Nguyễn Thị ĐỊnh

Nguyễn Thị Định (1920–1992)

* Đóng góp: Nguyễn Thị Định là một nữ tướng tiêu biểu của cách mạng Việt Nam, có vai trò nổi bật trong phong trào đấu tranh ở Nam Bộ, đặc biệt là tại Bến Tre. Bà tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn trẻ, từng bị thực dân Pháp bắt giam nhưng sau đó tiếp tục hoạt động và xây dựng cơ sở cách mạng tại địa phương.

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Thị Định có vai trò quan trọng trong việc tổ chức và lãnh đạo phong trào cách mạng ở Bến Tre. Đặc biệt, trong phong trào Đồng khởi năm 1960, bà là một trong những người lãnh đạo chủ chốt tại Bến Tre, góp phần tổ chức quần chúng nổi dậy, phá thế kìm kẹp và mở rộng vùng giải phóng.

Sau Đồng khởi, bà tiếp tục giữ nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng trong phong trào cách mạng miền Nam. Năm 1965, Nguyễn Thị Định được giao làm Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, trở thành một trong những nữ cán bộ quân sự cấp cao nổi bật của thời kỳ này.

Bà cũng là người có vai trò quan trọng trong việc xây dựng và lãnh đạo Đội quân tóc dài ở Bến Tre. Đây là lực lượng quần chúng chủ yếu gồm phụ nữ, tham gia đấu tranh chính trị, binh vận và hỗ trợ phong trào vũ trang. Với cách tổ chức linh hoạt, phụ nữ địa phương trở thành một lực lượng quan trọng trong phong trào Đồng khởi và cuộc đấu tranh ở miền Nam.

Sau năm 1975, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị – xã hội. Bà từng giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, đồng thời tham gia lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, tiếp tục thúc đẩy vai trò và sự tham gia của phụ nữ trong đời sống xã hội.

* Di sản: Di sản nổi bật nhất của Nguyễn Thị Định là vai trò của phụ nữ trong đấu tranh chính trị, quân sự và tổ chức quần chúng. Bà góp phần chứng minh rằng phụ nữ có thể đảm nhiệm những vị trí lãnh đạo quan trọng trong cả phong trào chính trị và lực lượng vũ trang.

Hình ảnh “Đội quân tóc dài” Bến Tre trở thành một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử phong trào cách mạng miền Nam. Đây không đơn thuần là một lực lượng hỗ trợ mà là một hình thức huy động sức mạnh quần chúng, trong đó phụ nữ trực tiếp tham gia đấu tranh chính trị, vận động binh lính và hỗ trợ các hoạt động cách mạng.
Năm 1995, Nguyễn Thị Định được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh. Năm 1996, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của bà hiện được lưu giữ qua nhiều đường phố, trường học, công trình tưởng niệm và các hoạt động giáo dục truyền thống, đặc biệt tại Bến Tre.

* Ý nghĩa lịch sử: Nguyễn Thị Định là một trong những nhân vật tiêu biểu cho sự trưởng thành của phụ nữ Việt Nam trong đời sống chính trị và quân sự thế kỷ XX. Vai trò của bà trong phong trào Đồng khởi cho thấy sức mạnh của quần chúng địa phương, đặc biệt là phụ nữ, có thể trở thành một nhân tố quan trọng làm thay đổi tình hình chiến trường và chính trị.

Sau chiến tranh, việc bà tiếp tục đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo cấp cao cũng cho thấy vai trò của phụ nữ không chỉ giới hạn trong thời kỳ chiến tranh mà còn mở rộng sang xây dựng và quản lý đất nước.

* Điểm đặc trưng: Nguyễn Thị Định được nhớ đến đặc biệt qua phong trào Đồng khởi Bến Tre và “Đội quân tóc dài”. Hình ảnh một nữ lãnh đạo trực tiếp tổ chức, huy động và phát huy sức mạnh của đông đảo phụ nữ đã tạo nên một dấu ấn rất riêng trong lịch sử. Di sản của bà vì vậy gắn chặt với vai trò của phụ nữ, sức mạnh quần chúng và nghệ thuật tổ chức phong trào đấu tranh ở Nam Bộ.