NGUYỄN THỊ ĐỊNH

Nữ tướng anh hùng Nguyễn Thị Định

Cuộc đời và sự nghiệp của nữ tướng Nguyễn Thị Định, hay còn được người dân Bến Tre trìu mến gọi với cái tên thân thuộc “cô Ba Định”, là một bản anh hùng ca rực rỡ về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tình nghĩa sâu nặng với nhân dân. Sinh năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, là con út trong một gia đình có 10 anh chị em, cô Ba Định sớm giác ngộ cách mạng từ khi mới tròn 16 tuổi. Lúc bấy giờ, bà âm thầm nhận những nhiệm vụ hiểm nguy như làm giao liên, rải truyền đơn và vận động quần chúng đứng lên đấu tranh. Chỉ hai năm sau, khi tuổi đời còn rất trẻ, bà vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Đông Dương

Con đường cách mạng của bà từ những ngày đầu đã trải qua nhiều thử thách khắc nghiệt và mất mát khôn cùng. Trong khoảng thời gian này, bà kết hôn với ông Nguyễn Văn Bích, một Tỉnh ủy viên của tỉnh Bến Tre. Nhưng hạnh phúc ngắn ngủi chẳng tày gang, năm 1940, cả hai vợ chồng bị giặc Pháp bắt giữ. Người chồng ưu tú của bà bị đày ra Côn Đảo và sau đó bị sát hại dã man, còn bà bị biệt giam tại nhà tù Bà Rá (tỉnh Bình Phước ngày nay). Chịu đựng qua những ngục tù đọa đày, đến năm 1943, bà được trả tự do và không chần chừ ngày nào, bà lập tức trở về quê hương để tiếp tục ngọn lửa cách mạng còn dang dở.

 Tài năng, sự mưu trí và lòng dũng cảm của bà tiếp tục được thử lửa qua những bước ngoặt lịch sử trọng đại của dân tộc. Tháng 4 năm 1946, bà được cử ra miền Bắc để trực tiếp báo cáo với Chủ tịch Hồ Chí Minh về tình hình chiến trường Nam Bộ đầy cam go. Sau đó, bà được giao trọng trách vô cùng lớn lao là làm thuyền trưởng chỉ huy chuyến tàu vận chuyển 12 tấn vũ khí từ Bắc vào Nam bằng đường biển, từ đó đặt những viên gạch đầu tiên mở ra huyền thoại "Đường Hồ Chí Minh trên biển". Khi bước vào giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, từ năm 1954 đến 1959, với tư cách là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, bà trở thành mục tiêu săn lùng ráo riết của chính quyền Ngô Đình Diệm. Thế nhưng, vượt qua mọi vòng vây của kẻ thù, năm 1960, bà được bầu làm Phó Bí thư rồi Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Ở cương vị này, bà cùng các lực lượng yêu nước đã trực tiếp khởi xướng và lãnh đạo phong trào Đồng Khởi thần thánh, mở đầu cho cuộc đấu tranh chính trị kết hợp với đấu tranh vũ trang rộng khắp toàn miền Nam.

Với những cống hiến xuất chúng, từ năm 1965 đến 1974, bà được tín nhiệm bầu làm Phó Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang quân giải phóng miền Nam. Đỉnh cao trong sự nghiệp quân sự của bà diễn ra vào tháng 4 năm 1974 khi bà được phong quân hàm Thiếu tướng, chính thức bước vào lịch sử với tư cách là nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam Anh hùng. Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, dẫu gánh vác nhiều trọng trách lớn lao của Đảng và Nhà nước như Thứ trưởng Bộ Thương binh - Xã hội, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam hay Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, bà vẫn luôn giữ trọn vẹn sự tận tụy, xử lý công việc vừa đầy tinh thần trách nhiệm vừa chan chứa tình người. Đối với bạn bè quốc tế, bà là biểu tượng kiêu hãnh của cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do, là ngọn cờ tập hợp và đoàn kết các lực lượng tiến bộ toàn cầu. Ngày 26 tháng 8 năm 1992, sau một cơn đau tim nặng, bà đột ngột qua đời trong sự tiếc thương vô hạn của đồng bào cả nước, để lại một khoảng trống lớn trong lòng nhân dân và được an táng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bà Ba Định đã hiến dâng trọn vẹn cuộc đời mình cho non sông đất nước, hy sinh mọi hạnh phúc riêng tư để mưu cầu hạnh phúc cho nhân dân. Để tri ân những công lao vĩ đại ấy, năm 1995, Nhà nước đã truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đến năm 2003, Khu lưu niệm nữ tướng rộng khoảng 15.000 mét vuông được xây dựng tại quê nhà Bến Tre, trở thành “địa chỉ đỏ” lưu giữ những hình ảnh, hiện vật thiêng liêng về cuộc đời bà. Nơi đây cũng khắc ghi những lời đánh giá vô cùng sâu sắc của các bậc lãnh đạo tiền bối. Đó là lời khẳng định hào hùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Phó Tư lệnh giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho dân tộc ta"; là sự nhìn nhận đầy tâm đắc của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh: "Một người phụ nữ đã chỉ huy thắng lợi cuộc Đồng Khởi ở Bến Tre thì người đó rất xứng đáng được làm tướng và ở trong Bộ Tư lệnh đánh Mỹ" và lời đề tựa đúc kết trọn vẹn cuộc đời oanh liệt của Giáo sư Trần Văn Giàu: "Những người như chị, sống làm tướng, chết thành thần".