xáo chỉ huy mũi tấn công chính. Anh ngã xuống khi tuổi đời đẹp nhất, ngay trên mảnh đất quê hương mà anh hằng bảo vệ, để lại cho Mẹ Dần nỗi đau đầu tiên thấu tận tâm can.

Hai năm sau ngày em trai mất, nỗi đau lại một lần nữa gõ cửa nhà Mẹ. Người con cả Nguyễn Văn Miên (sinh năm 1940), một Trung đội phó dạn dày kinh nghiệm của Tiểu đoàn 509, cũng không trở về.

Nếu anh Cảnh hy sinh trong một trận đánh du kích tại địa phương, thì anh Miên lại hy sinh trên một mặt trận chính quy khốc liệt vào ngày 24/6/1964. Hai người con trai, hai anh em, chỉ cách nhau 2 tuổi và cũng chỉ cách nhau 2 năm ngày hy sinh. Mẹ Dần đã tiễn đưa cả hai hy vọng lớn nhất của mình khi cuộc chiến vẫn còn đang ở giai đoạn bình minh đầy máu và nước mắt.

Mẹ Nguyễn Thị Dần sống đến năm 1986, đủ để thấy đất nước trọn niềm vui thống nhất, thấy những mùa lúa Nhị Long lại xanh màu hòa bình. Nhưng có lẽ, trong trái tim người mẹ ấy, hình bóng của Miên và Cảnh vẫn mãi dừng lại ở lứa tuổi đôi mươi – những chàng trai mãi mãi không già đi cùng năm tháng.

Ngày 04/8/2014, Nhà nước đã truy tặng danh hiệu cao quý cho Mẹ. Tấm bằng "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng" không chỉ vinh danh Mẹ, mà còn là lời nhắc nhở về một gia đình đã dâng hiến những người con trai đầu lòng cho Tổ quốc từ những ngày đầu gian khó nhất.

Sự trùng lặp đau đớn: Câu chuyện nhấn mạnh vào khoảng thời gian hy sinh rất sớm (1962 và 1964). Đây là giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi lực lượng ta còn gặp nhiều khó khăn, cho thấy tinh thần tiên phong của các liệt sĩ.

Tầm vóc của sự hy sinh: Một người là du kích xã (đánh mục tiêu tại chỗ), một người là lính chủ lực (đánh trận quy mô). Sự hy sinh của họ bao quát toàn bộ diện mạo của cuộc chiến tranh nhân dân tại Trà Vinh.

Hình ảnh người mẹ: Bức ảnh cho thấy Mẹ Dần có nét mặt cương nghị, khắc khổ nhưng đầy quyền uy của một người phụ nữ Nam Bộ xưa, gợi lên sức mạnh nội tâm phi thường để vượt qua nỗi đau mất hai con liên tiếp.

"Mẹ Dần không chỉ trồng lúa, mẹ đã 'trồng' nên những tượng đài bằng máu và xương của các con mình, để màu xanh của Nhị Long hôm nay được đánh đổi bằng màu hoa lửa của một thời đã qua."